Thế hệ bị phong tỏa (Lockdown generation): COVID-19 đảo lộn kế hoạch của sinh viên châu Á

Giới trẻ châu Á phải đối mặt với viễn cảnh tương lai ảm đạm vì tác động của việc mất cơ hội và sự cô lập xã hội do các chính sách hạn chế sự lây lan của coronavirus mới làm nảy sinh một “thế hệ bị phong tỏa/lockdown generation.” © Minh hoạ của Michael Tsang

THẾ HỆ BỊ PHONG TỎA (LOCKDOWN GENERATION): COVID-19 ĐẢO LỘN KẾ HOẠCH CỦA SINH VIÊN CHÂU Á

Với kinh nghiệm ở trường đại học còn bị treo, con đường truyền thống dẫn đến thành công được xem xét lại

AKANE OKUTSU và KENTARO IWAMOTO, phóng viên báo Nikkei

TOKYO/SINGAPORE -- Trước khi đăng ký vào một trường cao đẳng nghệ thuật Tokyo cho ngày tựu trường vào tháng 4, một thiếu nữ Nhật Bản 18 tuổi đã mong chờ có một cuộc sống sinh viên tràn ngập những cuộc gặp gỡ mới kết hợp với quá trình đào tạo thực tiễn nghiêm ngặt. Nhưng thay vào đó, loại coronavirus mới đã buộc cô phải ngồi ở nhà hàng tháng trước máy tính để tham gia các lớp học trực tuyến.

Giờ đây, khi các doanh nghiệp và thậm chí cả các trường tiểu học và trung học khởi động lại, nhiều cơ sở giáo dục đại học, bao gồm cả trường của cô ấy, vẫn đóng cửa nhân danh nguyên tắc ngăn ngừa sự lây lan của bệnh lây nhiễm. Mang bí danh Maki trên mạng Twitter, Cô nói với các nhà báo của Nikkei Asian Review: “Dĩ nhiên là chúng tôi [sinh viên đại học] cảm thấy chúng tôi là những người duy nhất bị cách ly và bị hy sinh”.

Cảm xúc của cô ấy đã tìm thấy lối thoát vào tháng 7 sau khi cô ấy tìm thấy một sự kiện trực tuyến quảng bá tình hình tại các trường đại học với hashtag “cuộc sống sinh viên đại học cũng rất quan trọng.” Bài đăng của Maki, được viết và minh họa theo phong cách manga hoặc truyện tranh, kể lại sự cô lập và cô đơn ngày càng tăng của cô, thu hút hơn 417.000 lượt “thích” trên phiên bản tiếng Nhật của nền tảng mạng xã hội.

Nó mô tả cuộc đấu tranh của cô với cơ chế học trực tuyến, sự ức chế đẫm nước mắt khi thấy các công ty và trường học mở cửa trở lại, sự hoang mang trước chiến dịch khuyến khích du lịch trong nước của chính phủ và cái thực tế phải trả khoản học phí như trước cho việc học từ xa. Và cô ấy than thở về việc ngày càng có nhiều sinh viên gián đoạn việc học, bỏ học hoàn toàn và thậm chí phải chống chọi với chứng trầm cảm, và kết luận rằng: “Sinh viên đại học phải chịu đựng điều này bao lâu?”

 BẠO LỰC Ở ĐỒI CAPITOL VÀ BIỂU TÌNH Ở HỒNG KÔNG: SỰ TUYÊN TRUYỀN ĐẾN CÙNG CỦA TRUNG QUỐC

David Bartel

Bà Hoa Xuân Oánh, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, vào ngày 7 tháng 1 năm 2021 trong một cuộc họp báo ở Bắc Kinh: “Khi các sự kiện tương tự [hành động bạo lực của những người ủng hộ Donald Trump ở Điện Capitol] diễn ra ở Hồng Kông, thì một số người Mỹ và truyền thông Mỹ đã phản ứng một cách khác.” (Nguồn: FT)

Phe đối lập đã bị tiêu diệt ở Hồng Kông. Hôm Thứ Tư, ngày 6 Tháng 1, cảnh sát đã bắt giữ 53 người chống đối Hồng Kông, trong đó có một số nhân vật nổi tiếng như Đồ Cẩn Thân [James To], Doãn Triệu Kiên [Andrew Wan] và Lâm Trác Diên [Lam Cheuk Ting], nhân danh luật an ninh quốc gia mới, hầu hết với cáo buộc “phản loạn”. Một luật sư người Mỹ nằm trong số những người bị bắt giữ, trong chiến dịch rộng lớn nhất được thực hiện theo luật hà khắc đó được Bắc Kinh áp đặt vào ngày 30 tháng 6 vừa qua. Cũng vào chính ngày 6 tháng 1 đó, Điện Capitol, thánh địa của nền dân chủ Mỹ, đã bị một đám đông cực đoan, bị kích động tột độ bởi Donald Trump, tràn vào để ngăn việc chứng nhận chiến thắng của Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống ngày 3 tháng 11, vốn được tất cả các cơ quan bầu cử ở Hoa Kỳ xác nhận. Trung Quốc, thông qua người phát ngôn bộ ngoại giao của mình, đã nhanh chóng đối chiếu với những người biểu tình ủng hộ dân chủ ở Hồng Kông vào năm 2019.

Điều đó đã được dự liệu trước! Vào lúc mà cảnh sát Hồng Kông bắt giữ hơn 50 người, viện cớ họ có ý đồ lật đổ chính quyền Hồng Kông vào tháng 7 năm ngoái, bằng cách tổ chức một cuộc bỏ phiếu không được công nhận để đề cử các ứng cử viên Dân chủ cho cuộc bầu cử quốc hội, vốn đã bị hoãn lại vô thời hạn [sine die], vì lý do đại dịch Covid-19 (và có thể vì khả năng chiến thắng của phe Dân chủ), chính phủ Trung Quốc, thông qua người phát ngôn Bộ Ngoại giao, đã dám so sánh những sự kiện ở Điện Capitol với hành động của những người biểu tình Hồng Kông tràn vào trụ sở của LegCo (Hội đồng Lập pháp), Quốc hội Hồng Kông, vào ngày 1 tháng 7 năm 2019.

Mức độ ác ý, và nụ cười của bà Hoa Xuân Oánh, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao, tin chắc vào chiến thắng của mình, đã nói lên rất nhiều điều về sự dễ dàng của chính quyền Bắc Kinh trong việc vận dụng các tiêu chuẩn kép.

Một trình bày thống kê về giai cấp trung lưu và công nhân lao động ở VN thập niên 2010

MỘT TRÌNH BÀY THỐNG KÊ VỀ GIAI CẤP TRUNG LƯU VÀ CÔNG NHÂN LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM THẬP NIÊN 2010

Bùi Thế Cường

Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Tóm tắt

Bùi Thế Cường

Từ nhiều thập niên, giới nghiên cứu quan tâm chủ đề các giai cấp trung lưu và giai cấp công nhân trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đang diễn ra ở Việt Nam. Bài viết trình bày một khung phân loại sáu giai cấp xã hội dựa trên nghề. Tiếp theo, dựa trên số liệu Tổng Điều tra dân số và nhà ở 2009 và 2019 và niên giám thống kê thập niên 2010, bài viết mô tả cơ cấu định lượng các giai cấp trung lưu và công nhân dựa trên nghề ở Việt Nam thập niên 2010. Kết quả cho thấy tỷ trọng giai cấp trung lưu dựa trên nghề ở Việt Nam rất thấp và không thay đổi nhiều trong thập niên 2010. Tỷ lệ giai cấp trung lưu quản lý trong cơ cấu nghề hết sức nhỏ. Tỷ lệ giữa các giai cấp trung lưu chuyên môn tỏ ra chưa hợp lý. Nhìn chung không khác biệt giới đáng kể trong cơ cấu giai cấp xã hội dựa trên nghề. Tuy nhiên, vẫn có những khác biệt giới rõ nét thể hiện bất bình đẳng giới ở giai cấp trung lưu quản lý và ở giai cấp công nhân không kỹ năng.

Từ khóa: cơ cấu xã hội, cơ cấu nghề, giai cấp trung lưu, giai cấp công nhân, Việt Nam

Abstract

A STATISTICAL ANALYSIS OF MIDDLE AND WORKING CLASSES IN VIET NAM DURING 2010s.

During several decades, the scholarly has paid high attention to the topic of middle and working classes in the process of the rapidly on-going industrialization and modernization in Vietnam. The article firstly presents a model of the six occupation-based social classes. Then, using statistical results of the 2009 and 2019 Censuses and in the year books of the 2010s published by the Statistical Office of Vietnam, the paper outlines the quantitative figures of middle and working classes based on occupation in Viet Nam in the period 2009-2019. The analysis indicates that the size of occupational middle classes in Vietnam is low and it changes slowly in the 2010s. The share of managerial middle class is very small. The quantitative structure of technical middle classes seems to be unrational. Generally, there is no significant difference by gender in the occupational figure. However, the gender inequality takes place in the managerial middle class and in the non-skilled working class.

Gặp gỡ tác giả Daniel Kahneman - Tư duy chậm và nhanh + Daniel Kahneman, Nhà tâm lý học về kinh tế

 GẶP GỠ TÁC GIẢ DANIEL KAHNEMAN: TƯ DUY, CHẬM VÀ NHANH

Cuộc phỏng vấn do Claude Fischler thực hiện

Tháng 3 năm 2013

Chúng ta có hai hệ thống tư duy thay phiên nhau, bổ sung cho nhau và cũng khiến chúng ta phạm phải những lỗi phán xét. Daniel Kahneman, cha đẻ của kinh tế học hành vi, trong cuốn sách mới nhất của mình, đã trình bày kết quả của ba mươi năm suy ngẫm và thí nghiệm.

Daniel Kahneman, người được giải Nobel kinh tế năm 2002, tự hào là chưa bao giờ tham gia một khóa học kinh tế nào hết. Chính với tư cách là nhà tâm lý học mà ông, cùng với đồng nghiệp của mình là Amos Tversky, trong những năm 1970, đã phát triển điều sẽ trở thành một cuộc cách mạng thực sự trong kinh tế học: “lý thuyết triển vọng”. Bài viết, được đăng trên tạp chí Econometrica, ngày nay là một trong những tài liệu tham khảo được trích dẫn nhiều nhất trong các tài liệu kinh tế^[1]. Hai người, trong một quá trình mà D. Kahneman mô tả như là một cuộc trò chuyện thường nhật diễn ra trong nhiều năm, đã phát triển hết thí nghiệm này đến thí nghiệm khác để kiểm tra định đề về tính duy lý của lý thuyết chuẩn trong kinh tế học. Họ xác định một số điểm yếu, một số sai sót phổ biến và kết luận rằng con người không “duy lý” theo nghĩa của các nhà kinh tế học chính thống; nhưng cũng không “phi duy lý” hay thậm chí không thể dự kiến. “Lý thuyết triển vọng”, tiếp theo sau là cái sẽ được gọi là kinh tế học hành vi, đích xác tập trung vào việc hiểu rõ và tiên đoán những lựa chọn và quyết định của những con người thực sự. D. Kahneman, nay đã 77 tuổi, đã xuất bản một cuốn sách đã khiến ông mất 5 năm nỗ lực, một tập đại thành về tâm lý học phán đoán và ra quyết định, về lao động của ông và về hiện trạng tri thức trong các lĩnh vực liên quan đến tâm lý học và, rộng hơn, là về hoạt động của tư duy: Thinking, Fast and Slow [Tư duy, nhanh và chậm] được dịch ra tiếng Pháp và có tiêu đề là Système 1/Système 2: les deux vitesses de la pensée [Hệ thống 1/Hệ thống 2: hai tốc độ của tư duy] (Flammarion, 2012).

 NHỮNG SỰ PHÁ HOẠI MỚI NHẤT CỦA DONALD TRUMP

Cuộc xâm chiếm Quốc hội của những người ủng hộ ông vào thứ Tư, ngày 6 tháng 1, là tình tiết mới nhất trong mưu toan phá hoại do Tổng thống Hoa Kỳ triển khai kể từ khi ông đắc cử. Bằng cách khuyến khích những người theo chủ nghĩa người da trắng thượng đẳng (suprémacisme blanc) cũng như những kẻ theo thuyết âm mưu (complotiste), ông ta cũng đã phá vỡ Đảng Cộng hòa.

Gilles Paris^[*]

Donald Trump, trong cuộc meeting dẫn đến bạo loạn, tại Washington, thứ tư 6 tháng giêng năm 2021. Jacquelyn Martin / AP

Vào tháng 3 năm 2019, Donald Trump đã chia sẻ niềm tin này với trang web theo xu hướng siêu dân tộc Breitbart News. “Tôi thực sự nghĩ rằng những người phái hữu cứng rắn hơn [những người phái tả], nhưng họ không hoạt động dữ dằn hơn. Đúng chứ? Tôi có thể nói với anh rằng tôi có sự ủng hộ của cảnh sát, của quân đội, của “những người đi xe mô tô ủng hộ Trump” - Tôi có những người cứng rắn, nhưng họ không hoạt động dữ dằn - cho đến khi đạt đến một điểm nhất định, và lúc đó tình hình sẽ rất tệ, rất tệ”, tổng thống khẳng định.

Giọng điệu hoàn toàn không cho thấy bất cứ sự bận lòng nào về mặt đạo đức. Nó chỉ mô tả tương quan lực lượng ảo mà tổng thống Mỹ muốn nuôi dưỡng. Tất cả các phương tiện đều tốt đối với ông, bất kể cái giá phải trả cho nền dân chủ, một giá trị thường xuyên vắng mặt trong các bài phát biểu của ông và đơn giản chỉ còn là một biến để điều chỉnh trong cách cai trị của ông. Tùy thuộc vào hoàn cảnh và lợi ích của ông.

Những “người cứng rắn” này đã thể hiện vào thứ Tư ngày 6 tháng 1 tại trung tâm của nền dân chủ Hoa Kỳ, Điện Capitol, nuôi dưỡng những hình ảnh mà có lẽ người Mỹ không bao giờ nghĩ rằng họ sẽ nhìn thấy ngay chính trên đất nước của họ. Những “người cứng rắn” này xuất hiện sau khi bị kích động trong suốt hai tháng trời bởi những lời đả kích của một kẻ thua cuộc không chấp nhận thất bại của mình, thờ ơ với hậu quả của cuộc tấn công toàn diện được phối hợp nhằm vào các thể chế của Mỹ, một trong những yếu tố chính của “sự vĩ đại” mà ông ta cho rằng tha thiết, nhưng bị ném xuống đất và bị giẫm đạp.

Phần lỗi thời, phần được thừa nhận trong lịch sử khoa học (G. Bachelard, 1951)

Từ khóa: Khoa học – Lịch sử – Đối tượng và Phương pháp; Bachelard, Gaston – Trích đoạn

PHẦN TIÊU CỰC, PHẦN TÍCH CỰC TRONG LỊCH SỬ KHOA HỌC (1951)

Tác giả: Gaston Bachelard*
Người dịch: Nguyễn Văn Khoa

*

Gaston Bachelard (1884-1962)

Cháu chắt của chúng ta có thể sẽ còn không quan tâm gì đến thứ khoa học của những cụ cố của chúng nữa. Chúng sẽ không nhìn thấy ở đấy cái gì khác hơn là một viện bảo tàng những tư tưởng không còn tác động, hoặc ít ra chỉ còn là cái cớ để đòi hỏi cải cách giáo dục. Chưa chi, nếu chúng ta được phép dùng công thức này, quả bom nguyên tử đã làm nổ tung cả một lĩnh vực rộng lớn của lịch sử khoa học rồi, bởi những ý niệm cơ bản của nguyên tử luận truyền thống đã không còn dấu vết gì trong đầu của nhà vật lý hạt nhân nữa. Ngày nay, chúng ta phải suy nghĩ về hạt nhân nguyên tử trong quá trình động của năng lượng hạt nhân, chứ không phải trong một thứ hình học về sự sắp xếp các thành phần cấu tạo của nó nữa. Chưa bao giờ có một khoa học tương tự trong quá khứ. Nó cho ta một ví dụ đặc biệt rõ ràng về sự đứt đoạn trong lịch sử phát triển của các khoa học hiện đại. [...]

Đấy là lúc quan điểm hiện đại xác định một phối cảnh mới về lịch sử các khoa học, và phối cảnh này đặt ra vấn đề về tính hiệu quả hiện thời của cái lịch sử khoa học đó trong văn hóa khoa học. Thực vậy, vấn đề bây giờ là phải cho thấy tác động của một lịch sử đã được thẩm định, một lịch sử có bổn phận phải phân biệt cái sai với cái đúng, cái trơ lỳ với cái năng động, cái tai hại với cái phong phú. Nói chung, liệu chúng ta có thể nói rằng một lịch sử được hiểu thì không còn là lịch sử thuần túy nữa rồi chăng? Trong lịch sử các khoa học, điều thiết yếu là phải, không chỉ hiểu, mà còn đánh giá nữa. […]

TRÍCH DỊCH: “HOA KỲ VÀ NỀN DÂN CHỦ”

Anne E. Deysine^[*]

Anne E. Deysine

Cuộc tấn công được thực hiện vào tối thứ Tư ngày 6 tháng 1 chống lại Quốc hội ở Washington bởi những người ủng hộ Donald Trump đã tạo ra một cú sốc thực sự ở Hoa Kỳ. Quá trình chứng nhận bầu cử đã bị đình chỉ trước khi tiếp tục qua đêm, trong khi Donald Trump đã đảm bảo với những người ủng hộ mình vài giờ trước đó rằng ông “sẽ không bao giờ thừa nhận thất bại”. Mới cuối tuần trước, cú điện thoại của Donald Trump cho quan chức bầu cử Georgia là một hành vi vi phạm không biết lần thứ mấy luật pháp Hoa Kỳ của người được cho là người bảo đảm nó. Trong cuốn sách “Les États Unis et la démocratie (Hoa Kỳ và nền Dân chủ)”, được L'Harmattan xuất bản cách đây vài tháng, Anne Deysine, một chuyên gia về hệ thống luật pháp Hoa Kỳ, nhấn mạnh vào khái niệm trung tâm về sự ưu việt của luật pháp (chế độ pháp quyền/rule of law) và về sự xói mòn của các tiêu chuẩn, cả thành văn (Hiến pháp và luật) và bất thành văn, mà chúng ta đã thấy trong suốt nhiệm kỳ đang kết thúc. Có vẻ như các nhà lãnh đạo chính trị và các liên minh hiện hữu đóng một vai trò quan trọng như các nguyên lý hiến định. Họ có thể chọn quan niệm ngắn hạn của đảng phái và do đó góp phần làm xói mòn các tiêu chuẩn, điều mà đảng Cộng hòa hiện đang làm trong Quốc hội; hoặc, trong một thế giới lý tưởng, họ có thể dành ưu tiên cho tính lâu bền của các thể chế. Đó là những gì đang bị thách thức hiện nay. Trích dẫn.

____________________________________________________________________

Chế độ pháp quyền hay sự ưu việt của luật pháp

Khái niệm trung tâm “chế độ pháp quyền/Rule of law”, hay sự ưu việt của luật pháp nằm ở trung tâm của hệ thống (chính trị) Mỹ.

Ký ức, hồi phục và những giấc mơ tự do: “Người Cam Bốt” của Éleonore Sok-Halkovich

KÝ ỨC, HỒI PHỤC VÀ NHỮNG GIẤC MƠ TỰ DO: “NGƯỜI CAM BỐT” CỦA ÉLÉONORE SOK-HALKOVICH

Suzanne Bruneau

Éléonore Sok-Halkovich: “Tôi không biết những người trẻ Cam Bốt mơ làm cách mạng. Nhưng tôi biết có người nổi giận và mơ ước một sự thay đổi của xã hội, phong tục, chính trị.” (Nguồn: NYT)

Có một sự gắn bó nội tại giữa lịch sử của nước Pháp và của Cam Bốt. Chế độ bảo hộ và sau đó là một số lớn những người tị nạn khmer chọn sống lưu vong ở Pháp đã tạo ra nhịp cầu giữa hai nước. Nhưng nghĩ cho cùng, ta thực sự biết gì về Cam Bốt ngày nay? Tuổi trẻ Cam Bốt, vốn không sống qua nạn diệt chủng mơ ước điều gì? Còn lại gì của những năm dài huynh đệ tương tàn của thời kỳ Khmer Đỏ? Từ đó, xã hội bị phân chia giữa những đao phủ cũ và nạn nhân đã biến chuyển như thế nào? Cái chết gần đây của Douch (tên thật là Kaing Guek Eav - ND), một trong những kẻ tra tấn chính của chế độ Pôn Pốt, cho thấy rõ tàn tích của ký ức về những năm dài chiến tranh vẫn là một vấn đề nhạy cảm. Biết bao câu hỏi mà thế hệ con cái của những người lưu vong đi tìm câu trả lời. Đi theo con đường hồi phục, họ muốn hiểu đất nước và lịch sử này mà cha mẹ họ thường không nói ra. Nữ phóng viên Éléonore Sok-Halkovich là một trong số họ. Bản tiểu luận lý thú của cô Cambodgiens, Lignes de vie d’un peuple - Những người Cam Bốt, những đường sinh mệnh của một dân tộc. - (Nhà xuất bản Ateliers Henry Dougier, 2019) phản ánh những thắc mắc này.

 THÁNG 5 NĂM 68 CỦA CÁC NHÀ KINH TẾ MỸ

Alexandre Chirat

L'economie Politique N°079

Kinh tế học là một thách thức lớn của các phong trào xã hội ở Hoa Kỳ vào cuối những năm 1960. Mối quan tâm của các nhà kinh tế học “cánh tả mới” của Mỹ vào thời đó đã có được tiếng vọng ở nước Pháp ngày nay.

Lễ kỷ niệm lần thứ 50 các sự kiện vào tháng 5 năm 1968 là một cơ hội để ghi nhận là trong giới trí thức Pháp, những cuộc tranh luận do những diễn giải về sự kiện này dấy lên và di sản mà sự kiện đó để lại vẫn còn đầy đam mê như thế nào. Cho dù coi sự kiện tháng 5 năm 68 như là một trong những cuộc nổi dậy xã hội vĩ đại gần đây nhất và là một trong những thắng lợi xã hội đầu tiên, hay ngược lại, cho rằng nó đã tạo ra một mô hình văn hóa có lợi cho việc phát triển một chủ nghĩa tự do vô chính phủ cần phải chống lại, thì ít nhất người ta thống nhất với nhau, nói chung, rằng các sự kiện đó dẫn đến sự kết tinh những thay đổi xã hội đã từng bước ảnh hưởng đến toàn bộ các định chế của các xã hội phát triển trong những năm 1960. Các đại học, với tư cách là tổ chức, và các khoa học xã hội, với tư cách là một hệ thống các tri thức và niềm tin, nằm ở trọng tâm của yêu sách. Ở Hoa Kỳ, kinh tế học là một thách thức lớn của các phong trào xã hội, do cuộc nổi dậy của sinh viên, mà người ta ghép với sự trỗi dậy của “cánh tả mới”, bàn luận nhiều đến cách thức mà kinh tế học được giảng dạy lẫn các cấu trúc kinh tế của xã hội Mỹ. Phong trào phản kháng này, một phần nào đó không được biết đến, nay có được tiếng vọng trong các cuộc tranh luận đương thời trong giới học thuật của Pháp.

John K. Galbraith (1908-2006)

Arthur Schlesinger (1917-2007)

Phong trào này được phát triển trong bối cảnh nào? Những năm sau chiến tranh được đánh dấu bởi cuộc chiến tranh lạnh và chủ nghĩa chống trí thức của chủ nghĩa McCarthy. Các trí thức Mỹ, thành viên của Đảng Dân chủ, lúc bấy giờ có ý định đổi mới chủ nghĩa tự do trong khuôn khổ của tổ chức Người Mỹ Hành động vì Dân chủ (ADA, Americans for Democratic Action), xoay quanh những nhân vật như John Kenneth Galbraith^[1] và Arthur Schlesinger Jr. Trong khi các nhà kinh tế tự do thời giữa-hai-cuộc-chiến quan tâm chủ yếu đến mức tăng trưởng, thì từ nay người ta quan tâm đến bản chất của sự tăng trưởng. Trào lưu tư tưởng này, được Galbraith minh họa cụ thể trong cuốn sách bán chạy nhất của mình, The Affluent Society [Xã hội sung túc], có thể được định nghĩa, để sử dụng lại thuật ngữ của nhà sử học Kevin Mattson^[2] [2004], như là một “chủ nghĩa tự do định tính”. Phần lớn giới trí thức tự do này đã tham dự Hội nghị vì quyền tự do văn hóa, một tổ chức quốc tế quy tụ những trí thức hẳn là thuộc mọi khuynh hướng, nhưng chống lại chủ nghĩa cộng sản^[3] - và vào những năm 1970, người ta biết được tổ chức này được CIA [Cục Tình báo Trung ương Mỹ] tài trợ. Điều đó giúp hiểu được những chia rẽ trong chính nội bộ các dòng tư tưởng tạo nên “cánh tả mới” của Mỹ, đặc biệt giữa một bên là chủ nghĩa cải cách thuộc cánh tả của Đảng Dân chủ được tập hợp trong tổ chức ADA, với bên kia là các phong trào cánh tả của Đảng Dân chủ, nhưng công khai mang tính cách mạng, thậm chí thân Liên Xô.

Thomas Piketty: Đối đầu với lịch sử lâu đời của chúng ta về bất bình đẳng lớn

THOMAS PIKETTY: ĐỐI ĐẦU VỚI LỊCH SỬ LÂU ĐỜI CỦA CHÚNG TA VỀ BẤT BÌNH ĐẲNG LỚN

Chúng tôi đã nói chuyện với nhà kinh tế học người Pháp về quyển sách mới “Capital and Ideology” (Tư bản và hệ tư tưởng) cùng những suy nghĩ của ông về Covid-19, v.v..

Tác giả: Daniel Steinmetz-Jenkins, Twitter

Nhà kinh tế học người Pháp Thomas Piketty trong một buổi chụp ảnh ở Paris vào ngày 10 tháng 9 năm 2019. (Ảnh của Joel Saget / AFP / via Getty Images / Courtesy of Harvard University Press)

Quyển sách đồ sộ năm 2013 của Thomas Piketty, Capital in the Twenty-First Century (Tư bản thế kỷ XXI), đã tạo ra một cơn sốt học thuật hiếm có ở đất nước này và cả những nơi khác. Tác phẩm đã làm được như vậy bằng cách đóng một vai trò quan trọng trong việc đưa ra lời giải thích cụ thể cho sự bất bình đẳng ngày càng tăng, được hỗ trợ bởi một lượng lớn bằng chứng lịch sử và thống kê có từ thế kỷ 18 ở Pháp, Hoa Kỳ, Anh và Đức. Ông lập luận rằng tỷ suất lợi nhuận trên của cải thừa kế trong một nền kinh tế sẽ luôn tăng nhanh hơn thu nhập mà một người kiếm được thông qua lao động được trả công. Piketty nhận xét rằng vì vậy sự gia tăng bất bình đẳng chính là một phần trong bản chất của chủ nghĩa tư bản và chỉ có thể được kiểm soát thông qua nhiều hình thức can thiệp của nhà nước. Có rất nhiều phê bình từ mọi hướng trên bàn cờ chính trị chỉ trích quyển sách của Piketty, nhưng không thể phủ nhận rằng Tư bản thế kỷ XXI là biểu tượng của một tinh thần mới nổi sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Bảy năm sau, Piketty đã trở lại với một quyển sách thậm chí còn lớn hơn và đầy tham vọng hơn: Capital and Ideology (Tư bản và hệ tư tưởng). Ông coi quyển sách này là phần tiếp theo của Tư bản thế kỷ XXI nhưng nâng cao những phát hiện của ông theo hai cách: Thứ nhất, khẳng định của quyển sách trước rằng bất bình đẳng có xu hướng tăng lên khi tỷ suất lợi tức trung bình của tư bản vượt quá tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế đã cho ta ấn tượng rằng cần có một thứ giống như quy luật của chủ nghĩa tư bản, một ấn tượng rằng không thể làm được gì nhiều để thay đổi các định chế tạo ra bất bình đẳng ngoài việc đánh thuế các định chế này. Thay vào đó, quyển sách mới này mạnh dạn tuyên bố rằng bất bình đẳng cuối cùng bắt nguồn từ hệ tư tưởng. “Mọi xã hội loài người phải biện minh cho những bất bình đẳng của mình; nếu không tìm thấy được những lý do biện minh cho các bất bình đẳng này, toàn bộ hệ tư tưởng về chính trị và xã hội đứng trước nguy cơ sụp đổ.” Ông lập luận rằng các xã hội biện minh cho sự bất bình đẳng thông qua “lĩnh vực ý tưởng” hay cái mà ông mô tả là “lĩnh vực chính trị-tư tưởng”, đó là “lĩnh vực thực sự tự trị”. Một tuyên bố như vậy chắc chắn sẽ được tranh luận. Nhưng lý do mà Piketty bảo vệ điều đó rất rõ ràng: để cho thấy rằng bất bình đẳng không phải tự nhiên mà có và nó có thể được đối đầu và định hình lại thông qua vận động chính trị xã hội.