RENÉ DESCARTES
về
SỰ HỌC (LEARNING)
Tuy
nhiên, tôi vẫn luôn trân trọng những bài học được làm ở trường. Tôi biết rằng
các ngôn ngữ (ý nói Latin, Hy Lạp, ND) học ở đó rất cần thiết để hiểu các tác
phẩm của người xưa; rằng sức hấp dẫn của truyện ngụ ngôn đánh thức tâm trí,
trong khi những chiến công đáng nhớ được kể trong sử sách nâng cao tinh thần và
giúp mài giũa phán đoán nếu đọc một cách cẩn trọng; rằng đọc những cuốn sách
hay giống như trò chuyện với những người lỗi lạc nhất của các thời đại trước –
quả thực, một cuộc trò chuyện được chuẩn bị kỹ lưỡng, trong đó các tác giả chỉ
tiết lộ cho chúng ta những suy nghĩ hay nhất của họ; rằng hùng biện có sức mạnh
và vẻ đẹp vô song; rằng thơ ca có sự tinh tế và ngọt ngào quyến rũ; rằng toán học
chứa đựng một số phương pháp rất tinh tế, vừa giúp thỏa mãn sự tò mò, vừa thúc
đẩy tất cả các ngành nghệ thuật và giảm bớt công sức của con người; rằng các
tác phẩm về đạo đức chứa đựng nhiều lời dạy và lời khuyên hữu ích về đức hạnh;
rằng thần học hướng dẫn chúng ta cách lên thiên đường; rằng triết học cung cấp
cho chúng ta phương tiện để nói một cách thuyết phục về bất kỳ chủ đề nào và
giành được sự ngưỡng mộ của những người ít học; rằng luật học, y học, và các
ngành khoa học khác mang lại vinh dự và giàu có cho những người trau dồi chúng,
và cuối cùng, điều tốt là nên nghiên cứu tất cả các lĩnh vực này, ngay cả những
lĩnh vực đầy mê tín và sai lầm, để biết giá trị thực sự của chúng và đề phòng bị
chúng lừa dối.
— Descartes, từ Luận
về phương pháp, Discourse on the Method (1637)
 |
| René Descartes (1596 ở La
Haye-en-Touraine, Pháp-1650 ở Stockholm, Thụy Điển, ∼ 54t). Ảnh: Leonard de Selva/Corbis |
Descartes
gắn liền tên tuổi của mình với câu nói bất hủ mà ai cũng biết: “Tôi tư duy, vậy
tôi tồn tại” (Cogito, ergo sum), mặc dù ngoài ý nghĩa nhận thức luận về
sự tồn tại của mình một cách chắc chắn nó có ý nghĩa tôn giáo sâu sắc đối với
Descartes để chứng minh sự tồn tại của Chúa, người đã để lại dấu ấn trên ông. Ông
còn là người sáng tạo ra hình học giải tích, hệ thống tọa độ Cartesian (la tinh
hóa của Descartes) và áp dụng toán học vào triết học của ông, để xây dựng triết
học trên nền tảng của toán học cho vững chắc. Ông cũng nỗ lực, mặc dù có những
sai lầm trong chi tiết, thiết kế thuyết vũ trụ học theo các nguyên lý cơ học,
có thể được xem là tiền thân của Kant, người trong tác phẩm Allgemeine
Naturgeschichte und Theorie des Himmels (1755) đã xây dựng một phát thảo
của vũ trụ học dựa trên các nguyên lý vật lý cổ điển. Descartes là nhà tư tưởng
lỗi lạc đầu tiên của thời hiện đại, người mà tác phẩm của ông, trái ngược với
nhiều phương pháp triết học của thời Phục Hưng, đã trở thành yếu tố định hình
cho nhận thức hiện đại.
