“BÀI PHÁT BIỂU CỦA CARNEY RẤT DŨNG CẢM – BỞI VÌ NÓ ĐẦY RỦI RO,” THEO MỘT CHUYÊN GIA
Tác giả: Mireille Lalancette
Thủ tướng Canada
Mark Carney phát biểu tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở
Davos, Thụy Sĩ, ngày 20 tháng 1 năm 2026. (Ảnh AP/Markus Schreiber)
Bài phát biểu của Thủ tướng Mark Carney hôm thứ Ba tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, được thúc đẩy bởi chủ nghĩa thực dụng mà cựu Thống đốc Ngân hàng Anh đã ủng hộ kể từ khi bước vào chính trường, đánh dấu một bước ngoặt lớn đối với quan hệ quốc tế của Canada.
Xem thêm: Mark Carney tại Davos: một bước ngoặt 180 độ trong quan hệ với Hoa Kỳ (Mark Carney à Davos: virage à 180 degrés dans les relations avecles États-Unis)
Thượng nghị sĩ kiêm cựu nhà ngoại giao Canada Peter Boehm mô tả bài phát biểu của Carney là “bài phát biểu quan trọng nhất của một thủ tướng Canada kể từ Louis Saint-Laurence năm 1947”, trong khi một số nhà phân tích so sánh nó với bài phát biểu của Thủ tướng Anh Winston Churchill về Bức màn Sắt.
Liệu đó có phải là quyết định đúng đắn khi xét đến những hệ quả và sự trả đũa tiềm tàng? Mặc dù khó có thể dự đoán tác động thực sự của một bài phát biểu chính trị, Mireille Lalancette, giáo sư truyền thông chính trị tại UQTR/Đại Học Québec, lưu ý rằng Carney đã khéo léo sử dụng các quy tắc của diễn ngôn và các kỹ thuật hùng biện để truyền tải thông điệp của mình. Về điểm này, bà nhận thấy sự gần gũi giữa Carney và Tổng thống Hoa Kỳ John F. Kennedy, người nổi tiếng với câu nói: “Đừng hỏi đất nước có thể làm gì cho bạn, hãy hỏi bạn có thể làm gì cho đất nước”.
Sự khôn khéo của Carney càng được thể hiện rõ khi ông nói, “Chúng ta không còn chỉ dựa vào sức mạnh của các giá trị mà dựa vào giá trị của sức mạnh của chúng ta.” Lalancette, tác giả cuốn sách Prendre la parole et argumenter/Phát biểu và biện luận, nhắc nhở chúng ta rằng Carney đã tự viết bài phát biểu của mình và lưu ý rằng những tuyên bố trang trọng này cho thấy Carney ý thức rằng cần đánh dấu một bước ngoặt tiềm tàng.
The Conversation Canada: Mark Carney đã xây dựng hình ảnh một người đàn ông thực dụng và có năng lực. Liệu ông ấy có thể duy trì tư thế này khi phải đối mặt với Donald Trump và các cường quốc kinh tế lớn?
Mireille Lalancette: Hiện tại, Mark Carney đã thành công khi thoát khỏi được những tình thế khó xử. Nếu chúng ta đề cập đến tam giác lãnh đạo, một lý thuyết mà tôi cùng với các đồng nghiệp người Ý Diego Cieccobelli và Luigi Di Gregorio nghiên cứu, bao gồm ba đặc điểm chính - năng lực, tính chân thực và sự gần gũi - chúng ta thấy rằng ông ấy đã thành công trong việc làm nổi bật chúng thông qua cả lời nói và hành động của mình. Ví dụ, tính chân thực thể hiện rõ trong các tuyên bố và quyết định của ông, khi ông nói về sự trung thực và viêc chấm dứt những lời nói dối. Bài phát biểu của Carney tại Davos rất chân thực bất chấp những rủi ro đáng kể gắn liền với nó.
Có thể so sánh điều này với Jean Chrétien (cựu thủ tướng của Canada - ND), người đã từ chối tham gia cuộc xâm lược Iraq cùng George W. Bush năm 2003. Có một sự đoạn tuyệt rõ ràng: chúng ta không còn mù quáng đi theo người Mỹ nữa. Ông không muốn đến đó; ông không coi cuộc chiến này là cần thiết.
LCC: Carney đã nỗ lực xây dựng hình ảnh một chính trị gia dễ gần, gần gũi với những mối quan tâm của người dân bình thường. Liệu tư thế này còn quan trọng trong bối cảnh hiện tại, hay ông có thể tận dụng trực tiếp hơn hình ảnh của mình như một nhân vật ưu tú về chính trị và kinh tế?
M.L.: Xây dựng một tư thế chính trị giống như điều chỉnh hệ thống âm thanh: bạn khuếch đại một số biến số và giảm bớt những biến số khác tùy thuộc vào bối cảnh và thời điểm. Hiện tại, điều đó mang lại hiệu quả cho Carney - và trên thực tế, ông ấy không thực sự có lựa chọn nào khác ngoài việc quảng bá tư thế này. Điều thú vị khác về hình ảnh nhân vật ưu tú về kinh tế mà ông ấy sở hữu là Carney biết được các quy tắc của những giới này; ông ấy nói cùng ngôn ngữ của họ. Khi phân tích bài phát biểu của ông tại Davos, và đặc biệt là sự đón nhận của công chúng đối với bài phát biểu đó, phải thừa nhận rằng Carney đã đánh giá đúng thời điểm và giọng điệu cần sử dụng.
Xem thêm: Carney, thay đổi và lãnh đạo chiến thắng trong bối cảnh khủng hoảng: cách nhà lãnh đạo mới của Đảng Tự do xây dựng hình ảnh chính trị trực tuyến của mình (In-Carney le changement et un leadership gagnant en contexte de crise: comment le nouveau chef libéral a construit son image politique en ligne)
LCC: Bài phát biểu của Carney được đưa ra vào thời điểm chiến lược, khi Châu Âu đang đương đầu chống lại Trump và tham vọng kiểm soát Greenland của ông ta. Liệu điều này có gây rủi ro cho Canada, quốc gia đang hoạt động trong bối cảnh bấp bênh hơn không?
Hình ảnh, có lẽ được tạo ra bằng trí tuệ
nhân tạo, do Trump đăng tải trên tài khoản Truth Social của mình, cho thấy nhiều
nhà lãnh đạo thế giới đang lắng nghe tổng thống Mỹ phát biểu về điều dường như
là sự mở rộng lãnh thổ của Mỹ sang Canada và Greenland. (Ảnh chụp màn hình |
X), CC BY
M.L.: Marc Carney đã có một bài phát biểu dũng cảm - vì nó đầy rủi ro. Tuy nhiên, vấn đề là không chấp nhận rủi ro đó cũng là một rủi ro. Mới đây, vào thứ Hai tuần trước, Trump đã đăng một bản đồ trên tài khoản Truth Social của mình cho thấy lá cờ Mỹ trải dài sang Canada và Greenland. Nó mang tính biểu tượng, nhưng nó cụ thể tác động đến trí tưởng tượng chính trị nhất định của những người ủng hộ ông. Đây cũng là một cách để nói với chúng tôi rằng sự hiện diện của chúng tôi có tính quấy rầy. Chúng ta đã thấy trong năm qua rằng việc rón rén, ký kết các thỏa thuận, tóm lại là thích nghi với tính khí của Trump, không phải là một chiến lược khả thi.
Chúng ta cũng cần nhớ rằng bài phát biểu của Carney không chỉ nhắm vào Hoa Kỳ mà còn cả các siêu cường khác như Nga và Trung Quốc. Các quốc gia Châu Á, Châu Âu và Châu Mỹ sẽ được hưởng lợi từ sự hợp tác chừng nào các siêu cường còn giữ thái độ hiếu chiến. Thông điệp của Carney, về mặt này, là lời kêu gọi lòng dũng cảm và sự đoàn kết.
Chúng ta không ngây thơ, bởi vì chúng ta nhận ra rằng tiến bộ thường diễn ra từng bước, rằng lợi ích khác nhau và không phải tất cả các đối tác của chúng ta đều nhất thiết chia sẻ các giá trị của chúng ta. Chúng ta sẽ hợp tác một cách cởi mở, chiến lược và sáng suốt. Chúng ta hoàn toàn chấp nhận thế giới như hiện tại mà không chờ đợi nó trở thành những gì chúng ta muốn thấy. (Mark Carney)
Xem thêm: Hoa Kỳ thoái lui, Trung Quốc rút lui, thế giới đang trong một khoảng trống nguy hiểm (Les États-Unis en repli, la Chine en retrait, le monde dans un vide dangereux)
LCC: Liệu sự lãnh đạo mới của Carney có thể khôi phục vị thế nổi bật hơn cho đất nước trên trường quốc tế, điều gì đó tương tự như những gì chúng ta đã thấy dưới thời Brian Mulroney (cựu thủ tướng Canada - ND)?
M.L.: Mulroney đóng vai trò chủ chốt với tư cách là nhà đàm phán; Ông từ lâu đã là một nhà đàm phán tài ba. Trong nội bộ đảng, đây là điều mà một số người chỉ trích ông, bởi vì khi đối mặt với các ứng cử viên muốn rời đảng, chẳng hạn, ông thường đàm phán đến cùng. Vị thế của Canada trên trường quốc tế đã suy giảm, đặc biệt dưới thời Harper, bởi vì điều đó không được ưu tiên vào thời điểm đó. Trudeau đã cố gắng khôi phục hình ảnh của đất nước, nhưng điều đó vẫn là một thách thức trong bối cảnh các cường quốc thế giới không nhất thiết tuân thủ các quy tắc được thiết lập bởi các hiệp ước quốc tế.
Xem thêm: Rời đi hay ở lại? Khi lòng trung thành chính trị bị đe dọa (Partir ou bien rester? Quand la loyauté politique est mise en péril)
Lãnh đạo trước hết là điều được thể hiện, đặc biệt trong một bối cảnh nhất định, bằng cách làm nổi bật những phẩm chất nhất định. Vẫn còn quá sớm để khẳng định, nhưng chúng ta có thể nói rằng cho đến nay, Carney đang chơi đúng bài của mình, trong bối cảnh đặc biệt khó khăn này.
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum, ví
dụ, đã phản ứng tích cực với bài phát biểu của Carney, theo CBC, đặc biệt khi
lưu ý đến sự rõ ràng của nó: “Bài phát biểu của Carney phù hợp với thời đại.” (Ảnh
AP/Marco Ugarte)
LCC: Pierre Poilievre (Chủ tịch Đảng Bảo Thủ, là nhà lãnh đạo phe đối lập nhưng thất bại trong cuộc bầu cử thủ tướng gần đây nhất - ND) đã bị bất ngờ trước tư thế kỹ trị mà Carney áp dụng. Liệu diễn ngôn chính trị của ông ấy có đang thích ứng với điều đó?
M.L.: Pierre Poilievre mơ ước một chiến dịch tranh cử với Trudeau, điều đó đã không xảy ra vì ông ấy đã tiến hành các cuộc tấn công của mình quá hiệu quả trước cuộc bầu cử đến nỗi đối thủ của ông ấy đã rút lui. Toàn bộ chiến lược tranh cử của ông ấy đều gắn liền với Trudeau, điều đó có nghĩa là trong hai tuần đầu tiên của chiến dịch, ông ấy vẫn bận rộn tấn công Trudeau mặc dù đối thủ của ông ấy là Carney. Nhưng trong bối cảnh hiện tại, điều này không đáng tin; Ông ta lặp đi lặp lại một cách có hệ thống những lập luận và khẩu hiệu giống nhau. Thật khó để tưởng tượng ông ta có thể phát biểu một bài diễn văn giống như bài mà Mark Carney đã đọc ở Davos tuần này.
Nữ giáo sư, Khoa Văn học và Truyền thông Xã hội, Đại học Québec tại Trois-Rivières (UQTR)
Phạm Như Hồ dịch
Nguồn: “Carney a prononcé un discours courageux – parce que risqué”, xelon une spécialiste, The Conversation, 22.01.2026.
