VỀ VAI TRÒ CỦA AI TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ Ở MỸ VÀ VIỆT NAM
Vũ Quang Việt
27/09/2026
Hình minh hoạ của PTKT (do AI tạo)
AI có thể làm gì trong hiện tại và trong tương lai? Hiện tại thì tương đối rõ, AI là một thư viện sống, không chỉ gồm thông tin đã qua và mới nhất, mà còn nguyên tắc và phương tiện tính toán, phương pháp luận để từ đó có thể dịch từ một ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, viết văn, giải toán, viết phần mềm, làm nhạc, trả lời các câu hỏi về mọi vấn đề được đặt ra; quan trọng hơn nó có thể giải bài toán cả ngàn tỷ ẩn số rất nhanh chóng, tự hành động sau khi tiếp nhận thông tin được thu thập qua hệ thống dò la trên đường phố và từ vệ tinh, và nếu được xếp đặt tự động, nó có thể là tác nhân ảo tự quyết định phá hoại, hoặc tự tấn công bằng võ khí mà không ai ra lệnh. Thuật toán giải của AI thường không đi tìm lời giải chính xác mà chỉ tìm cái gần đúng nhất dựa trên thống kê học do đó vẫn có thể sai. Có thể điều đó đã xảy ra khi tác nhân ảo của OpenAI, và Anthropic đã tự động tấn công phá hoại các công ty phần mềm khác và chui vào các kho dự trữ dữ liệu của một số nước. Câu hỏi đặt ra là liệu AI sẽ trở thành mối nguy hại cho loài người, như đặt con người vào hệ thống kìm kẹp theo dõi ảo, gây chiến tranh hay có thể giúp kinh tế thế giới phát triển. Ở đây bài ngắn này chỉ nhằm xem xét khả năng ảnh hưởng của nó với kinh tế, đặc biệt là kinh tế Mỹ và đặt ra vài câu hỏi về vai trò của nó với kinh tế Việt Nam.
Chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu AI (AI data centers)
Đầu tư vào tính toán đám mây (cloud computing) chủ yếu là hệ thống chứa thông tin và lấy thông tin qua đó người sử dụng không cần có máy tính riêng với công suất cao đã có từ trước, nhưng gần đây, việc sáng chế ra chip GPU được NVIDIA thiết kế, chế tạo và được lắp đặt 4-8 chip trong một bảng (HGX Baseboard) bởi công ty TSMC ở Đài Loan, đòi hỏi công suất điện 10 ngàn watt, đã có thể giúp tính toán với cả ngàn tỷ thông số cùng một lúc. Trong kỷ nguyên AI, nút thắt cổ chai nằm ở băng thông kết nối giữa các chip. Khi huấn luyện một Mô hình Ngôn ngữ Lớn (LLM), toàn bộ cụm gồm 100,000 GPU phải liên tục chia sẻ bộ nhớ. Nếu các cáp kết nối giữa những con chip này hoạt động quá chậm, toàn bộ siêu máy tính sẽ rơi vào trạng thái nhàn rỗi. Điều này đòi hỏi các hệ thống mạng cáp quang chuyên dụng (như InfiniBand) có khả năng vận hành toàn bộ trung tâm dữ liệu như một bộ vi xử lý khổng lồ duy nhất. Điều này đã được giải quyết. Do đó vào năm 2022 sau khi Microsoft đầu tư 10 tỷ US vào OpenAI, đầu tư vào AI đã nhảy vọt, và có thể lên tới ngàn tỷ vào năm 2026.
