CÁI GỐC và NHÀ THƠ - Nguyễn Duy
CÁI GỐC
Phúc chu thuỷ tín dân do thuỷ *
Thượng sách muôn đời
lấy dân làm gốc
nhân dân đây
cái gốc quốc gia này.
Bán mặt cho đất
bán lưng cho trời
nhân dân mẹ cha
nhân dân ông bà
nhân dân tổ tiên
nhân dân nguồn cội
hột gạo củ khoai nuôi nấng cả giống nòi.
Mảnh đất truyền đời
chát mồ hôi
đắng máu
lớp lớp anh hùng áo vải
lớp lớp xác người giữ đất
vẫn nhân dân.
Sao nên nỗi người cày không có ruộng
luật hoang vu hoang hoá nhân tình?
Sao có kẻ sống mọt đời vắt vểu
ăn quả trên cành tè axit gốc cây?
Ai ủ cái ung mủ tanh khoang mũi
ngửi hoa hồng sặc một mùi hôi?
Ai nuôi cái mù loà đáy mắt
nhìn nhân dân ngấp ngoáng bóng thù?
Ai lăm lăm đẩy dân sang phía địch
tự biến thành thù địch trước nhân dân?
Lai tỉnh
hỡi lương tri
lai tỉnh!
(Nhân sự kiện Đồng Tâm, tháng Tư, 2017)(**)
* Lật thuyền mới biết dân là nước (Quan hải – Nguyễn Trãi)
** Trong bản in 2025 (Nhã Nam & Nhà xuất bản Hội Nhà Văn), câu này bị “biên tập” thành “Những ngày đau trong bệnh viện, tháng 4-2017”, trang 365 (chú thích của DĐ).
* * *
NHÀ THƠ
Thương nhớ nhà thơ Việt Phương
Giữa cung cấm anh vẫn ngồi ghế xép
ghế đầu sai
giúp việc
triều đình không có ghế cho thơ
Đại sự quốc gia tuôn qua tay anh
viết thư
thảo hịch
ho ra bạc
khạc ra tiền
thét ra lửa
em là bài thơ mà anh là tác giả*
vô danh
Chỉ làm thơ anh mới được là mình
giữa trang thơ anh thành chính chủ
ghế phụ hoá ngai vàng
vua quan làm con chữ
vỡ ra rằng
thơ là một đấng quyền năng
Vỡ ra rằng
khi anh nằm xuống
hơn với thiệt hoá vàng
chức với sắc hoả táng
mọi thứ đều danh hư
mộ chí giữa đời
một tước hiệu
Nhà Thơ.
SG, 07.5.2017
* Một ý thơ của Việt Phương.
Nguồn: CÁI GỐC và NHÀ THƠ, DienDan.Org, 21/02/2026
