Điếu văn bên quan tài của Jürgen Habermas

ĐIẾU VĂN BÊN QUAN TÀI CỦA JÜRGEN HABERMAS

Tác giả: Nhà thần học Friedrich Wilhelm Graf

Báo Frankfurter Allgemeine Zeitung (F.A.Z.) MITTWOCH, 1. APRIL 2026 · NR. 77 · SEITE N 3

Nguyễn Xuân Xanh dịch

Một tôn giáo duy lý chỉ tồn tại khi thế giới quan của nó chứa đựng những yếu tố duy lý thúc đẩy sự nhân văn hóa của nhân loại. Ý niệm về sự phán xét của thần thánh là một trong những yếu tố đó.

— Friedrich Wilhelm Graf

Jürgen Habermas (sinh ngày 18 tháng 7, 1929, Düsseldorf — mất ngày 14 tháng 3, 2026, Starnberg, gần Munich)

Jürgen Habermas, sinh năm 1929, học triết học, lịch sử, tâm lý học, văn học và kinh tế học tại Göttingen, Zurich và Bonn. Năm 1956, với tư cách là nghiên cứu sinh tại Viện Nghiên cứu Xã hội, ông đã tiếp xúc với các nhân vật chủ chốt của Trường phái Frankfurt, bao gồm Theodor W. Adorno, Max Horkheimer và Herbert Marcuse. Sau khi làm việc tại Marburg, Bonn và Heidelberg, ông trở lại Frankfurt vào năm 1964, nơi ông kế nhiệm Max Horkheimer làm chủ nhiệm khoa triết học và xã hội học. Ông giữ vị trí này cho đến năm 1971, trong thời gian đó ông đã định hình đáng kể thế hệ thứ hai của Lý thuyết Phê phán. Từ năm 1983 cho đến khi nghỉ hưu năm 1994, ông lại giảng dạy tại Đại học Goethe, Frankfurt, nơi ông giữ chức giáo sư triết học với trọng tâm là triết học xã hội và lịch sử triết học. Habermas là một trong những nhà triết học và xã hội học được đọc nhiều nhất trong thời đại chúng ta. Jürgen Habermas từng giảng dạy nhiều năm với tư cách giáo sư tại Đại học Goethe Frankfurt, đã có ảnh hưởng sâu sắc đến diễn ngôn về dân chủ, xã hội và truyền thông ở Đức. Giờ đây, ông đã trao lại cho trường cũ phần thứ hai trong di sản ban đầu của mình, bao gồm các bài viết và thư từ từ giai đoạn sau năm 1994.

Khủng hoảng dầu khí do chiến tranh vùng Vịnh: ảnh hưởng đối với Việt Nam

KHỦNG HOẢNG DẦU KHÍ DO CHIẾN TRANH VÙNG VỊNH: ẢNH HƯỞNG ĐỐI VỚI VIỆT NAM

Trần Quốc Hùng

(Kinh tế gia tại Hoa Kỳ)

Hình minh hoạ của PTKT, lấy từ trang businessindia.co

Chiến tranh Mỹ/Do Thái với Iran đã gây nhiều tổn hại cho các cơ sở sản xuất dầu khí trong vùng Vịnh Ba Tư, và nhất là việc đóng cửa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz—nơi khoảng 20% lượng dầu và khí hoá lỏng trên thế giới vận chuyển bằng đường biển phải đi qua. Tình hình này đã đẩy giá dầu thô Brent từ 60 đôla lên trên 100 đô la  - tăng 67% - và có ảnh hưởng nghiêm trọng đối với Việt Nam vì phải nhập vừa dầu thô vừa xăng dầu đã chế biến.

Ngành dầu khí VN dựa vào việc khai thác và xuất khẩu dầu thô (loại nhẹ có ít lưu huỳnh và giá trị cao). Hiện nay sản lượng đã giảm, còn khoảng 10 triệu tấn dầu thô năm 2025 so với mức đỉnh là 16 triệu tấn năm 2010; và 6 tỷ mét khối khí đốt. Ngược lại, VN phải nhập dầu thô (phần lớn loại nặng từ Trung Đông) để làm nguyên liệu đầu vào cho hai nhà máy lọc dầu Dung Quất (công suất 6,5 triệu tấn/năm) và Nghi Sơn (công suất 10 triệu tấn/năm). Mô hình kinh doanh này hữu hiệu nếu chuỗi cung ứng toàn cầu hoạt động bình thường liên tục. Nhưng nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn do chính sách mậu dịch của nước ngoài như quan thuế và cấm vận, đại dịch như Covid-19, hay chiến tranh, thì sẽ bị động và chịu hậu quả xấu: nguồn cung không ổn định và giá dầu khí tăng cao.

VIỆT NAM HÔM NAY - Ghi chép của một người vừa trở về

VIỆT NAM HÔM NAY - GHI CHÉP CỦA MỘT NGƯỜI VỪA TRỞ VỀ

Ảnh Tác giả - Trước công viên tượng đài Vua Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Tôi chỉ thấy dễ chịu khi máy bay hạ cánh xuống California. Không phải vì nước Mỹ tốt hơn. Mà vì tôi vừa rời khỏi một nơi khiến lòng mình nặng trĩu.

Một tháng đi qua Sài Gòn, Nha Trang, Đà Nẵng, Hà Nội.

Một tháng đủ để cảm nhận nhịp thở của một đất nước đang lớn lên – nhưng lớn lên như một đứa trẻ không được hỏi ý kiến mình muốn trở thành ai.

Jürgen Habermas qua đời, một nhà tư tưởng lớn của hai thế kỷ và là một trí thức dấn thân

JÜRGEN HABERMAS QUA ĐỜI, MỘT NHÀ TƯ TƯỞNG LỚN CỦA HAI THẾ KỶ VÀ LÀ MỘT TRÍ THỨC DẤN THÂN

Triết gia Đức Jürgen Habermas đã từ trần ở tuổi 96. Được công nhận trên toàn thế giới qua những tác phẩm của mình, chuyển tiếp giữa thế kỷ XX và thế kỷ XXI, ông còn được kính trọng vì đã bày tỏ các quan điểm của ông về những vấn đề chính trị quan trọng thời hậu chiến.

Le Temps - l’AFP

Công bố ngày 14 tháng ba năm 2026.

Jürgen Habermas ở Paulskirche, tháng 10 năm 2016.— © ARNE DEDERT/KEYSTONE

Triết gia người Đức Jürgen Habermas đã từ trần, theo thông báo của một nữ phát ngôn viên của nhà xuất bản Suhrkamp Verlag, cho thông tấn xã AFP. Bà đã xác nhận rằng ông từ trần ở tuổi 96 tại Starnberg, ở miền nam nước Đức, căn cứ vào thông tin của gia đình của nhà trí thức dấn thân này.

Chào đời năm 1929, Jürgen Habermas, tác giả của một sự nghiệp triết học đã thu phục được rộng rãi công chúng trên thế giới, được xem là nhà tư tưởng lớn nhất còn tại thế. Ông cũng là một trí thức dấn thân xuất hiện nhiều nhất trên diễn đàn chính trị của Đức và châu Âu, tham gia tất cả các cuộc thảo luận quan trọng thời hậu chiến và ông nhìn thấy châu Âu là phương thuốc duy nhất chống lại trào lưu đang lên của các chủ nghĩa dân tộc. Theo ông, “dấn thân vào việc chung là nhiệm vụ quan trọng nhất của triết học”.