Lượng khí thải carbon toàn cầu vẫn tiếp tục gia tăng. Tuy nhiên, 35 quốc gia sau đã có bước tiến trong việc cắt giảm carbon

LƯỢNG KHÍ THẢI CARBON TOÀN CẦU VẪN TIẾP TỤC GIA TĂNG. TUY NHIÊN, 35 QUỐC GIA SAU ĐÃ CÓ BƯỚC TIẾN TRONG VIỆC CẮT GIẢM CARBON

Charlie Riedel/AAP

Lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch toàn cầu dự kiến ​​sẽ đạt đỉnh mới vào năm 2025, tất cả các nguồn nhiên liệu – than đá, khí đốt và dầu mỏ – đều góp phần vào đó.

Đồng thời, báo cáo toàn cầu mới nhất của chúng tôi về lượng khí thải carbon dioxide và các bể hấp thụ carbon cho thấy có ít nhất 35 quốc gia đã có kế hoạch giảm phát thải carbon. Úc, Đức, New Zealand và nhiều quốc gia khác đã ghi nhận mức giảm đáng kể về mặt thống kê về lượng khí thải carbon từ nhiên liệu hóa thạch trong thập kỷ qua, trong khi nền kinh tế của họ vẫn tiếp tục tăng trưởng. Lượng khí thải của Trung Quốc cũng tăng chậm hơn nhiều so với xu hướng gần đây và thậm chí có thể đi ngang vào cuối năm.

Trong khi các nhà lãnh đạo và đại biểu thế giới đang họp mặt tại Brazil để tham dự hội nghị thượng đỉnh về khí hậu toàn cầu của Liên hợp quốc, COP30, nhiều quốc gia đã đệ trình các cam kết phát thải mới đến năm 2035 với tham vọng cao hơn.

Nhưng trừ khi các nỗ lực này được mở rộng quy mô đáng kể, nhiệt độ toàn cầu được dự báo có thể tăng vượt xa ngưỡng 2°C mà Thỏa thuận Paris đã đề ra.

Xuất bản, in ấn, kỹ thuật số: làm thế nào để sách được tương thích với sinh thái?

XUẤT BẢN, IN ẤN, KỸ THUẬT SỐ: LÀM THẾ NÀO ĐỂ SÁCH ĐƯỢC TƯƠNG THÍCH VỚI SINH THÁI?

Tác giả: Louis Wiart

Bộ môn truyền thông, Đại học Tự do Bruxelles (ULB)

Gần 97% lượng giấy do các nhà xuất bản mua được xác nhận bởi các nhãn hiệu liên quan đến quản trị rừng bền vững. Desintegrator/Shutterstock

Như cụm từ “tài sản văn hoá” nêu ra, sách là một sản phẩm, nghĩa là một tài sản mà người ta mua và bán. Tuy nhiên, những điểm đặc thù của sách khiến nó phát triển trong một môi trường đặc biệt mà Louis Wiart và Philippe Chantepie quan tâm nghiên cứu, họ là tác giả của quyển sách Économie du livre (Kinh tế học về sách), do nhà xuất bản La Découverte ấn hành (bộ sách “Repères”). Chúng tôi đăng một trích đoạn bàn về một trong những thách thức quan trọng của ngành sách trong những năm sắp tới: sự thích ứng của mô hình kinh tế của sách với những đòi hỏi của chuyển đổi sinh thái. Sách kỹ thuật số hay sách giấy, liệu sách có tìm được một con đường để tương thích với những đòi hỏi mới này không?

--------

Cũng như các ngành công nghệ văn hoá, ngành sách đang đối mặt với thách thức của chuyển đổi sinh thái về ba khía cạnh: khí hậu, đa dạng sinh học và chất thải. Chuyển đổi sinh thái biểu thị một thách thức quan trọng cho toàn bộ chuỗi giá trị của sách: chu trình sản xuất (giấy, có nghĩa là năng lượng, nước, các loài thảo mộc, thành tạo các màu mực), chu trình phân phối (vận chuyển) và chu trình tiêu thụ (chất thải). Như vậy, chuyển đổi sinh thái liên quan đến tất cả các giai đoạn hoạt động của sách, từ thiết kế sinh thái đến tái sử dụng và tái chế.

Ba cách mà Đức Giáo hoàng Francis ảnh hưởng đến phong trào khí hậu toàn cầu

BA CÁCH MÀ ĐỨC GIÁO HOÀNG FRANCIS ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHONG TRÀO KHÍ HẬU TOÀN CẦU

Các đại diện người bản địa của các cộng đồng Amazon cùng Đức Giáo hoàng Francis tại vườn Vatican. Godong/Alamy Stock Photo

Tin về sự qua đời của Đức Giáo hoàng Francis đã được Vatican công bố. Lần đầu tiên tôi gặp cố Giáo hoàng Francis tại Vatican là sau một hội nghị có tên Cứu lấy Ngôi nhà chung của chúng ta và Tương lai của Sự sống trên Trái đất vào tháng 7 năm 2018. Các đồng nghiệp và tôi cảm nhận được điều gì đó trọng đại đang diễn ra tại trung tâm của giáo hội.

Vào thời điểm đó, tôi đang hỗ trợ thành lập viện nghiên cứu Laudato Si' mới tại Jesuit Hall thuộc Đại học Oxford. Viện này được đặt tên theo thông điệp năm 2015 của giáo hoàng (một lá thư gửi các giám mục phác thảo chính sách của giáo hội) về biến đổi khí hậu.

Sứ mệnh của viện này bắt nguồn từ tầm nhìn lấy cảm hứng từ tôn giáo của Đức Giáo hoàng về hệ sinh thái toàn diện [integral ecology] – một phương pháp tiếp cận đa ngành giải quyết các vấn đề xã hội và sinh thái về bình đẳng và khủng hoảng khí hậu.

Xuất thân từ Argentina, Giáo hoàng Francis, vị giáo hoàng Dòng Tên đầu tiên, đã tận mắt chứng kiến ​​Amazon bị tàn phá và hoàn cảnh khốn khổ của những cộng đồng nghèo nhất Nam Mỹ. Mối quan tâm của ngài về công lý cho các cộng đồng dễ bị tổn thương và bảo vệ hành tinh luôn đi đôi với vai trò lãnh đạo tôn giáo.

Trong bức thư đầu tiên của mình, Laudato Si', ngài kêu gọi tất cả mọi người, không chỉ người Công giáo, hãy chú ý nhiều hơn đến sự mong manh của cả hành tinh và con người. Điều chúng ta cần không gì khác hơn là một cuộc cách mạng văn hóa, ngài viết. Là một nhà thần học, tôi nhận ra rằng ngài đã truyền cảm hứng cho sự thay đổi đáng kể theo ba cách chính.

Tâm lý học có thể giúp mọi người sống cuộc sống thân thiện với khí hậu hơn như thế nào – những bài học từ khắp nơi trên thế giới

TÂM LÝ HỌC CÓ THỂ GIÚP MỌI NGƯỜI SỐNG CUỘC SỐNG THÂN THIỆN VỚI KHÍ HẬU HƠN NHƯ THẾ NÀO – NHỮNG BÀI HỌC TỪ KHẮP NƠI TRÊN THẾ GIỚI

Các chính sách khí hậu khác nhau sẽ có hiệu quả ở những nơi, cộng đồng và bối cảnh khác nhau, do đó, nghiên cứu mới làm nổi bật những sắc thái này có thể là một công cụ quan trọng. Nguồn ảnh: Jacob_09/Shutterstock

Các biện pháp can thiệp nhanh chóng và dễ dàng truyền cảm hứng cho mọi người trực tiếp hành động vì khí hậu chính là chén thánh. Các nhà khoa học hành vi và nhà hoạch định chính sách rất muốn tìm hiểu xem những bước đi nhỏ nào có thể tạo ra sự khác biệt lớn nhất. Một trong những cuộc thí nghiệm lớn nhất từng được tiến hành về tâm lý học biến đổi khí hậu cho thấy rằng cùng một biện pháp can thiệp có những kết quả khác nhau tùy thuộc vào bối cảnh cụ thể, và quan trọng là, vào đất nước, nơi đang diễn ra sự thay đổi.

Nghiên cứu mới của một đội ngũ quốc tế gồm hơn 250 nhà khoa học đã nghiên cứu một vài biện pháp can thiệp vào môi trường và cách người dân phản ứng với chúng ở 63 nước.

Ở Áo, một trong những cách tốt nhất để tăng cường hành vi bảo vệ môi trường hiệu quả, chẳng hạn như dành thời gian cho việc trồng cây, là cung cấp cho mọi người dân thông tin cho thấy biến đổi khí hậu đã và đang diễn ra, đang ảnh hưởng tiêu cực lên châu Âu và gây thiệt hại cho những người xung quanh. Đây là những gì các nhà khoa học hành vi gọi là giảm khoảng cách tâm lý |reducing psychological distance|. Sự nhận diện này khiến những rủi ro và mối nguy hiểm của biến đổi khí hậu trở nên cấp thiết và dễ có mối liên hệ hơn, khuyến khích mọi người hành động chống lại nó.

Nhưng ở Đức, một nước có chung ngôn ngữ, văn hóa và lịch sử lâu đời với Áo, lại có kết quả rất khác cho cùng một sự can thiệp. Những người dân tham gia có xu hướng ít tin vào biến đổi khí hậu, ít có khả năng ủng hộ các chính sách giảm thiểu biến đổi khí hậu và ít có khả năng trồng cây.

AI có thể giải cứu hành tinh này chăng?

A.I. CÓ THỂ GIẢI CỨU HÀNH TINH NÀY CHĂNG? LỖ HỔNG TRONG NHỮNG BẰNG CHỨNG HIỆN CÓ

Trí tuệ nhân tạo phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu khổng lồ có thể tiêu tốn rất nhiều năng lượng. IM Imagery/Shutterstock

Những người ủng hộ lạc quan về trí tuệ nhân tạo (AI) nói rằng công nghệ tốn kém về mặt môi trường này sẽ dần trở nên bền vững hơn theo thời gian. Chúng ta có thể sử dụng AI hiệu quả hơn và khám phá các thiết kế ít tốn năng lượng hơn lấy cảm hứng từ bộ não con người. Ta có thể xây dựng các trung tâm dữ liệu bền vững hơn, sử dụng gỗ hoặc bê tông và thép ít phát thải carbon. Nhiệt từ các trung tâm dữ liệu thì có thể sưởi ấm các ngôi nhà trong khu vực lân cận.

Tất nhiên, nếu các hệ thống AI được sử dụng tràn lan (kể cả ở những nơi không thực sự cần thiết), sự khuếch trương này có thể lấn át bất kỳ lợi ích tiềm năng nào về hiệu quả. Nhưng gần đây, tôi nghe về một lập luận khác: rằng bản thân AI đang giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. AI có thể giúp mô hình hóa các vụ cháy rừng, tối ưu hóa mức tiêu thụ năng lượng để bình ổn lưới điện, đẩy nhanh quá trình phát triển các vật liệu phát thải carbon thấp và nhiều hơn thế nữa.

Nhóm nghiên cứu của tôi gần đây đã công bố một báo cáo đào sâu vào những tuyên bố này – và tìm thấy một số thứ đáng lo ngại.

Tôi từng là một nhà khoa học về khí hậu được Exxon tài trợ

TÔI TỪNG LÀ MỘT NHÀ KHOA HỌC VỀ KHÍ HẬU ĐƯỢC EXXON TÀI TRỢ

Exxon tài trợ cho các nhà khoa học về khí hậu trong khi phần lớn các bài báo quảng cáo hướng đến công chúng của công ty này lại cho rằng khoa học và nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu vẫn còn mơ hồ. Ảnh: AP/Mark Humphrey

Những nỗ lực có chủ đích của ExxonMobil nhằm gieo rắc sự ngờ vực về tính xác thực và cấp thiết của biến đổi khí hậu cùng các khoản đóng góp của họ cho các hội nhóm “bình phong” để phổ biến thông tin sai lệch về biến đổi khí hậu là chuyện ai cũng biết từ lâu.

Các báo cáo điều tra vào năm 2015 tiết lộ rằng Exxon đã có nhóm khoa học gia để xây dựng mô hình khí hậu riêng cho mình từ những năm 1970: khoa học và mô hình này không chỉ chính xác mà còn được sử dụng để lên kế hoạch cho tương lai của công ty.

Hiện nay, một nghiên cứu được bình duyệt công bố vào ngày 23 tháng 8 đã xác nhận rằng những gì Exxon nói nội bộ về biến đổi khí hậu khác hẳn về mặt định lượng so với các tuyên bố công khai của họ. Cụ thể, các nhà nghiên cứu Geoffrey Supran và Naomi Oreskes phát hiện ra rằng ít nhất 80% các tài liệu nội bộ và ấn phẩm có bình duyệt mà họ nghiên cứu từ năm 1977 đến năm 2014 phù hợp với thực trạng khoa học – thừa nhận rằng biến đổi khí hậu là có thật và (tình trạng này là) do con người gây ra, và xác định "những bất trắc có lý" mà bất kỳ nhà khoa học khí hậu nào cũng sẽ đồng ý vào thời điểm đó. Tuy nhiên, nghiên cứu phát hiện ra rằng hơn 80% các quảng cáo trả tiền theo phong cách biên tập của Exxon trong cùng giai đoạn đó lại tập trung cụ thể vào sự bất trắc và ngờ vực.

Sự tương phản rõ rệt giữa việc thảo luận nội bộ về nghiên cứu khí hậu tiên tiến trong khi mặt ngoài thì tiến hành chiến dịch thông tin sai lệch về khí hậu đủ khiến rất nhiều người kinh ngạc. Chuyện gì đang xảy ra ở Exxon chứ?

Tôi có một góc nhìn độc đáo – vì tôi đã từng ở đó.

Biến đổi khí hậu có nguồn gốc lịch sử sâu xa – Amitav Ghosh khám phá vai trò của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa thực dân

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CÓ NGUỒN GỐC LỊCH SỬ SÂU XA – AMITAV GHOSH KHÁM PHÁ VAI TRÒ CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN VÀ CHỦ NGHĨA THỰC DÂN 

Amitav Ghosh làm sáng tỏ mối liên hệ giữa việc khai thác con người và hành tinh với biến đổi khí hậu. Mathieu Genon 

Amitav Ghosh là tác giả nổi tiếng thế giới với 20 quyển sách hư cấu lịch sử và phi hư cấu. Nhà tư tưởng và nhà văn Ấn Độ này đã viết rất nhiều về di sản của chủ nghĩa thực dân, bạo lực và chủ nghĩa khai thác tài nguyên [extractivism]. Các tác phẩm nổi tiếng nhất của ông nghiên cứu sự di cư, toàn cầu hóa và bạo lực thương mại và chinh phục trong thời kỳ thuộc địa, trong bối cảnh buôn bán thuốc phiện vào những năm 1800. 

Caroline Southey, từ The Conversation Africa, đã hỏi giáo sư kinh tế Imraan Valodia và nhà nghiên cứu về khí hậu và bất bình đẳng Julia Taylor về ý nghĩa công trình của Amitav Ghosh. 

Ghosh đã đóng góp gì cho sự hiểu biết của chúng ta về nguyên nhân gốc rễ của biến đổi khí hậu? 

Julia Taylor: Trong cuốn sách phi hư cấu gần đây của Ghosh, The Nutmeg's Curse: Parables for a Planet in Crisis (tạm dịch: Lời nguyền của nhục đậu khấu: Những dụ ngôn cho một hành tinh đang khủng hoảng), ông đã dùng khả năng kể chuyện tài tình để phác thảo nguồn gốc của biến đổi khí hậu trong hai hệ thống quyền lực và áp bức: chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa tư bản. 

Chủ nghĩa đế quốc là sự mở rộng ảnh hưởng lên các quốc gia khác thông qua sức mạnh quân sự và thực dân hóa. Thường kéo theo việc phá hủy môi trường để hỗ trợ cho lợi ích của đế quốc. 

Chủ nghĩa tư bản là hệ thống kinh tế thống trị, trong đó quyền sở hữu các phương tiện sản xuất (công nghiệp) thuộc về tư nhân. Các tác nhân tư nhân được thúc đẩy bởi lợi nhuận và tăng trưởng, vốn dựa vào việc đốt nhiên liệu hóa thạch. 

Điều Ghosh làm rõ là bạo lực và sự phá hủy môi trường là cốt lõi của chủ nghĩa tư bản, tựa như chúng đã từng trong chủ nghĩa thực dân. 

Biến đổi khí hậu và Nông dân Đồng bằng Sông Cửu Long

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NÔNG DÂN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Biến đổi khí hậu buộc nông dân đồng bằng sông Cửu Long phải thay đổi suy nghĩ. Giờ đây họ sản xuất tôm – và trả giá đắt cho bài học.

Tác giả: Matthias Müller, NZZ Thụy Sĩ

Người dịch: Ninh Dương

Từ nghìn năm nay, sông Mekong là huyết mạch của Đông Nam Á. Thế nhưng, ở vùng đồng bằng châu thổ dòng sông hùng vĩ, biến đổi khí hậu đã có mặt ở khắp mọi nơi. Việc canh tác lúa bị hạn chế một cách đáng kể vì lý do đất bị nhiễm mặn.

Nông dân ở đồng bằng sông Cửu Long có thể kiếm được thu nhập từ nuôi tôm cao hơn là trồng lúa. Tuy nhiên, do thiếu chuyên môn về ngành này nên họ phải trả giá đắt cho bài học. [Roberto Schmidt/AFP]

Trịnh Hoàng Cung chèo thuyền trên một cái hồ nhỏ với nhịp gõ đều đặn vào chiếc gậy nhô lên khỏi mặt nước. Ông ta kéo lưới lên và bỏ mẻ tôm đánh bắt được vào thùng chứa. Những con tôm sú và một con cua đang giãy giụa trong xô. Hoàng^[*] quan sát mớ thu hoạch, cười mãn nguyện nói: “Mẻ này được đấy”.

Nguồn hy vọng đã trở lại. Trước đây, Hoàng  và gia đình trồng mía và trồng lúa quanh năm để mưu sinh. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đã phá vỡ chu trình khiến Hoàng rơi vào tình trạng quẫn bách. Ông không bỏ cuộc. Trong tình thế nguy cấp, ông đã cùng với những người đồng cảnh ngộ đánh liều làm một cái gì mới và chuyển sang nghề nuôi tôm trong mùa khô và trồng lúa vào mùa mưa.

Khí hậu: Toà Án Quốc tế về Luật Biển đưa ra một quyết định mang tính lịch sử

Để nêu lên ý kiến của mình, Toà Án Quốc tế về Luật Biển đã dựa vào báo cáo mới nhất của Groupe d'experts intergouvernemental sur l'évolution du climat (GIEC) - Nhóm chuyên gia liên chính phủ về diễn biến khí hậu - Shutterstock

KHÍ HẬU: TOÀ ÁN QUỐC TẾ VỀ LUẬT BIỂN ĐƯA RA MỘT QUYẾT ĐỊNH MANG TÍNH LỊCH SỬ

Tác giả: Marta Torre-Schaub

Giám đốc nghiên cứu CNRS, luật gia, chuyên gia về biến đổi khí hậu và luật về môi trường và sức khoẻ, Đại học Paris 1 Panthéon-Sorbonne

Ngày 21 tháng tư 2024, Toà Án Quốc tế về Luật Biển (TIDM, gọi tắt là Toà Án trong bài báo này) đã đi vào lịch sử khi trở thành cơ quan pháp luật quốc tế đầu tiên đưa ra một ý kiến tư vấn về khí hậu. Qua đó, Toà Án đã trả lời một câu hỏi được đặt ra năm 2022 bởi Uỷ ban các Quốc gia đảo nhỏ (Cosis) trong khuôn khổ một yêu cầu về ý kiến tư vấn.

Ý kiến nêu kết luận về nghĩa vụ các quốc gia liên quan đến bảo vệ và bảo tồn các đại dương của hành tinh khỏi các hiệu ứng của biến đổi khí hậu. Đây là lần đầu tiên một toà án quốc tế chú tâm đến những nghĩa vụ của các quốc gia trong lĩnh vực biến đổi khí hậu trong khuôn khổ của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982, gọi là “Montego Bay” - sẽ gọi là Công ước trong bài báo này.

Chúng tôi xếp hạng toàn bộ 34 môn thể thao Olympic theo tính bền vững – đây là bảng thành tích

CHÚNG TÔI XẾP HẠNG TOÀN BỘ 34 MÔN THỂ THAO OLYMPIC THEO TÍNH BỀN VỮNG – ĐÂY LÀ BẢNG THÀNH TÍCH

Đua thuyền là một trong bảy môn thể thao được trao giải 'vàng' về tính bền vững. Jacquelyn Martin/Alamy

Trước thềm Thế vận hội 2024 tại Paris, Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) đã yêu cầu tất cả các liên đoàn thể thao Olympic chuẩn bị các chiến lược phát triển bền vững. Ủy ban cho biết tính bền vững là trọng tâm của phong trào Olympic. Nhưng một số liên đoàn không hề phản hồi, và có một khoảng cách lớn giữa những môn thể thao đạt thành tích tốt nhất và kém nhất.

Tôi và các đồng nghiệp tại Trung tâm Kinh doanh có trách nhiệm của Đại học Birmingham đã phân tích các chiến lược phát triển bền vững đã được công bố của 34 liên đoàn quốc tế quản lý tất cả các môn thể thao Olympic thường trực.

Mục đích của chúng tôi khi nghiên cứu các tài liệu chiến lược công khai này không phải để đánh giá các biện pháp hiện tại về tính bền vững của một môn thể thao, chẳng hạn như lượng khí thải carbon, mà là để đánh giá mức độ cam kết và tham vọng của từng liên đoàn quốc tế. Các tài liệu này cho chúng ta biết về hướng đi tương lai của từng môn thể thao.

Chúng tôi đánh giá chất lượng từng chiến lược: vàng, bạc, đồng hoặc DNF (did not finish – không hoàn thành), từ đó thu được bảng xếp hạng về tính bền vững của các môn thể thao Olympic.

Phân tích của chúng tôi đã tính đến nhiều nhân tố khác nhau. Ví dụ, chúng tôi xem xét liệu các chủ đề liên quan đến tính bền vững có được đề cập đến hay không, như biến đổi khí hậu, thiên nhiên và quyền con người. Chúng tôi xem xét liệu các chiến lược có mục tiêu có thể đo lường được (ví dụ như về lượng khí thải carbon hoặc tái chế) và cam kết báo cáo về tiến độ hay không. Và chúng tôi cũng xem xét liệu tính bền vững có được đưa vào tầm nhìn chiến lược chung cho môn thể thao này hay không.