Kiểm soát sự gia tăng bất bình đẳng thu nhập do công nghệ mới bằng cách nào?

KIỂM SOÁT SỰ GIA TĂNG BẤT BÌNH ĐẲNG THU NHẬP DO CÔNG NGHỆ MỚI BẰNG CÁCH NÀO?

Các công nghệ mới thúc đẩy bất bình đẳng bằng cách tập trung thu nhập từ vốn. Ba cách tiếp cận chính sách sau đây có thể giúp phân tán quyền sở hữu và giảm bớt những cách biệt.

Branko Milanovic

Vấn đề. Công nghệ mới, tựa như tất cả các cải tiến công nghệ kể từ cuộc Cách mạng Công nghiệp, nhằm mục đích thay thế sức lao động của con người bằng máy móc, theo nghĩa rộng. Theo nghĩa đó, trí tuệ nhân tạo (AI) không khác gì máy kéo sợi tự động được đưa vào ngành công nghiệp bông vào những năm 1820: thay thế nhân công dù giờ đây nó thực hiện điều đó ở trình độ kỹ năng cao hơn con người. (Theo nhiều cách, những phát triển như vậy đã được dự báo bởi vì trong lịch sử đã có sự gia tăng không thể cưỡng lại về trình độ kỹ năng của lao động bị thay thế bởi máy móc, bắt đầu với các nhiệm vụ không đòi hỏi kỹ năng và lặp đi lặp lại do lao động nô lệ thực hiện và sau đó (là các kỹ năng) ngày càng cao hơn).

Từ quan điểm phân phối, vấn đề là việc thay thế lao động bằng vốn dẫn đến phần lớn hơn của thu nhập quốc dân được tích lũy vào vốn. Điều này, khi xét về mặt những người thực sự nhận được thu nhập đó, có nghĩa là các doanh nhân và nhà phát minh ra máy móc mới và các nhà đầu tư vào các công nghệ mới như vậy thu được một cách không tương xứng. Theo định nghĩa, các nhà đầu tư là những người sở hữu vốn và đứng ở đỉnh kim tự tháp phân phối thu nhập. Do đó, sự mở rộng của phần thu nhập từ vốn hầu như tất yếu chuyển thành sự gia tăng bất bình đẳng trong thu nhập tổng thể.

Điều này đương nhiên đặt ra câu hỏi: nên sử dụng những chính sách nào để ngăn chặn hoặc giảm thiểu sự gia tăng bất bình đẳng thu nhập? Có ba cách để làm điều này: phân tán quyền sở hữu vốn rộng rãi hơn để tác động của việc phần thu nhập từ vốn tăng lên không chỉ hiện rõ ở đỉnh kim tự tháp, đánh thuế cao hơn vào các khoản thu nhập từ vốn cao nhất so với hiện nay và cấm một số hoạt động tài chính mới tạo ra thu nhập cho những người tham gia nhưng lại “thuần túy phi sản xuất”.

Tôi sẽ xem xét ba lựa chọn.

Đừng bận tâm đến tốp 1% mà hãy nói về tốp 0,01% những người giàu nhất

ĐỪNG BẬN TÂM ĐẾN TỐP 1% MÀ HÃY NÓI VỀ TỐP 0,01% NHỮNG NGƯỜI GIÀU NHẤT

Một phân tích về những người có thu nhập cao nhất nước Mỹ

Howard R. Gold - Ngày 29 tháng 11 năm 2017 - CBR - Economics

Từ sau cuộc Đại Suy thoái [2007 – 2009], tốp 1% những người giàu nhất nước Mỹ đã bị biến thành những con quỷ tài phiệt ngày càng giàu có hơn, còn giới trung lưu đã chững lại. Trong khi những người biểu tình yêu cầu cần phải tăng thuế đối với tốp 1%, thì các kinh tế gia đã và đang khai quật dữ liệu để hiểu rõ hơn về tốp những người kiếm được nhiều tiền nhất này.

Các kinh tế gia đã tìm cách đo lường tình trạng bất bình đẳng thu nhập và bất bình đẳng tài sản nhằm xác định bản chất nguồn thu nhập và tài sản của tốp 1% những người giàu nhất. Kết quả là có các góc nhìn khác nhau về vấn đề này. Một số kinh tế gia cho rằng, trong tốp này phần lớn là giới doanh nhân và “giới nhà giàu hiện nay”, những người kiếm tiền từ việc sáng lập và điều hành những doanh nghiệp thành công. Các kinh tế gia khác lại cho rằng, đa số những người trong tốp 1% là những người được thừa kế khối tài sản [kếch xù] được tích lũy theo thời gian.

Nhưng dữ liệu cũng cho thấy có những khác biệt trong tốp 1% những người giàu nhất. Hóa ra, tốp này còn có tốp 1% của riêng nó.

Sự gia tăng nghiên cứu về bất bình đẳng: Liệu mở rộng các lĩnh vực có giúp ngăn chặn bất công?

SỰ GIA TĂNG NGHIÊN CỨU VỀ BẤT BÌNH ĐẲNG: LIỆU MỞ RỘNG CÁC LĨNH VỰC CÓ GIÚP NGĂN CHẶN BẤT CÔNG?

Chuyên môn sâu rộng và sự tham gia trực tiếp của những người bị ảnh hưởng sẽ giúp nghiên cứu về bất bình đẳng có ý nghĩa hơn.

Virginia Gewin

Sasha Henriques lo lắng rằng dữ liệu chỉ dẫn cho các nhà tư vấn di truyền không mang tính đại diện. Ảnh: Ekow Oliver

Vida Maralani bắt đầu sự nghiệp bằng việc nghiên cứu xem giáo dục trên thực tế có phải là tấm vé đến với sự tiến bộ kinh tế xã hội và giảm bất bình đẳng như cô được dạy hay không. Maralani, giám đốc lâm thời của Trung tâm Nghiên cứu Bất bình đẳng tại Đại học Cornell ở Ithaca, New York, cho biết: “Tôi đã đánh giá một số chính sách xã hội tốn kém nhất mà chính phủ từng tài trợ để ngăn chặn tình trạng bỏ học.” Tuy nhiên, cô nhận thấy rằng các chính sách nhắm vào trẻ em trong các gia đình có thu nhập thấp có nguy cơ bỏ học có hiệu quả hữu hạn. “Những đứa trẻ này không di chuyển ra khỏi khu xóm mình ở và mẹ chúng không có thêm nguồn lực nào so với trước đây,” cô nói. "Những bất lợi bao quanh cộng đồng của họ không thay đổi."

“Những kẻ kế thừa/Les Héritiers”: Bourdieu và Passeron đã giúp chúng ta biết được gì về sự bất bình đẳng về cơ hội

“NHỮNG KẺ KẾ THỪA/LES HÉRITIERS”: BOURDIEU VÀ PASSERON ĐÃ GIÚP CHÚNG TA BIẾT ĐƯỢC GÌ VỀ SỰ BẤT BÌNH ĐẲNG VỀ CƠ HỘI

Valérie Erlich^[*]

Bất bình đẳng trong học đường không chỉ phụ thuộc vào các nguồn lực kinh tế mà còn phụ thuộc vào các nguồn lực xã hội và văn hóa. Shutterstock

Hai mươi năm sau cái chết của Pierre Bourdieu, đây là cơ hội để nhìn lại một trong những tác phẩm được bình luận nhiều nhất của ông, cùng viết chung với Jean-Claude Passeron, Những kẻ kế thừa, sinh viên và văn hóa/Les Héritiers, les étudiants et la culture, được NXB Éditions de Minuit xuất bản năm 1964. Vượt ra ngoài giới hạn hẹp của các nhà xã hội học, các phân tích của ông đã làm nảy sinh các cuộc tranh luận sôi nổi về học đường và gần sáu mươi năm sau, vẫn giữ tính thời sự cao. Bởi vì bất bình đẳng xã hội trong môi trường học đường vẫn là một thực tế hiển nhiên, hiện nay cũng như trước đây.

Pierre Bourdieu, chân dung do Bernard Lambert thực hiện/Wikimedia, CC BY-SA

Luận điểm của Bourdieu và Passeron rất đơn giản và đặt lại vấn đề về các lý thuyết thời bấy giờ: bất bình đẳng đối với học đường không phải chỉ là do thiếu hụt nguồn lực kinh tế mà còn bắt nguồn từ các nguyên nhân xã hội. Để mô tả thực tế của sự bất bình đẳng, hai nhà xã hội học liên kết nó với một khái niệm có giá trị khám phá lớn: “di sản văn hóa”.

Ai thực sự gây ra ô nhiễm? 10 điểm về bất bình đẳng và chính sách khí hậu

AI THỰC SỰ GÂY RA Ô NHIỄM? 10 ĐIỂM VỀ BẤT BÌNH ĐẲNG VÀ CHÍNH SÁCH KHÍ HẬU

Gần một nửa tổng lượng khí thải, kể từ cuộc cách mạng công nghiệp, đã được thải ra kể từ năm 1990 – năm công bố báo cáo đầu tiên của IPCC. Thế nhưng, không phải nước nào cũng gây ô nhiễm nhiều như nhau, hoặc theo cùng cách giống nhau. Vì thế, bất bình đẳng là một dữ liệu then chốt, mang tính tiên quyết đối với bất kỳ chính sách công nào nhằm chống lại hiện tượng nhiệt độ thời tiết nóng lên. Từ các kết quả nghiên cứu trong báo cáo năm 2022 của tổ chức World Inequality Lab [Phòng thí nghiệm Bất bình đẳng Thế giới], Lucas Chancel điểm lại 10 điểm về sự phân bố lượng khí thải và những hậu quả kinh tế của nó.

TÁC GIẢ: Lucas Chancel

NGƯỜI DỊCH: Elena Maximin, Olivier Lenoir

© Patrick Siccoli/SIPA

1 – Hiện trạng khí thải khí nhà kính ở cấp độ thế giới

Vào năm 2021, con người đã thải ra gần 50 tỷ tấn CO2 tương đương (CO2eq) vào bầu khí quyển, đảo ngược phần lớn lượng giảm khí thải đã được ghi nhận trong đại dịch Covid năm 2020^[1]. Trong số 50 tỷ tấn CO2 này, có khoảng ba phần tư được thải ra từ quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch vì mục đích năng lượng, 12% từ lĩnh vực nông nghiệp, 9% từ lĩnh vực công nghiệp (trong việc sản xuất xi măng và các sản phẩm khác), và 4% từ chất thải. Trung bình, mỗi cá nhân thải ra, mỗi năm, hơn 6,5 tấn CO2 một chút. Lượng khí thải trung bình này che giấu những chênh lệch đáng kể giữa các nước với nhau và trong nội bộ các nước đó.

Lượng khí thải toàn cầu đã tăng gần như liên tục kể từ cuộc cách mạng công nghiệp. Năm 1850, tổng lượng khí thải là một tỷ tấn CO2 tương đương. Năm 1900, lượng khí thải này đã tăng lên 4,2 tỷ tấn, đạt 11 tỷ tấn vào năm 1950, 35 tỷ tấn vào năm 2000, và khoảng 50 tỷ tấn vào ngày nay. Gần một nửa tổng lượng khí thải, kể từ cuộc cách mạng công nghiệp, đã được thải ra kể từ năm 1990 – năm công bố báo cáo đầu tiên của IPCC [Intergovernmental Panel on Climate Change – Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu].

Với tốc độ khí thải toàn cầu hiện nay, ngân sách cho [việc giảm] 1,5°C nhiệt độ thời tiết nóng lên sẽ bị cạn kiệt trong vòng sáu năm, và ngân sách cho [việc giảm] 2°C nhiệt độ thời tiết nóng lên sẽ bị cạn kiệt trong vòng 18 năm.

LUCAS CHANCEL

Theo một trong những báo cáo mới nhất của IPCC, vẫn còn 300 tỷ tấn CO2 chưa thải ra, nếu muốn duy trì mức dưới 1,5°C nhiệt độ thời tiết nóng lên, so với mức trong thời kỳ tiền công nghiệp, và 900 tỷ tấn CO2 chưa thải ra, nếu muốn duy trì mức dưới 2°C^[2]. Với tốc độ khí thải toàn cầu hiện nay, ngân sách cho [việc giảm] 1,5°C nhiệt độ thời tiết nóng lên sẽ bị cạn kiệt trong vòng sáu năm, và ngân sách cho [việc giảm] 2°C nhiệt độ thời tiết nóng lên sẽ bị cạn kiệt trong vòng 18 năm.

Covid-19 đã làm trầm trọng thêm rất nhiều bất bình đẳng xã hội như thế nào

Hồ sơ: Tại sao những bất bình đẳng xã hội gia tăng trong thế kỷ XXI?

COVID-19 ĐÃ LÀM TRẦM TRỌNG THÊM RẤT NHIỀU BẤT BÌNH ĐẲNG XÃ HỘI NHƯ THẾ NÀOBottom of Form

Antonio de Lecea

Giáo sư về quản trị thương mại thế giới tại Viện Barcelona d’Estudis Internacionals

Yann Coatanlem

Tổng giám đốc DataCore Innovations LLC

Tóm tắt Với khủng hoảng y tế, những bất bình đẳng hiện hữu (giữa nam và nữ, người da trắng và da đen, người giàu và người nghèo) đã trở nên trầm trọng hơn. Những sự tùy thuộc lẫn nhau giữa các loại bất bình đẳng cũng được tăng cường. Cách ly đã làm cho những loại bất bình đẳng mới trở nên quan trọng hơn, từ sự cách biệt nhau vì kỹ thuật số (fracture numérique: sự khác biệt nhau ngày càng sâu sắc giữa những người tiếp cận được các phương tiện kỹ thuật số và những người không tiếp cận được -ND) đến khả năng làm việc từ xa. Đối với trẻ em đang tuổi đi học và sinh viên, những bất bình đẳng này gay gắt thêm và gia tăng gấp bội, có thể đưa đến những số phận rất khác nhau.

Đại dịch Covid là một ví dụ hoàn hảo về hiệu ứng boomerang (tác động xấu ngược trở lại) của các khủng hoảng; nếu ta không cứu giúp một người đang gặp khó khăn về kinh tế, xã hội hay tâm lý, ta sẽ đối mặt với sự gia tăng những đứt gãy xã hội.

Sự trở lại của bất bình đẳng có xoá nhoà sự suy giảm lâu dài trước đây của bất bình đẳng không?

Hồ sơ: Tại sao những bất bình đẳng xã hội gia tăng trong thế kỷ XXI?

SỰ TRỞ LẠI CỦA BẤT BÌNH ĐẲNG CÓ XÓA NHÒA SỰ SUY GIẢM LÂU DÀI TRƯỚC ĐÂY CỦA BẤT BÌNH ĐẲNG KHÔNG?

Bottom of Form

Daniel Waldenström

Giáo sư kinh tế tại đại học Uppsala

Tóm tắt Thế kỷ XX đã chứng kiến một chuyển động san bằng rất mạnh trong các xã hội phương Tây. Nhưng có một cuộc tranh luận khi ta xem xét bốn thập niên gần đây. Tuy nhiên, bằng cách tưởng thưởng cho sự thành công và gia tăng bất bình đẳng về thu nhập, các xã hội phương Tây đã thành công trong việc giải quyết khủng hoảng của họ về hiệu quả và cải thiện tình trạng cho mọi người. Một số nhà kinh tế nhấn mạnh đến sự gia tăng bất bình đẳng về tài sản. Nhưng thước đo và sự phân bố của cải là đối tượng của các cuộc thảo luận. Phần lớn số người tham gia các hệ thống hưu trí tập thể không sở hữu tài sản trong đó, nhưng họ có quyền rút tiền từ những dòng thu nhập tương lai. Những năm gần đây, các chính sách nới lỏng định lượng của các ngân hàng trung ương đã có thể nới rộng khoảng cách giữa những người có tài sản và những người không có tài sản: các chính sách tái phân phối lại được đưa vào chương trình nghị sự. Giảm bớt những bất bình đẳng đã luôn luôn hiệu quả hơn bằng cách gia tăng ngưỡng thu nhập và của cải từ bên dưới.

Về lâu dài, những bất bình đẳng có gia tăng không?

Daniel Waldenström. Khi ta nhìn vào toàn bộ thế kỷ trước, câu trả lời là không. Với sự thực hành dân chủ, tái phân phối, những cú sốc chiến tranh và những khủng hoảng kinh tế khác, thế kỷ 20 đã là một thời kỳ san bằng mạnh mẽ trong các xã hội phương Tây. Tuy nhiên, nếu ta xem xét bốn thập kỷ cuối, cuộc thảo luận gay gắt hơn, nhưng những khác biệt giữa các nước cũng quan trọng hơn. Những năm 1980 đã tạo nên một mức bất bình đẳng thấp nhất trên toàn thế giới. Sau đó nó gia tăng nhẹ trong phần lớn các nước Âu châu, trong lúc bất bình đẳng tại Mỹ có mức gia tăng quan trọng hơn.

Nói như thế nhưng cần phải đưa ra nhiều tình tiết của những diễn biến này.

Sự trở lại mạnh mẽ của những bất bình đẳng về kinh tế và xã hội

Hồ sơ: Tại sao những bất bình đẳng xã hội gia tăng trong thế kỷ XXI?

 SỰ TRỞ LẠI MẠNH MẼ CỦA NHỮNG BẤT BÌNH ĐẲNG VỀ KINH TẾ VÀ XÃ HỘI

Tác giả: Richard Robert

Phóng viên

Tóm tắtBottom of Form Vào thế kỷ XX, việc giải quyết những bất bình đẳng về kinh tế đã quy vấn đề này cho những phân biệt đối xử đã ngăn cản sự vươn lên tầng lớp trung lưu. Từ mười năm trở lại đây, vấn đề những bất bình đẳng về kinh tế đã rầm rộ trở lại, với thành công ở tầm thế giới của các công trình của Thomas Piketty, ông đã soi chiếu vào di sản này. Nhưng nhiều chuyên gia đã phê phán sự tập trung nhắm vào bất bình đẳng về tư bản, ví dụ lưu ý đến sự tồn tại của những thực lợi không có tư bản hay những hiệu ứng luôn luôn rất mạnh của sự tái phân phối trong các xã hội Âu châu. Đáng lo ngại hơn là những bất bình đẳng về số phận với sự tái lập các tầng lớp xã hội bị phân cực và khép kín, cả về phía những người được ưu đãi lẫn những người bị thiệt thòi.

“Vấn đề xã hội”, vấn đề những bất bình đẳng về kinh tế và xã hội, cũng như vấn đề nghèo khó đã xuất hiện cùng với Cách mạng công nghiệp. Nó vẫn là trung tâm của các cuộc thảo luận trong hơn một thế kỷ, gợi ra những tư tưởng triệt để, nhưng cũng đem lại những giải pháp giúp cho sự tiến triển của chủ nghĩa tư bản. Hai trình tự kinh tế rất khác nhau đã xem vấn đề này là phụ.

Anne Case và Angus Deaton: “Trình độ học vấn, như con dao ngoáy vào vết thương”

 

ANNE CASE VÀ ANGUS DEATON: “TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN, NHƯ CON DAO NGOÁY VÀO VẾT THƯƠNG”

Raphaël Bourgois[*]

(Nguồn: Pathways)

Những cái chết vì tuyệt vọng đã làm giảm sút kỳ vọng sống tại Mỹ đến nỗi hạ thấp tuổi thọ trung bình kể từ năm 2014. Hai nhà nghiên cứu lớn của Đại học Princeton, Anne Case và Angus Deaton, đã chỉ ra trong tác phẩm mới của họ tầng lớp công nhân da trắng đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất như thế nào bởi hiện tượng này trong những năm vừa qua. Điểm xuất phát của một phân tích mạnh mẽ về diễn biến của cơ cấu các bất bình đẳng đã cung cấp các chìa khóa giải thích hiện tượng Trump và chủ nghĩa dân túy đang tồn tại dai dẳng.

Angus Deaton (1945-)

Anne Case và Angus Deaton là hai nhà kinh tế lớn người Mỹ, gần gũi với chính quyền mới Biden, và quan tâm đến các nguyên nhân và biểu hiện của bất bình đẳng. Năm 2015, Angus Deaton đã nhận giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển, được xem như giải Nobel kinh tế, về “phân tích của ông về tiêu thụ, nghèo khó và phúc lợi”. Từ nhiều năm nay, hai tác giả cùng nhau phát triển việc phân tích vấn đề này bằng cách quan tâm đến một hiện tượng ít được nghiên cứu: “những cái chết vì tuyệt vọng”. Chết vì tuyệt vọng, tương lai của chủ nghĩa tư bản là nhan đề của tác phẩm mới của họ, do Nhà xuất bản Đại học Princeton (Princeton University Press) xuất bản vào tháng ba 2020 và trong vài ngày nữa (24/2/2021 – ND) bản dịch (tiếng Pháp-ND) của Laurent Bury sẽ được nhà xuất bản Presses Universitaires de France phát hành. Qua tìm hiểu về sự giảm sút chưa từng có của kỳ vọng sống của người Mỹ vào năm 2014 và nó tiếp diễn trong nhiều năm liền, hai nhà kinh tế học đã nêu rõ tầm quan trọng của tự tử, nghiện rượu và khủng hoảng ma túy đã tấn công dữ dội hơn một tầng lớp thường bị lãng quên: nam giới da trắng không có bằng cấp từ 25 đến 55 tuổi. Đông đảo những người này đã bầu cho Trump. Đó là điểm xuất phát của một phân tích không khoan nhượng những lệch hướng của chủ nghĩa tư bản, không phải để thoát khỏi nó mà để đưa nó trở lại đúng hướng và có thể nghĩ đến một tương lai cho nó. (Raphaël Bourgois)

BIỂU TƯỢNG CỦA NHÀ SÁNG TẠO Ở HOA KỲ VẪN LÀ NGƯỜI ĐÀN ÔNG DA TRẮNG - VÀ ĐÓ LÀ TRỞ NGẠI CHO VIỆC HÒA NHẬP VỀ GIỚI VÀ CHỦNG TỘC

Tác giả: Anjali Vats

Khi Tổng thống Barack Obama ký Đạo luật Cấp phát bằng sáng chế của Hoa Kỳ vào năm 2011, xung quanh ông là một nhóm người thuộc nhiều lứa tuổi, giới và chủng tộc. Bài phát biểu của ông về luật đã làm thay đổi các yêu cầu kỹ thuật đối với việc đăng ký bằng sáng chế, nêu bật sự đa dạng trên bằng cách nhấn mạnh rằng ngày nay bất kỳ ai cũng có thể trở thành nhà sáng chế ở Hoa Kỳ.

Bất chấp sự lạc quan của Obama về việc nữ giới và người da màu sáng chế và đăng ký bằng sáng chế cho các công nghệ mới và sáng tạo của quốc gia, cả hai nhóm này vẫn tụt hậu đáng kể so với các đồng nghiệp nam giới da trắng trong việc được công nhận là nhà sáng chế và sở hữu bằng sáng chế, ở Hoa Kỳ và trên toàn cầu. Nữ giới và người da màu có cùng năng lực trí tuệ giống như những đồng nghiệp nam giới da trắng. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm liên tục cho thấy rằng luật bằng sáng chế đã cấp bằng sáng chế một cách áp đảo cho nam giới da trắng vì lao động và kỹ năng của họ.

Điều này một phần là do nữ giới và người da màu tham gia các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) với số lượng thấp hơn nhiều so với nam giới da trắng. Năm 2017, nữ giới chiếm hơn một nửa lực lượng lao động, nhưng chỉ chiếm 29% các công việc STEM. Nhưng ngay cả những người nữ và người da màu đi vào lĩnh vực STEM có sáng chế và được cấp bằng sáng chế cũng ít hơn nhiều lần so với những người đồng nghiệp nam da trắng của họ.

Câu hỏi là tại sao.

TIỀN MƯỜI TỶ PHÚ KIẾM ĐƯỢC TRONG ĐẠI DỊCH ĐỦ ĐỂ TIÊM PHÒNG CHO CẢ THẾ GIỚI

Theo một báo cáo mới của Oxfam về bất bình đẳng và virus corona, những tỷ phú này có thể cứu hàng triệu người thoát khỏi đói nghèo bằng những gì còn sót lại.

Tác giả: Amanda Schupak

Cuộc suy thoái virus corona đã kết thúc, nếu bạn hỏi các tỷ phú trên thế giới.

Theo một báo cáo do Oxfam công bố hôm thứ Hai, tập thể 1.000 tỷ phú hàng đầu đã mất khoảng 30% tài sản của họ khi các ràng buộc của COVID-19 khiến các nền kinh tế toàn cầu bị đình trệ vào tháng Ba. Nhưng đến cuối tháng 11, họ đã kiếm lại được tất cả.

Đối với những người giàu nhất thế giới, họ mất chưa đến 10 tháng để khôi phục những thiệt hại tài chính do đại dịch gây ra. Báo cáo ước tính sẽ mất hơn 10 năm đối với những người nghèo nhất thế giới.

Paul O'Brien, phó chủ tịch Oxfam Mỹ nói với HuffPost: “Trong khi một thiểu số giàu có đã tích lũy được khối tài sản khổng lồ trước và trong khi đại dịch xảy ra, thì phần lớn dân số thế giới đang phải vật lộn để tồn tại với mức lương nghèo nàn và không được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc y tế hay giáo dục tốt”. “Mức độ tập trung cực kỳ sự giàu có ngày nay không bền vững. Tỷ phú là dấu hiệu của một nền kinh tế đau bệnh, chứ không phải là khỏe mạnh. Đó là triệu chứng của một nền kinh tế đổ vỡ”.

Những kẻ điên và những nhà hiền triết - Suy nghĩ về sự kết thúc của nhiệm kỳ của Tổng thống Trump

 NHỮNG KẺ ĐIÊN VÀ NHỮNG NHÀ HIỀN TRIẾT - SUY NGHĨ VỀ SỰ KẾT THÚC CỦA NHIỆM KỲ TỔNG THỐNG TRUMP

Jacques Rancière^[*]

Jacques Rancière (1940-)

Sau vụ tấn công Đồi Capitol, ta có thể ngạc nhiên khi thấy những người ủng hộ Trump kiên quyết phủ nhận sự thật đến mức rơi vào bạo lực cuồng tín. Một số coi họ là những kẻ cả tin bị những tin tức giả lừa gạt. Nhưng làm sao ta vẫn có thể tin được câu chuyện hoang đường này khi ta đang sống trong một thế giới mà thông tin và những bình luận “giải mã” thông tin tràn ngập? Thực tế, nếu ta từ chối điều hiển nhiên, đó không phải vì ta ngu ngốc mà là để chứng tỏ rằng ta thông minh. Dấu hiệu của một sự lệch lạc được ghi trong chính cấu trúc lý trí của chúng ta.

Thật dễ dàng để chế nhạo những sự lầm lạc của Donald Trump và phẫn nộ trước sự bạo lực của những người cuồng tín ủng hộ ông. Nhưng sự bùng nổ của tính phi lý thuần túy nhất ngay ở trung tâm của quá trình bầu cử của đất nước được xây dựng tốt nhất để quản lý sự luân phiên trong chế độ đại nghị cũng đặt ra câu hỏi về thế giới mà chúng ta chia sẻ với nó: một thế giới mà chúng ta nghĩ là thế giới của tư duy thuần lý và của nền dân chủ thanh bình. Và câu hỏi đầu tiên tất nhiên là: làm thế nào có thể cố chấp không chấp nhận những sự kiện đã được chứng thực tốt nhất và làm thế nào mà sự cố chấp này lại có thể được chia sẻ hoặc ủng hộ rộng rãi đến như vậy?

Thomas Piketty: Đối đầu với lịch sử lâu đời của chúng ta về bất bình đẳng lớn

THOMAS PIKETTY: ĐỐI ĐẦU VỚI LỊCH SỬ LÂU ĐỜI CỦA CHÚNG TA VỀ BẤT BÌNH ĐẲNG LỚN

Chúng tôi đã nói chuyện với nhà kinh tế học người Pháp về quyển sách mới “Capital and Ideology” (Tư bản và hệ tư tưởng) cùng những suy nghĩ của ông về Covid-19, v.v..

Tác giả: Daniel Steinmetz-Jenkins, Twitter

Nhà kinh tế học người Pháp Thomas Piketty trong một buổi chụp ảnh ở Paris vào ngày 10 tháng 9 năm 2019. (Ảnh của Joel Saget / AFP / via Getty Images / Courtesy of Harvard University Press)

Quyển sách đồ sộ năm 2013 của Thomas Piketty, Capital in the Twenty-First Century (Tư bản thế kỷ XXI), đã tạo ra một cơn sốt học thuật hiếm có ở đất nước này và cả những nơi khác. Tác phẩm đã làm được như vậy bằng cách đóng một vai trò quan trọng trong việc đưa ra lời giải thích cụ thể cho sự bất bình đẳng ngày càng tăng, được hỗ trợ bởi một lượng lớn bằng chứng lịch sử và thống kê có từ thế kỷ 18 ở Pháp, Hoa Kỳ, Anh và Đức. Ông lập luận rằng tỷ suất lợi nhuận trên của cải thừa kế trong một nền kinh tế sẽ luôn tăng nhanh hơn thu nhập mà một người kiếm được thông qua lao động được trả công. Piketty nhận xét rằng vì vậy sự gia tăng bất bình đẳng chính là một phần trong bản chất của chủ nghĩa tư bản và chỉ có thể được kiểm soát thông qua nhiều hình thức can thiệp của nhà nước. Có rất nhiều phê bình từ mọi hướng trên bàn cờ chính trị chỉ trích quyển sách của Piketty, nhưng không thể phủ nhận rằng Tư bản thế kỷ XXI là biểu tượng của một tinh thần mới nổi sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Bảy năm sau, Piketty đã trở lại với một quyển sách thậm chí còn lớn hơn và đầy tham vọng hơn: Capital and Ideology (Tư bản và hệ tư tưởng). Ông coi quyển sách này là phần tiếp theo của Tư bản thế kỷ XXI nhưng nâng cao những phát hiện của ông theo hai cách: Thứ nhất, khẳng định của quyển sách trước rằng bất bình đẳng có xu hướng tăng lên khi tỷ suất lợi tức trung bình của tư bản vượt quá tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế đã cho ta ấn tượng rằng cần có một thứ giống như quy luật của chủ nghĩa tư bản, một ấn tượng rằng không thể làm được gì nhiều để thay đổi các định chế tạo ra bất bình đẳng ngoài việc đánh thuế các định chế này. Thay vào đó, quyển sách mới này mạnh dạn tuyên bố rằng bất bình đẳng cuối cùng bắt nguồn từ hệ tư tưởng. “Mọi xã hội loài người phải biện minh cho những bất bình đẳng của mình; nếu không tìm thấy được những lý do biện minh cho các bất bình đẳng này, toàn bộ hệ tư tưởng về chính trị và xã hội đứng trước nguy cơ sụp đổ.” Ông lập luận rằng các xã hội biện minh cho sự bất bình đẳng thông qua “lĩnh vực ý tưởng” hay cái mà ông mô tả là “lĩnh vực chính trị-tư tưởng”, đó là “lĩnh vực thực sự tự trị”. Một tuyên bố như vậy chắc chắn sẽ được tranh luận. Nhưng lý do mà Piketty bảo vệ điều đó rất rõ ràng: để cho thấy rằng bất bình đẳng không phải tự nhiên mà có và nó có thể được đối đầu và định hình lại thông qua vận động chính trị xã hội.