CUỘC CHIẾN Ở IRAN CHO THẤY CHẤT LƯỢNG VŨ KHÍ TRUNG QUỐC RẤT KÉM
Tác giả: Pierre-Antoine Donnet
Sự tàn phá ở
Téhéran. DR.
Cuộc chiến do Hoa Kỳ và Israel phát động chống lại Iran kể từ ngày 28 tháng 2 dường như một lần nữa làm nổi bật chất lượng kém cỏi của các hệ thống vũ khí Trung Quốc đã bị quân đội Mỹ phá hủy trên diện rộng, qua đó chứng minh ưu thế của họ. Đây là một bài học khắc nghiệt đối với Bắc Kinh, mà các nhà chiến lược quân sự của họ sẽ phải rút kinh nghiệm trong bối cảnh căng thẳng ngày càng gia tăng với Đài Loan.
Xung đột ở Iran đã cho phép các lực lượng Mỹ “tấn công vào trung tâm của tổ hợp công nghiệp quân sự đang phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc” ở Iran. Điều này có thể sẽ làm cho các hợp đồng giao vũ khí của Trung Quốc trên toàn thế giới bị ngưng lại, một “thiệt hại tài chính không đáng kể so với tổn hại thảm khốc đối với uy tín” của các hệ thống vũ khí do Trung Quốc cung cấp cho các đối tác của mình, tạp chí Mỹ The Diplomat nhấn mạnh trong một bài phân tích được công bố vào ngày 6 tháng 3.
“Sự hỗn loạn ở Téhéran đã ngay lập tức hủy bỏ các hợp đồng lớn, trị giá hàng tỷ đô la, bao gồm cả việc mua sắm tiềm tàng máy bay chiến đấu J-10C và tên lửa chống hạm siêu âm CM-302,” The Diplomat tiếp tục.
“Các khách hàng hiện tại và tiềm năng của Trung Quốc từ nay đối mặt với một thực tế hiển nhiên: thiết bị quân sự của Trung Quốc đơn giản là không thể chống lại các cuộc tấn công của Phương Tây. Chỉ mới vài tuần trước, hệ thống radar và giám sát JY-27 do Trung Quốc cung cấp đã hoàn toàn vô dụng trong việc ngăn chặn cuộc đột kích của quân đội Mỹ vốn đã cho phép đưa Maduro ra khỏi Venezuela. Giờ đây, các mạng lưới phòng không tích hợp tương tự ở Iran - được cho là bao gồm cả hệ thống tên lửa đất đối không aHQ-9B do Trung Quốc cung cấp, mặc dù Bắc Kinh phủ nhận việc giao hàng - đã thất bại thảm hại trong việc bảo vệ Khamenei khỏi chiến dịch tiêu diệt lãnh đạo của Israel và Mỹ,” tạp chí trực tuyến Mỹ có ảnh hưởng khẳng định.
Vũ khí Trung Quốc thất bại trước vũ khí Mỹ
Tạp chí Mỹ phản ánh một quan điểm đang dần lan rộng trong giới quân sự Phương Tây: Trung Quốc: nhà xuất khẩu vũ khí lớn thứ ba thế giới sau Hoa Kỳ và Pháp, liên tục khoe khoang về chất lượng đặc biệt của vũ khí và hệ thống radar của mình, được bán với giá thấp hơn đáng kể so với các sản phẩm tương tự của phương Tây. Tuy nhiên, các hệ thống này dường như đã thất bại trước vũ khí Mỹ trong nhiều trường hợp trong những tháng gần đây.
Vụ việc Iran là ví dụ mới nhất và thật sự nổi bật: theo thông tin nhất quán từ truyền thông Mỹ, Anh, Nhật Bản và Đài Loan, Iran đã triển khai radar di động thế hệ thứ tư YLC-8B của Trung Quốc để hỗ trợ mạng lưới phòng không của Nga tại các vị trí trọng yếu, đặc biệt cả tại thủ đô Téhéran.
Tuy nhiên, rõ ràng là hệ thống phòng không này đã không thể phát hiện sự tiếp cận của các máy bay tàng hình do Mỹ sản xuất cho đến khi bom của chúng phá hủy Tổng Hành Dinh ở Téhéran, nơi Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei có mặt, khiến ông cùng khoảng bốn mươi quan chức cấp cao thiệt mạng.
Sáng thứ Bảy, ngày 28 tháng 2, các quan chức chính phủ Iran, trong đó có Ali Khamenei, đã tập trung tại Téhéran, dù biết rằng một cuộc tấn công liên kết của Mỹ và Israel có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Họ có lẽ cảm thấy an toàn, được bảo vệ bởi tên lửa đất đối không HQ-9B do Trung Quốc sản xuất và hệ thống radar phát hiện cũng chủ yếu là của Trung Quốc.
Tuy nhiên, chỉ trong vài phút, máy bay chiến đấu của Israel, dường như không bị cản trở, đã phóng hơn 30 tên lửa vào khu phức hợp ở trung tâm Téhéran, nơi các quan chức chính phủ, bao gồm cả Khamenei, đang có mặt, khiến họ thiệt mạng ngay tức thì. Hệ thống phòng không của Trung Quốc đã chứng tỏ sự vô hiệu của nó.
Bắc Kinh lần đầu tiên giới thiệu thiết bị này tại Triển lãm Hàng không Chu Hải (miền nam Trung Quốc) năm 2016, khẳng định rằng nó có thể phát hiện các máy bay chiến đấu tàng hình F-22 và F-35 của Mỹ ở khoảng cách 250 km. Các sự kiện ở Téhéran dường như chứng minh rõ ràng rằng điều này là không đúng.
Một thất bại khác: tên lửa đất đối không tầm xa HQ-9B do Trung Quốc sản xuất được Iran sử dụng, mà Bắc Kinh khẳng định có tính hiệu quả tương đương với tên lửa Patriot của Mỹ, cũng đã không đáp ứng được kỳ vọng. Tuy Trung Quốc từng khẳng định rằng những tên lửa đất đối không này, với tầm bắn 250 km, được trang bị hệ thống dẫn đường radar chủ động và cảm biến hồng ngoại có khả năng đánh chặn máy bay tàng hình, ngay cả trong môi trường tác chiến điện tử. Chúng dường như cũng đã bị vô hiệu hóa, vì lực lượng không quân Israel và Mỹ không chịu bất kỳ tổn thất nào được biết đến.
Trung Quốc cũng đã cung cấp cho Iran hệ thống định vị vệ tinh Beidou, được phát triển như một giải pháp đối chọn cho hệ thống GPS của Mỹ. Hơn nữa, kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, quân đội Trung Quốc đã triển khai tàu do thám Liaowang-1 neo đậu ngoài khơi bờ biển Oman. Radar của tàu này dường như có khả năng theo dõi tất cả các hoạt động của Israel và Mỹ và cung cấp cho lực lượng Iran dữ liệu chính xác để dẫn đường cho tên lửa của mình.
Những thất bại trước đây của vũ khí Trung Quốc ở Iran, Venezuela và Ấn Độ
Tuy nhiên, kết quả của cuộc chiến đã làm nổi bật sự vượt trội áp đảo của trang thiết bị Mỹ. Trong khi Israel triển khai khoảng 200 máy bay chiến đấu và Hoa Kỳ tấn công hơn 1.000 mục tiêu bằng máy bay ném bom tàng hình B-2 và tên lửa hành trình Tomahawk chỉ trong vài ngày, Iran đã không bắn hạ được một máy bay nào.
Trong bốn ngày đầu tiên của cuộc xung đột, Hoa Kỳ đã tấn công gần 2.000 mục tiêu, bao gồm 16 tàu, đánh chìm một tàu khu trục của Iran cách bờ biển Sri Lanka khoảng 2.000 dặm. Tổn thất của Mỹ và Israel dường như là không đáng kể so với sự tàn phá trên diện rộng mà Iran phải gánh chịu.
Những thất bại tương tự đã được ghi nhận vào tháng 6 năm 2025 trong các cuộc tấn công quy mô lớn của Mỹ vào các địa điểm hạt nhân của Iran. Theo kênh truyền hình FTV của Đài Loan, trích dẫn các chuyên gia, bất chấp số tiền khổng lồ mà Iran đã đầu tư vào các hệ thống radar của Trung Quốc, các hệ thống này đã không hoạt động đúng cách trong các cuộc không kích quy mô lớn đó.
Một thất bại cay đẳng khác của Bắc Kinh: tháng 1 năm nay, hệ thống radar JY-27A hiện đại của Trung Quốc được lắp đặt tại Venezuela cũng đã không phát hiện được máy bay và trực thăng quân sự của Mỹ. Trung Quốc đã ca ngợi khả năng phát hiện tàng hình và khả năng chống nhiễu của radar này, nhưng nó đã chứng tỏ không có khả năng theo dõi các máy bay được triển khai trong chiến dịch trên.
Sự việc này kết thúc bằng một thất bại thảm hại đối với Trung Quốc với việc bắt giữ ngoạn mục Nicolás Maduro, khi đó là tổng thống của một đối tác quan trọng khác của Bắc Kinh, chỉ vài giờ sau khi ông gặp một phái đoàn quan chức cấp cao chính thức của Trung Quốc. Thất bại này là kép, cả đối với các hệ thống quân sự và đối với tình báo Trung Quốc, rõ ràng đã hoàn toàn không biết gì về chiến dịch trên, tuy nó đã được chuẩn bị tỉ mỉ từ nhiều tuần rồi.
Danh sách này còn dài. Vào tháng 5 năm 2025, một ví dụ khác đã làm dấy lên nghi ngờ về hiệu quả của hệ thống tên lửa HQ-9B: nó đã thất bại trong việc phá hủy các mục tiêu Ấn Độ - máy bay không người lái và máy bay chiến đấu - bay trên lãnh thổ Pakistan trong cuộc xung đột ngắn ngủi nhưng dữ dội giữa hai nước láng giềng, cả hai đều là cường quốc hạt nhân.
Pakistan đã triển khai các hệ thống HQ-9B để bảo vệ các căn cứ không quân và thành phố của mình, nhưng các cuộc tấn công của Ấn Độ, đặc biệt là các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái Harop của Israel, đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho các đơn vị HQ-9B. Nhà phân tích quốc phòng Tom Cooper đã lưu ý trên mạng xã hội X vào thời điểm đó rằng trong Chiến dịch Sindoor của Ấn Độ, được kích hoạt bởi vụ tấn công khủng bố Pahalgam ở Kashmir, “hệ thống phòng không của Pakistan ở Karachi đã bị vô hiệu hóa [đến mức là] dần dần, hệ thống phòng thủ của Pakistan sụp đổ.”
Sau cuộc xung đột kéo dài bốn ngày này, Ấn Độ tuyên bố rằng quân đội của họ đã thành công trong việc phá hủy nhiều mục tiêu, dẫn đến việc lực lượng không quân Pakistan mất 20% cơ sở hạ tầng. “Các hệ thống HQ-9 và HQ-16 đã không hiệu quả. Chúng tôi đã vô hiệu hóa được chúng,” Thiếu tướng Ấn Độ nghỉ hưu GD Bakshi nói với nền tảng tin tức kỹ thuật số EurAsian Times có trụ sở tại New York.
Ưu thế của Mỹ trong chiến tranh điện tử và mạng
Tất cả những điều này đã khiến Dennis Wilder, giáo sư tại Trường Ngoại giao Đại học Georgetown, được nhật báo tiếng Anh có trụ sở tại Hồng Kông, South China Morning Post (SCMP), trích dẫn vào ngày 2 tháng 3, tuyên bố rằng “Hoa Kỳ và Israel đã thể hiện ưu thế áp đảo trong các lĩnh vực chiến tranh điện tử và điều khiển học, thu thập thông tin tình báo và tích hợp các nguồn lực trên bộ, trên biển, trên không và trong không gian.” Theo chuyên gia này, một cựu quan chức tình báo cấp cao của Hoa Kỳ, Trung Quốc tụt hậu hơn Hoa Kỳ một thập kỷ về công nghệ quân sự tiên tiến.
Iran đã mua tên lửa HQ-9B vào tháng 7 năm 2025 như một phần của thỏa thuận “đổi dầu lấy vũ khí” với Trung Quốc, nhằm củng cố không phận của mình sau thỏa thuận ngừng bắn với Israel vào tháng 6 năm 2025 sau Chiến dịch “Rising Lion/Sư tử trỗi dậy”, khi Lực lượng Phòng vệ Israel (Tsahal) tấn công sâu vào lãnh thổ Iran, nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran.
Cùng ngày 28 tháng 2, tên lửa này dường như cũng đã không phá hủy được các tên lửa nhắm vào cơ sở hạ tầng hạt nhân quan trọng tại Natanz và Fordow. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã xác nhận thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra cho khu phức hợp hạt nhân Natanz của Iran, nhưng cho biết không có báo cáo nào về rò rỉ phóng xạ.
Do Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc phát triển, hệ thống HQ-9B dựa trên hệ thống S-300PMU của Nga và Patriot PAC-2 của Mỹ. Nó có tầm bắn lý thuyết là 260 km và có thể tấn công mục tiêu ở độ cao tối đa 50 km. Được trang bị radar chủ động và cảm biến hồng ngoại, hệ thống này được cho là có khả năng theo dõi tới 100 mối đe dọa cùng lúc và tấn công đồng thời từ sáu đến tám mục tiêu. Trung Quốc sử dụng nó để bảo vệ Bắc Kinh, Tây Tạng và Biển Đông. Iran hy vọng nó sẽ lấp đầy những khoảng trống mà các hệ thống S-300 của Nga để lại, vốn trước đây cũng hoạt động kém hiệu quả.
Bài học từ cuộc chiến Iran-Contra: Các chuyên gia quân sự lên tiếng
Như thường lệ trong lĩnh vực quân sự này của Trung Quốc, truyền thông Đài Loan tràn ngập thông tin. Theo tờ Liberty Times, mạng lưới phòng không của Iran là một hệ thống lai ghép chủ yếu gồm các thiết bị của Nga và Trung Quốc được tích hợp với các hệ thống nội địa, việc sử dụng phối hợp của chúng thật sự đã là một thảm họa.
Ở trọng tâm của hệ thống này cũng có các hệ thống tên lửa S-300 và Tor do Nga sản xuất, từ lâu được giới thiệu là có khả năng đánh chặn máy bay tàng hình. Tuy nhiên, khi cuộc tấn công bắt đầu, một số hệ thống này, cũng như các xe chỉ huy, được cho là đã bị phá hủy trong các cuộc tấn công chính xác của Israel.
Theo Thư Hiếu Hoàng (舒孝煌), một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan được nhật báo này trích dẫn, việc phá hủy “hệ thống phòng không của đối phương” (SEAD) của Iran bởi quân đội Mỹ đã chứng tỏ hiệu quả đáng gờm.
Nhà nghiên cứu này giải thích rằng Washington có thể đã kết hợp việc phá hủy vật lý (“hard kill/tiêu diệt cứng”) các cơ sở của Iran với các hoạt động vô hiệu hóa điện tử (“soft kill/tiêu diệt mềm”), được kèm theo với các hoạt động mạng, tất cả nhằm mục đích vô hiệu hóa các hệ thống radar của Iran.
Lâm Siêu Luân (林超倫), một nhà nghiên cứu cộng tác tại Viện An ninh mạng và Mô phỏng Quyết định của Đài Loan, cũng được nhật báo này trích dẫn, đưa ra một lời giải thích mang tính cấu trúc rộng hơn trong bài phân tích có tiêu đề “Tại sao Iran đã không thể chống lại liên minh Mỹ-Israel một cách hiệu quả”.
Ông khẳng định rằng hợp tác quân sự giữa Trung Quốc và Iran trong những năm gần đây đã phát triển từ việc chuyển giao thiết bị đơn thuần thành một khuôn khổ kết hợp bao gồm tình báo, giám sát, trinh sát và cung cấp trang thiết bị chiến lược.
Ví dụ, ông tuyên bố rằng, bắt đầu từ mùa hè năm 2025, Trung Quốc có thể đã cung cấp hệ thống tên lửa đất đối không HQ-16 và HQ-17AE để giúp Iran xây dựng lại mạng lưới phòng không, vốn đã bị hư hại do các vụ đánh bom vào tháng 6 cùng năm.
Các cuộc đàm phán giữa Bắc Kinh và Téhéran đã tiến triển đến mức xem xét việc cung cấp tên lửa chống hạm CM-302 và phương tiện siêu thanh DF-17, hai trong số các hệ thống quân sự tiên tiến nhất của Trung Quốc. Trung Quốc cũng được cho là tiếp tục bí mật cung cấp cho Iran các linh kiện tiền phong để sản xuất nhiên liệu và thiết bị sợi carbon để sản xuất tên lửa đạn đạo.
Cũng theo nhà nghiên cứu này, hai nước đã phát triển một kiến trúc “chuỗi tiêu diệt” lai ghép. “Sử dụng mạng lưới hơn 500 vệ tinh của Trung Quốc, nước này được cho là đã cung cấp cho Iran thông tin tình báo quang học, radar và tín hiệu 24 giờ/24 giờ. Iran cũng chuyển từ hệ thống định vị GPS sang hệ thống tín hiệu định vị quân sự mã hóa BeiDou-3 của Trung Quốc để cải thiện độ chính xác tấn công và khả năng chống lại sự can thiệp của Phương Tây. Tuy nhiên, điều này cũng không hiệu quả trước lực lượng kết hợp của Israel và Mỹ.
Những lý do có thể dẫn đến thất bại quân sự của Iran
Lâm Siêu Luân cho rằng thất bại này là do ba yếu tố chính:
Thứ nhất, sự thâm nhập mạnh mẽ vào các mạng lưới tình báo ở cấp cao nhất thuộc chính quyền Iran, cho phép có được thông tin chính xác về nơi ở của các quan chức cấp cao Iran (dường như đã được xác định rằng các cơ quan tình báo Mỹ và Israel đã có thông tin chính xác về sự đi lại của lãnh tụ tối cao của Iran), kết hợp với việc sử dụng rộng rãi chiến tranh điện tử, đã nhanh chóng vô hiệu hóa các hệ thống tên lửa HQ-16 và HQ-17AE của Trung Quốc tại Téhéran.
Thứ hai, sự mất cân bằng cấu trúc trong hợp tác quân sự giữa Trung Quốc và Iran đã tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc tấn công của Israel và Mỹ.
Thứ ba, việc triển khai còn chưa đầy đủ của một số thiết bị Trung Quốc, bao gồm hệ thống tên lửa chống hạm CM-302 và tên lửa đạn đạo tầm trung DF-17, khiến chúng vẫn chưa có thể đi vào hoạt động.
Do đó, theo Lâm Siêu Luân, công nghệ quân sự Phương Tây, dẫn đầu bởi công nghệ tiên tiến của Mỹ, đã thể hiện cho đến nay “ưu thế áp đảo”, cả về độ tin cậy tác chiến và khả năng thích ứng với địa hình mục tiêu. Ông đánh giá rằng các hệ thống tác chiến điện tử tích hợp và khả năng tấn công chính xác tầm xa đã cho phép gần như phá hủy hoàn toàn hệ thống phòng thủ của Iran trong giai đoạn đầu của cuộc chiến.
Bắc Kinh, Washington và Đài Bắc có thể rút ra bài học gì?
John Culver, cựu chuyên gia phân tích cấp cao của CIA về quân đội Trung Quốc, tin rằng mặc dù Trung Quốc có thể gây ấn tượng mạnh mẽ với kho vũ khí quân sự khổng lồ của mình, nhưng quân đội này có thể không trụ vững được lâu trước một cuộc tấn công của Mỹ.
“Lực lượng mà Trung Quốc đã xây dựng trông rất ấn tượng trên lý thuyết, nhưng họ đã không trải qua chiến tranh trong một thời gian rất dài, và khả năng tiến hành các hoạt động tác chiến liên hợp quy mô lớn, phức tạp của họ vẫn chưa được chứng minh,” ông nói, được Straight Arrow News, một trang tin trực tuyến của Mỹ được thành lập năm 2021, trích dẫn ngày 4 tháng 3. “Vẫn chưa rõ liệu chính ông Tập Cận Bình có tin rằng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc có thể cung cấp cho ông các hoạt động quân sự cần thiết để đạt được một chiến thắng quyết định hay không.”
“Hoa Kỳ vẫn duy trì sức mạnh kinh tế đáng gờm và sở hữu sức mạnh quân sự vô song trên toàn cầu,” Trịnh Vĩnh Niên (郑永年), một nhà khoa học chính trị Trung Quốc từng cố vấn cho chính phủ Trung Quốc ở nhiều cấp độ, gần đây đã tuyên bố, theo trích dẫn của South China Morning Post (SCMP). “Chúng ta tuyệt đối không được đánh giá thấp khả năng của Hoa Kỳ,” ông nói thêm.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích cảnh báo không nên vội vàng kết luận về hiệu quả của thế hệ vũ khí mới nhất do Trung Quốc sản xuất và nhấn mạnh rằng “phiên bản xuất khẩu” của các hệ thống vũ khí do Trung Quốc cung cấp với giá thấp hơn đáng kể so với các sản phẩm tương đương của Phương Tây thường kém hơn so với vũ khí của quân đội Trung Quốc, vì Trung Quốc giữ lại những công nghệ tốt nhất cho quân đội nước mình.
Chắc hẳn cuộc chiến ở Iran sẽ được các nhà phân tích và chiến lược quân sự theo dõi sát sao, dù ở Bắc Kinh, Đài Bắc hay Washington, các thủ đô mà những bài học kinh nghiệm sẽ vô cùng quý giá trong bối cảnh Trung Quốc đã tuyên bố ý định chiếm Đài Loan, bằng vũ lực nếu cần thiết.
Yue Gang, một trung tá quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã nghỉ hưu, được tờ SCMP ngày 2 tháng 3 trích dẫn, tin rằng “các cuộc tấn công hiệu quả và chính xác” do Hoa Kỳ và Israel thực hiện cho thấy chiến tranh hiện đại đã “bước vào một giai đoạn mới mà đặc trưng là sự gây rối nhiễu bằng điện từ, sự thâm nhập tình báo và các hoạt động dựa trên thuật toán.”
“Một hệ thống vũ khí đơn lẻ sẽ không thể chống lại một cuộc tấn công có hệ thống,” ông nói thêm, nhấn mạnh sự cần thiết đối với Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ xây dựng mạng lưới phòng không có khả năng chống lại máy bay tàng hình, chống nhiễu sóng và tích hợp các hệ thống phòng thủ tầm xa, tầm trung và tầm ngắn chống lại các mối đe dọa ở độ cao lớn và thấp.
Đối với Đài Loan cũng vậy, những bài học từ cuộc chiến này sẽ rất nhiều. Có lẽ bài học đầu tiên sẽ là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy một cuộc xâm lược của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc không phải là điều sắp xảy ra, vì nguy cơ thất bại sẽ quá lớn ở giai đoạn này nếu Hoa Kỳ can thiệp cùng với lực lượng Đài Loan.
“Viễn cảnh một cuộc tấn công để loại trừ các lãnh đạo đã chứng tỏ là một kịch bản thực tế hơn,” Wen-ti Sung, một nhà khoa học chính trị đang làm việc tại Đài Loan cho Đại học Quốc gia Úc, cho biết. “Phản ứng đầu tiên của Trung Quốc sẽ là, ‘Điều này có thể xảy ra ở đây,’” ông giải thích, như được trích dẫn trên tạp chí Time của Mỹ ngày 6 tháng 3.
“Trung Quốc sẽ tìm cách học hỏi từ những thất bại của chính thiết bị của mình ở Venezuela và Iran,” Chong Ja Ian, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Quốc gia Singapore, giải thích. “Tôi nghĩ họ phần nào bất ngờ trước sự phô trương sức mạnh và khả năng tiến hành các hoạt động khá phức tạp của Hoa Kỳ.”
“Tôi có cảm giác rằng ông Tập Cận Bình đang cho rằng Hoa Kỳ sẽ bảo vệ Đài Loan và do đó ông ấy sẽ không tấn công trong thời gian tới,” Sean King, phó chủ tịch cấp cao phụ trách châu Á tại công ty tư vấn Park Strategies, được cùng phương tiện truyền thông trên trích dẫn, giải thích.
Tuy nhiên, những bài học của cuộc chiến này chỉ thực sự được rút ra khi nó kết thúc, rủi ro đối với Hoa Kỳ là rơi vào vũng lầy nếu nó kéo dài, với các rủi ro phụ khác bao gồm sự cạn kiệt kho dự trữ đạn dược và sự bỏ bê lâu dài khu vực Đông Á có lợi cho Trung Quốc.
Về tác giả
.jpg) |
| Pierre-Antoine Donnet (1953-) |
 |
Cựu tổng biên tập của AFP, Pierre-Antoine Donnet là tác giả của khoảng mười lăm tác phẩm tập trung vào Trung Quốc, Nhật Bản, Tây Tạng, Ấn Độ và những thách thức lớn của Châu Á. Năm 2020, cựu phóng viên này tại Bắc Kinh đã xuất bản cuốn “Le leadership mondial en question, L’affrontement entre la Chine et les États-Unis/Vấn đề lãnh đạo toàn cầu, Cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ” tại NXB Éditions de l’Aube. Ông cũng là tác giả của tác phẩm “Tibet mort ou vif/Tây Tạng chết hay sống”, do Gallimard xuất bản. Sau cuốn “Chine, le grand prédateur/Trung Quốc, kẻ săn mồi vĩ đại”, xuất bản năm 2021 (l’Aube), ông chủ biên tác phẩm tập thể “Le Dossier chinois/Hồ sơ Trung Hoa” (Cherche Midi) vào cuối năm 2022. Đầu năm 2023, ông xuất bản cuốn “Confucius aujourd’hui, un héritage universaliste/Khổng Tử ngày nay, di sản phổ quát” (l’Aube) rồi năm 2024 “Chine, l’empire des illusions/Trung Quốc, đế chế ảo tưởng” (Saint-Simon) và “Japon, l’envol vers la modernité/Nhật Bản, sự bay lên thời hiện đại” (l’Aube). Cuốn sách mới nhất của ông, “Taïwan, survivre libres/Đài Loan, sống đời tự do” (Nhà xuất bản Nevicata, bộ sách Linh hồn của các dân tộc), được xuất bản vào ngày 14 tháng 11 năm 2025.
Người dịch: Phạm Như Hồ
Nguồn: La guerre en Iran met en lumière la piètre qualité des armes chinoises, Asialyst, Mar 13, 2026
