250 NĂM CHỦ NGHĨA TƯ BẢN NHÀ NƯỚC MỸ
Ngày 2 tháng 7 năm 2026
Mặc dù diễn ngôn kinh tế thịnh hành ở Hoa Kỳ thường ca ngợi thị trường tự do, việc hoạch định chính sách trong thực tế lại luôn thực dụng hơn. Ngay từ khi thành lập, Hoa Kỳ đã áp dụng mô hình lai, trong đó nhà nước định hướng, trợ cấp và đôi khi giải cứu doanh nghiệp tư nhân nhằm phục vụ các ưu tiên quốc gia.
NEW YORK—Khi Hoa Kỳ kỷ niệm
250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập vào mùa hè này cũng
là lúc thích hợp hơn cả để đối mặt với một trong những lầm tưởng lớn
của đời sống kinh tế Mỹ: rằng sự thịnh vượng của đất nước được xây dựng trên chủ
nghĩa tư bản tự do kinh doanh (laissez-faire). Ngay từ ngày đầu lập nước, Hoa Kỳ đã áp dụng mô hình lai ghép, trong đó nhà
nước định hướng, trợ cấp và
đôi khi giải cứu doanh nghiệp
tư nhân để phục vụ các ưu tiên quốc gia. Mặc dù diễn ngôn thịnh hành thường ca ngợi thị trường tự do, nhưng việc hoạch định chính sách lại mang
tính thực dụng hơn.
Câu chuyện này không bắt đầu từ chương trình chăm sóc sức khỏe của Barack Obama, hay thậm chí là Chính sách Kinh tế mới (New Deal) của Franklin D. Roosevelt vào những năm 1930, mà khởi nguồn từ chính quyền đầu tiên của Hoa Kỳ, dưới thời George Washington. Năm 1791, Bộ trưởng Tài chính Alexander Hamilton đã trình lên Quốc hội một văn kiện được cho là tài liệu chính phủ đầu tiên trong lịch sử thế giới trình bày một lập luận có hệ thống, có cơ sở lý luận cho chính sách công nghiệp. Trong Báo cáo về Công nghiệp chế tạo (Report on Manufactures), ông lưu ý rằng các ngành công nghiệp non trẻ ở Hoa Kỳ, đặc biệt là dệt may, không thể cạnh tranh hiệu quả với các nhà sản xuất lâu đời của Anh nếu không có sự bảo hộ của chính phủ. Ông đề xuất sử dụng thuế quan và trợ cấp để nuôi dưỡng các ngành công nghiệp của tương lai.
