TRÍ TUỆ NHÂN TẠO GIÚP TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CHÂU Á VƯỢT QUA NHỮNG THÁCH THỨC CỦA NĂM 2026
Tác giả: Hubert Testard
Robot độc giả.
Nguồn của Mohamed Hassan. DR.
Ngân hàng Thế giới vừa công bố dự báo mới nhất về tăng trưởng toàn cầu năm 2026. Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Iran, với mức giảm 0,8 điểm phần trăm tăng trưởng so với năm 2025, so với mức giảm 0,4 điểm phần trăm trên toàn cầu. Tuy nhiên, thương mại liên quan đến trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ một cách đầy ấn tượng cho xuất khẩu của Châu Á và giảm thiểu cú sốc thời vận này.
Ngân hàng Thế giới đã công bố dự báo mới về nền kinh tế toàn cầu vào ngày 10 tháng 6, mà không biết liệu Iran và Hoa Kỳ có đạt được thỏa thuận nào để củng cố lệnh ngừng bắn rất mong manh mà hai nước đã chấp nhận vào ngày 7 tháng 4 hay không. Do đó, dự báo của Ngân hàng bao gồm một kịch bản chính trong đó thỏa thuận sẽ đạt được trong tháng 6, cho phép mở cửa trở lại dần dần eo biển Hormuz, và một kịch bản bi quan hơn trong đó các cuộc xung đột tiếp tục. Trong kịch bản chính, tăng trưởng toàn cầu năm 2026 giảm xuống còn 2,5%, so với 2,9% năm 2025, và đã ở mức thấp nhất kể từ đại dịch COVID 19 năm 2020. Trong kịch bản thay thế, tăng trưởng giảm mạnh hơn nhiều xuống còn 1,3%, một kịch bản không được nêu chi tiết trong báo cáo.
Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương chịu ảnh hưởng tương đối nặng nề
Trong dự báo của Ngân hàng Thế giới về khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, tăng trưởng bình quân của khu vực giảm 0,8 điểm phần trăm vào năm 2026 (4,2% so với 5% năm 2025), gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Các quốc gia có tăng trưởng rất mạnh vào năm 2025, như Ấn Độ và Việt Nam, mất hơn một điểm phần trăm tăng trưởng. Trung Quốc thì ở mức trung bình của khu vực, với mức giảm 0,8 điểm phần trăm.
Ngân hàng Thế giới,
Triển vọng kinh tế toàn cầu, tháng 6 năm 2026.
Ngân hàng Thế giới ghi nhận một khởi đầu đầy hứa hẹn trong năm, với mức tăng trưởng 5% trong quý đầu tiên, được thúc đẩy bởi một sự tăng trưởng mới xuất khẩu. Tuy nhiên, thị trường bất động sản vẫn ở mức thấp nhất, tiêu dùng nội địa trì trệ, và sự suy giảm của cầu trên thế giới cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu.
Ở phần còn lại của Châu Á, tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu khí đang ảnh hưởng đến một số quốc gia phụ thuộc rất nhiều vào Trung Đông và có trữ lượng quốc gia hạn chế, như Philippines, Pakistan và Ấn Độ. Tại Nhật Bản, gói kích thích kinh tế của chính phủ phần nào làm giảm bớt cú sốc kinh tế do chiến tranh gây ra, nhưng triển vọng tăng trưởng của nước này đã giảm 0,4 điểm phần trăm.
Cú sốc lạm phát do khủng hoảng dầu mỏ không đồng đều
Ngân hàng dự báo giá cả tiêu dùng toàn cầu sẽ tăng, dự kiến đạt mức trung bình 4% vào năm 2026 (đối với Hoa Kỳ con số này đã bị vượt quá vào tháng 5). Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đi từ mức lạm phát nói chung là thấp vào năm 2025, ngoại trừ một vài quốc gia. Các chính phủ chính trong khu vực - Trung Quốc và Ấn Độ - đã tăng đáng kể trợ cấp năng lượng để kiềm chế giá cả trong nước. Nhưng không phải cho tất cả các quốc gia trong khu vực, và tờ The Economist đã lưu ý trong một bài báo được xuất bản vào tháng 5 vừa qua rằng giá dầu đã tăng cao tới 150% ở Lào, 90% ở Indonesia và 60% ở Việt Nam. Các quốc gia có giá tiêu dùng trong nước có khả năng chứng kiến mức tăng đáng kể nhất là Philippines (7%) và Việt Nam (5%).
Việc tăng giá trong năm 2026 đặc biệt ảnh hưởng đến kim loại công nghiệp (+18%), kim loại quý (+42%) và phân bón (+38%), những sản phẩm có nhu cầu rất mạnh ở Châu Á.
Hiệu ứng lợi nhuận bất ngờ từ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo
Tuy nhiên không phải tất cả đều tiêu cực đối với triển vọng tăng trưởng của Châu Á. Khu vực này là trung tâm của thương mại toàn cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo, và động năng xuất khẩu do AI tạo ra rất mạnh mẽ. Cần một chút kiến thức về hải quan để hiểu những gì đang diễn ra trong lĩnh vực này, vì trí tuệ nhân tạo không được xác định trực tiếp trong phân loại hải quan toàn cầu được gọi là Hệ thống hài hòa (HS). Mã hải quan HS bốn chữ số bao gồm năm loại phần lớn tương ứng với thương mại liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
Mã 8542 bao gồm các mạch điện tử tích hợp (bộ vi xử lý, chip chuyên dụng, bộ tăng tốc phần cứng được thiết kế để chạy các thuật toán AI). Mã 8471 bao gồm máy chủ, siêu máy tính và phần cứng có khả năng học máy hoặc tính toán hiệu năng cao. Mã 8517 bao gồm một phần đáng kể điện thoại thông minh, nhưng cũng bao gồm thiết bị truyền dẫn được sử dụng trong các trung tâm dữ liệu. Loại 8523 bao gồm thiết bị lưu trữ dữ liệu (ổ cứng, phần mềm được cài đặt sẵn). Cuối cùng, mã thuế quan 8537 bao gồm bảng điều khiển cho việc điều khiển và phân phối điện.
Bằng cách kết hợp năm mã thuế quan này, chúng ta có được một cái nhìn tuy phỏng chừng, nhưng tương đối đáng tin cậy, về thương mại quốc tế liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Phân tích diễn tiến của xuất khẩu toàn cầu và Châu Á từ quý 1 năm 2025 đến quý 1 năm 2026 cho thấy doanh số bán hàng toàn cầu của các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo tăng 35%, và xuất khẩu các sản phẩm này của Châu Á tăng gần 50%. Thị phần của Châu Á trong doanh số bán hàng toàn cầu của các sản phẩm này đã tăng từ 77% lên 85% trong một năm. Tập trung vào Trung Quốc, bằng cách kết hợp xuất khẩu từ Đài Loan, Hồng Kông và Trung Quốc đại lục, chúng ta thấy rằng xuất khẩu từ ba thị trường này đã tăng 44% trong một năm và hiện chiếm 55% tổng xuất khẩu toàn cầu các sản phẩm liên quan đến AI. Trung Quốc rõ ràng là không thể thay thế trong quá trình này.
Trung tâm Thương
mại Quốc tế. Tính toán của tác giả. Bổ sung mã HS 8542, 8517, 8523, 8537 và
8471.
Hiệu ứng lợi nhuận bất ngờ về xuất khẩu liên quan đến trí tuệ nhân tạo, nhìn chung, không có tác động trực tiếp đáng kể đến tăng trưởng ở Châu Á. Tuy nhiên, cần phải bổ sung thêm hiệu ứng năng suất, điều mà Ngân hàng Thế giới đang nghiên cứu bằng cách đưa ra một phạm vi tăng năng suất rất rộng, từ 0,6% đến 2,7% mỗi năm vào năm 2030. Con số này rất lớn khi xét đến việc mức tăng năng suất toàn cầu hiện nay chỉ ở mức 0,8% (thuật ngữ chuyên ngành của các nhà kinh tế gọi là tổng năng suất các nhân tố).
Châu Á sẽ định vị mình như thế nào trong động năng tăng năng suất này? Có lẽ sẽ có vị thế tốt đối với các nước Châu Á phát triển và Trung Quốc, còn đối với các nước khác thì sẽ bất định hơn, do khoảng cách giữa cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và đầu tư trực tiếp vào trí tuệ nhân tạo. Trong bất kỳ trường hợp nào, cú sốc tình thế từ cuộc chiến với Iran có thể nhanh chóng bị lãng quên trước những thay đổi cấu trúc do cuộc chạy đua hướng tới trí tuệ nhân tạo áp đặt.
Người dịch: Phạm Như Hồ
|
Về tác giả
Hubert Testard là chuyên gia về các vấn đề kinh tế quốc tế và Châu Á. Ông từng là cố vấn kinh tế và tài chính trong 20 năm ở các đại sứ quán Pháp tại Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore về ASEAN. Ông cũng đã từng tham gia vào việc xây dựng các chính sách của Châu Âu và đặc biệt là chính sách thương mại, dù là WTO hay các cuộc đàm phán với các nước Châu Á. Ông đã giảng dạy từ mười một năm nay tại khoa Quan hệ Quốc Tế của trường Sciences Po về phân tích triển vọng của Châu Á. Ông là tác giả của cuốn sách có tựa đề “Đại dịch, sự chuyển động của thế giới/Pandémie, le basculement du monde”, được xuất bản vào tháng 3 năm 2021 bởi Editions de l'Aube, và ông đã đóng góp cho nghiên cứu tập thể mang tựa đề “Hồ sơ Trung Quốc” của NXB Le Cherche-Midi. |
Nguồn: “L’intelligence artificielle permet à la croissance asiatique de resister en 2026”, Asialyst, 13.6.2026.
