DOGE, X và tầng lớp quyền lực đầu sỏ thân hữu: trò chơi quyền lực của Elon Musk

DOGE, X VÀ TẦNG LỚP QUYỀN LỰC ĐẦU SỎ THÂN HỮU: TRÒ CHƠI QUYỀN LỰC CỦA ELON MUSK

Các tác giả:

Laurence Grondin-Robillard

Phó giáo sư, École des médias et doctorante en communication, 

Université du Québec à Montréal (UQAM)

Nadia Seraiocco

Phó giáo sư, École des médias, 

Université du Québec à Montréal (UQAM)

Elon Musk trò chuyện với tổng thống đắc cử Donald Trump trước khi phóng thử lần thứ sáu tên lửa Starship của SpaceX ngày 19 tháng 11-2024. (Brandon Bell/Pool via AP)

Mục đích thực sự của Elon Musk là gì? Với việc đề cử ông làm bộ trưởng Bộ Hiệu quả Chính phủ, khó mà tránh được ngay cả những kịch bản khó xảy ra nhất. Một tấm ảnh của tỷ phú này bên cạnh Nigel Farage, một nhân vật phái hữu của đảng Reform UK, trước một bức chân dung của Trump, nêu rõ rằng những sáng kiến phá hoại nền dân chủ chưa chấm dứt.

Dường như từ nay dự án này sẽ ghi dấu ở quy mô quốc tế.

Elon Musk là một doanh nhân lập dị, nổi tiếng với những chiến lược không đoán trước được, ông đã đầu tư rất nhiều tiền vào Twitter mà ông đã đổi tên thành “X”, để áp đặt như là giải pháp thay thế duy nhất có thể đứng vững được cho các phương tiện truyền thông đại chúng mà ông đánh giá là lỗi thời.

Trong lúc quyền lực thứ tư [quyền lực của báo chí, truyền thông - ND] bị hao mòn dần cùng với sự sút giảm niềm tin của công chúng đối với báo chí, Musk lợi dụng điều này để thổi phồng ảnh hưởng của mình. Những trụ cột khác của nền dân chủ (về lập pháp, tư pháp và hành pháp) có vẻ là những mục tiêu sắp tới mà tỷ phú không trọng truyền thống này muốn chinh phục và biến đổi.

Chúc mừng năm mới Ất Tỵ 2025!

 

Ba lý do để đừng trở thành một người theo phái Khắc kỷ (mà thay vào đó hãy thử trở thành một người theo Nietzsche)

BA LÝ DO ĐỂ ĐỪNG TRỞ THÀNH MỘT NGƯỜI THEO PHÁI KHẮC KỶ (MÀ THAY VÀO ĐÓ HÃY THỬ TRỞ THÀNH MỘT NGƯỜI THEO NIETZSCHE)

Đối với một nền triết học cổ đại, chủ nghĩa Khắc kỷ đang đơm bông kết trái vào năm 2023. Những trích dẫn từ triết gia phái Khắc kỷ và hoàng đế La Mã Marcus Aurelius xuất hiện các thông tin trên mạng xã hội Instagram của tôi; bạn có thể tìm thấy lời khuyên chuyên sâu từ các nhà tư tưởng Khắc kỷ hiện đại về thuật lãnh đạo, các mối quan hệ và, gần như, về bất kỳ điều gì.

Thật khó để tưởng tượng về Zeno, triết gia thành Athens, [một trong những - ND] tổ sư khai sinh phái Khắc kỷ, hoặc những đồng nghiệp Khắc kỷ người La Mã nhưng khác thời là Seneca, Marcus Aurelius và Epictetus lại tồn tại ở thế giới ngày nay. Tuy nhiên, họ vẫn ở đây, được trích dẫn và được tranh luận ở mọi ngóc ngách [trong đời sống xã hội].

Điều này một phần là vì các tác giả quốc tế như Ryan Holiday, Massimo Pigliucci và Brigid Delaney ở Úc. Mỗi tác giả này đều có cách tiếp cận của riêng họ về chủ nghĩa Khắc kỷ. Holiday, cựu giám đốc tiếp thị của hãng American Apparel, tập trung vào 4 phẩm hạnh của Khắc kỷ: can đảm, tiết chế (hay tiết độ), công chính và khôn tuệ. Pigliucci, một học giả ở New York, quan tâm tới những cách thực hành của phái Khắc kỷ. Ký giả Delaney, tác giả cuốn Các lý do để đừng lo lắng: làm sao trở thành người theo phái Khắc kỷ trong những thời hỗn độn |Reasons not to worry: how to be stoic in chaotic times|, đang tìm kiếm một khuôn khổ để điều hướng cuộc sống.

Durkheim Émile David, (1858-1914)

Durkheim Émile David, (1858-1914)

Cuộc đời và sự nghiệp

Emile Durkheim (1858-1917)

Durkheim là nhà xã hội học đầu tiên, theo nghĩa ông là người đầu tiên tự nhận mình là nhà xã hội học và như là người sáng lập một bộ môn mới. Như vậy vị trí của ông là độc đáo so với những tác giả khác cùng thế hệ ngày nay được xem là những nhà sáng lập bộ môn, M. Weber, V. Pareto hay F. Simmel. Ông cũng là nhà xã hội học đầu tiên vì dự án của ông đặt nền móng cho một môn học mới ở đại học và cho một khoa học mới. Xã hội học phải tồn tại cả về mặt nhận thức lẫn về mặt thể chế.

Tiểu sử

Durkheim sinh ở Épinal, là con và cháu của hai pháp sư Do thái. Đây là một gia đình quan tâm đến sự hòa nhập, như được minh chứng bằng việc chọn cho con cái những cái tên thông dụng không có nguồn gốc Hê-brơ: người anh cả của Émile là Félix, và hai người chị là Céline và Rosine; người chị thứ hai sẽ là mẹ của M. Mauss, cộng tác viên tương lai, mà trên một số mặt là người con nuôi của Durkheim. Trái với một truyền thuyết dai dẳng, Émile lúc trẻ chưa từng hay có dự định là pháp sư Do thái.

AI có thể giải cứu hành tinh này chăng?

A.I. CÓ THỂ GIẢI CỨU HÀNH TINH NÀY CHĂNG? LỖ HỔNG TRONG NHỮNG BẰNG CHỨNG HIỆN CÓ

Trí tuệ nhân tạo phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu khổng lồ có thể tiêu tốn rất nhiều năng lượng. IM Imagery/Shutterstock

Những người ủng hộ lạc quan về trí tuệ nhân tạo (AI) nói rằng công nghệ tốn kém về mặt môi trường này sẽ dần trở nên bền vững hơn theo thời gian. Chúng ta có thể sử dụng AI hiệu quả hơn và khám phá các thiết kế ít tốn năng lượng hơn lấy cảm hứng từ bộ não con người. Ta có thể xây dựng các trung tâm dữ liệu bền vững hơn, sử dụng gỗ hoặc bê tông và thép ít phát thải carbon. Nhiệt từ các trung tâm dữ liệu thì có thể sưởi ấm các ngôi nhà trong khu vực lân cận.

Tất nhiên, nếu các hệ thống AI được sử dụng tràn lan (kể cả ở những nơi không thực sự cần thiết), sự khuếch trương này có thể lấn át bất kỳ lợi ích tiềm năng nào về hiệu quả. Nhưng gần đây, tôi nghe về một lập luận khác: rằng bản thân AI đang giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. AI có thể giúp mô hình hóa các vụ cháy rừng, tối ưu hóa mức tiêu thụ năng lượng để bình ổn lưới điện, đẩy nhanh quá trình phát triển các vật liệu phát thải carbon thấp và nhiều hơn thế nữa.

Nhóm nghiên cứu của tôi gần đây đã công bố một báo cáo đào sâu vào những tuyên bố này – và tìm thấy một số thứ đáng lo ngại.

Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển dạy chúng ta điều gì về kinh tế?

GIẢI THƯỞNG CỦA NGÂN HÀNG THỤY ĐIỂN DẠY CHÚNG TA ĐIỀU GÌ VỀ KINH TẾ?

Tác giả: Robert Boyer

Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển về kinh tế học năm 2024 khuyến khích chúng ta nhận thức về địa lý của nghiên cứu kinh tế học và xem xét quá trình phát triển trong hai mươi năm qua của các lựa chọn của ủy ban Thụy Điển.

Sau khi từ bỏ lý thuyết lớn mà sáng kiến ​​này hướng tới vào năm thành lập 1969, kể từ năm 2000, giải thưởng này đã chứng tỏ mong muốn khen thưởng các nhà nghiên cứu giải quyết các vấn đề của thời đại chứ không chỉ những ai tạo ra các công cụ mới hoặc phát hiện hoặc đề xuất các cơ chế phối hợp mới.

Liệu việc trao giải thưởng năm nay cho ba nhà kinh tế đã chứng minh được tầm quan trọng của chính trị trong quá trình hình thành các thể chế thúc đẩy thịnh vượng và tăng trưởng có đánh dấu sự trở lại của kinh tế học thể chế, có tính lịch sử và so sánh hay không?

Các trường đại học Hoa Kỳ và tính hỗn hợp của những người đoạt giải

Ba người đoạt giải Nobel năm 2024 xuất thân từ những quốc gia khác nhau, nhưng tất cả đều là giáo sư tại các trường đại học danh tiếng nhất ở Bắc Mỹ. Daron Acemoglu, người gốc Thổ Nhĩ Kỳ-Armenia, là nhân vật trung tâm vì ông đã hợp tác lần lượt với James Robinson, một người Anh, đồng tác giả của một cuốn sách thành công Power and Progress (2013) và với Simon Johnson, một người Anh khác đã nhập tịch Mỹ cho cuốn Why nations fail? The origine of power, prosperity and poverty (2023).

Do đó, việc chia sẻ giải thưởng này được giải thích bằng sự chồng chéo trong nghiên cứu của họ chứ không chỉ đơn thuần là sự hội tụ của các phương pháp tiếp cận bổ sung như thường xảy ra trong quá khứ.

Do đó, giải thưởng này không hoàn toàn là bất ngờ, xét đến vô số đóng góp quan trọng của Daron Acemoglu, mà còn là thực tế rằng, từ năm 2000 đến năm 2024, các nhà nghiên cứu từ các trường đại học Hoa Kỳ đã giành giải thưởng này 38 lần, Pháp 2 lần, Anh 1 lần và Na Uy 1 lần. Khoảng 83% giải thưởng được trao cho các trường đại học như MIT, Chicago và Harvard, điều này nhấn mạnh xu hướng chung được quan sát thấy từ năm 1969 đến năm 1999, khi tỷ lệ này chỉ là 73%. Có hai cách giải thích đối lập có thể giải thích sự tập trung cực độ này.

Cây bút triệt để nhất của nữ quyền? Phát hiện lại Andrea Dworkin

CÂY BÚT TRIỆT ĐỂ NHẤT CỦA NỮ QUYỀN? PHÁT HIỆN LẠI ANDREA DWORKIN

Tác giả: Loup Belliard 

Nghiên cứu sinh tiến sĩ về văn học thế kỷ XIX và về giới

Đại học Grenoble Alpes (UGA)

Andrea Dworkin năm 1981, phát biểu tại Gay american arts festival – festival nghệ thuật những người đồng tính Mỹ. Archives de John Glines

Trong khi vụ án Mazan đặt các bạo lực phân biệt giới tính và bạo lực tình dục vào vị trí trung tâm của sự chú ý của truyền thông, có lẽ đã đến lúc khám phá và khám phá lại Andrea Dworkin, nhà nữ quyền Mỹ không được biết nhiều và lạc lõng đã tấn công vào những tác hại của sự kỳ thị phụ nữ trong những năm 1970.

Andrea Dworkin qua đời năm 2005. Trong 40 năm, nhà nữ quyền viết tiểu luận và là văn sĩ đã thúc đẩy sự quan tâm, đã làm lay động hoặc gây sợ hãi cho ý thức con người với những bài viết không nhân nhượng và gay gắt dường như đến từ một thế giới khác. Như Leonard Cohen, người hâm mộ bà, đã nói rõ vào năm 1988, có lẽ bà là “[tác giả đầu tiên], nam hoặc nữ, thể hiện một sự ngờ vực có tính nổi loạn sâu sắc theo nghĩa thiêng liêng và vô cùng xa lạ […]. Quan điểm mà bà theo đuổi […] có tính khiêu khích và cuốn hút đến nỗi nó tạo ra một thực trạng khác và có thể biến nó thành hiện thực.”

Ngày nay, dù những nghiên cứu về giới ở Pháp cũng như ở những vùng khác lại chú ý đến những công trình của bà, thì hầu như bà vẫn không được công chúng biết đến. Tại sao ngày nay đọc Dworkin vẫn còn là một điều thích đáng?

Các hình học của chủ nghĩa đế quốc thế kỷ 21 (1/2)

CÁC HÌNH HỌC CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC THẾ KỶ 21 (1/2)

Étienne Balibar ^[*]

Triết gia

Chủ nghĩa đế quốc, trong hình thể đương đại của nó, ngày nay dường như đang đẩy chúng ta tới một thảm họa toàn cầu. Là một cấu trúc thống trị lịch sử, nó được nuôi dưỡng từ chủ nghĩa tư bản tuyệt đối đang giam cầm chúng ta trong vòng xoáy tài chính hủy diệt và tình trạng chiến tranh thế giới liên tục dẫn đến chủ nghĩa hủy diệt. Một vài hướng nghiên cứu lý thuyết để tư duy về chủ nghĩa đế quốc và giải phóng chúng ta khỏi nó một cách tập thể, với Bài Diễn thuyết gần đây của Etienne Balibar trong Buổi Lễ Tưởng niệm Edward Saïd/Edward Saïd Memorial Lecture.

Thật là một vinh dự lớn đối với tôi được mời diễn thuyết trong buổi lễ tưởng niệm Edward Said được Đại học Mỹ ở Cairo tổ chức hằng năm[1]. Đó cũng là một vinh dự nguy hiểm, không chỉ vì phẩm chất của những người đã đi trước tôi, mà còn vì những hoàn cảnh bi thảm mà chúng ta đang gặp phải. Tôi sẽ quay trở lại vấn đề này.

Tiêu đề mà tôi đề xuất xuất phát từ một tiểu luận của Giovanni Arrighi, The Geometry of Imperialism/Hình thể của chủ nghĩa đế quốc, xuất bản lần đầu tiên vào năm 1978 (cùng năm với L'Orientalisme/Đông phương luận), ngày nay ít được biết đến hơn các tác phẩm khác của ông và có một cấu tạo mang tính “cấu trúc luận” một cách kỳ lạ[2]. Tôi nghĩ đây là một đóng góp rất thú vị cho việc phân tích các biến thể của chủ nghĩa đế quốc, đặc biệt đến từ một trong những nhân vật chính trong cuộc thảo luận hậu mác xít về cấu hình toàn cầu của chủ nghĩa tư bản và các quyền bá chủ lịch sử kế tiếp của nó.

Tôi từng là một nhà khoa học về khí hậu được Exxon tài trợ

TÔI TỪNG LÀ MỘT NHÀ KHOA HỌC VỀ KHÍ HẬU ĐƯỢC EXXON TÀI TRỢ

Exxon tài trợ cho các nhà khoa học về khí hậu trong khi phần lớn các bài báo quảng cáo hướng đến công chúng của công ty này lại cho rằng khoa học và nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu vẫn còn mơ hồ. Ảnh: AP/Mark Humphrey

Những nỗ lực có chủ đích của ExxonMobil nhằm gieo rắc sự ngờ vực về tính xác thực và cấp thiết của biến đổi khí hậu cùng các khoản đóng góp của họ cho các hội nhóm “bình phong” để phổ biến thông tin sai lệch về biến đổi khí hậu là chuyện ai cũng biết từ lâu.

Các báo cáo điều tra vào năm 2015 tiết lộ rằng Exxon đã có nhóm khoa học gia để xây dựng mô hình khí hậu riêng cho mình từ những năm 1970: khoa học và mô hình này không chỉ chính xác mà còn được sử dụng để lên kế hoạch cho tương lai của công ty.

Hiện nay, một nghiên cứu được bình duyệt công bố vào ngày 23 tháng 8 đã xác nhận rằng những gì Exxon nói nội bộ về biến đổi khí hậu khác hẳn về mặt định lượng so với các tuyên bố công khai của họ. Cụ thể, các nhà nghiên cứu Geoffrey Supran và Naomi Oreskes phát hiện ra rằng ít nhất 80% các tài liệu nội bộ và ấn phẩm có bình duyệt mà họ nghiên cứu từ năm 1977 đến năm 2014 phù hợp với thực trạng khoa học – thừa nhận rằng biến đổi khí hậu là có thật và (tình trạng này là) do con người gây ra, và xác định "những bất trắc có lý" mà bất kỳ nhà khoa học khí hậu nào cũng sẽ đồng ý vào thời điểm đó. Tuy nhiên, nghiên cứu phát hiện ra rằng hơn 80% các quảng cáo trả tiền theo phong cách biên tập của Exxon trong cùng giai đoạn đó lại tập trung cụ thể vào sự bất trắc và ngờ vực.

Sự tương phản rõ rệt giữa việc thảo luận nội bộ về nghiên cứu khí hậu tiên tiến trong khi mặt ngoài thì tiến hành chiến dịch thông tin sai lệch về khí hậu đủ khiến rất nhiều người kinh ngạc. Chuyện gì đang xảy ra ở Exxon chứ?

Tôi có một góc nhìn độc đáo – vì tôi đã từng ở đó.

Đọc “The 5th miracle” của Paul Davies

ĐỌC “THE 5TH MIRACLE”^[*] CỦA PAUL DAVIES

Trương Văn Tân

Paul Davies (1946-)

“Con người đến từ đâu?” hay “Sự sống là gì?” là những câu hỏi đơn giản nhưng hơn 2.000 năm qua nó đã làm cho người ta băn khoăn và nỗ lực tìm lời giải đáp. Những câu hỏi đó khơi gợi lên nhiều cảm xúc sâu xa đi vào tâm linh con người. Từ lâu, con người đã biết “Tôi tư duy nên tôi hiện hữu” nhưng không tìm được câu trả lời về nguồn gốc hiện hữu của mình. Đối với những người không dễ dàng tin vào sự an bài cho rằng Thượng Đế tạo ra muôn loài, thì hành trình tìm kiếm nguồn gốc sự hiện hữu của mọi sinh linh trên quả đất dù khó khăn nhưng càng lúc càng sôi động theo các bước tiến khoa học. Nếu ta xuất phát từ một thắc mắc rằng: một tảng đá và các tồn tại sống như động thực vật kể cả con người có các nguyên tố cấu tạo (ôxy, hydro, nitơ, cacbon, phospho, lưu huỳnh, kim loại, v.v.) giống nhau, thì tại sao tồn tại sống là vật có khả năng chuyển hóa (metabolism) để sống còn và khả năng sinh sôi nẩy nở để duy trì nòi giống? Ở con người, sản phẩm đỉnh cao của sự sống, những hành động hay biểu cảm như chạy, nhảy, đi, đứng, cười, nói, la, hét, suy tư, hỉ, nộ, ái, ố, tham, sân, si… xuất hiện. Con người “hữu tình” hoàn toàn khác biệt với tảng đá “trơ” (non-living) dù rằng giống nhau ở yếu tố cấu tạo. Những sách giáo khoa sinh học dạy rằng sự sống xuất hiện trên quả đất đã nhiều tỷ năm nhưng không dạy sự sống được bắt đầu ra sao. Đơn giản là chúng ta chưa có câu trả lời cho câu hỏi này.

Nếu nguồn gốc của sự sống không phải từ phép mầu của Thượng Đế thì nguồn gốc này hẳn chứa nhiều việc rất kỳ bí mà trong nhiều năm qua đã có rất nhiều nhà khoa học bao gồm sinh học, hóa học, vật lý, toán học thậm chí thiên văn học đổ xô vào nhiều công trình nghiên cứu để truy tìm câu trả lời. Các thành quả nghiên cứu nay đã có câu trả lời dứt khoát, hay đang tiến gần đến câu trả lời, hay vẫn còn mù mịt chưa có lời giải đáp. Trong sự tò mò tìm câu trả lời, tôi đọc quyển “The 5th miracle: The search for the origin and meaning of life” (Phép mầu thứ 5: Truy tìm nguồn gốc và ý nghĩa của sự sống) của tác giả Paul Davies.

Giáo sư Paul Davies là nhà vật lý lý thuyết và vật lý thiên văn đã từng giảng dạy tại Anh (Đại học Cambridge) và Úc (Đại học Adelaide, Đại học Macquarie). Ông được biết đến cho những công trình nghiên cứu về hiện tượng hấp dẫn lượng tử. Ngoài ra, ông viết hơn 20 quyển sách về khoa học đại chúng. Ông là một trong những tác giả hiếm hoi hàng đầu trên thế giới về bộ môn này.