Người đoạt giải Nobel về kinh tế học là Angus Deaton

Angus Deaton (1945-)

Người đoạt giải Nobel về kinh tế học là Angus Deaton

Một lựa chọn tuyệt vời. Deaton làm việc chặt chẽ với các con số, và các chủ đề ưa thích của ông là tiêu dùng, nghèo đói và phúc lợi. "Hiểu tiến bộ kinh tế thực sự có ý nghĩa gì" tôi sẽ mô tả đó là đóng góp cốt lõi của ông, và phân tích sự phát triển từ khởi điểm là tiêu dùng hơn là từ thu nhập là một phần tầm nhìn của ông. Điều đó cũng bao gồm những vấn đề về calo, kì vọng sống, sức khỏe và giáo dục, như là một phần của tiêu chuẩn sống theo một cách cơ bản. Tôi nghĩ đây là một giải thưởng về tính thực nghiệm, tầm quan trọng của phát triển kinh tế, và gián tiếp là một giải thưởng về lịch sử kinh tế.

Hãy nghĩ về Deaton như là một nhà kinh tế đang xem xét một cách chặt chẽ những gì mà các hộ nghèo tiêu dùng để có được một ý thức đúng hơn về tiêu chuẩn sống của họ và những lộ trình khả thi để phát triển kinh tế. Thật sự mà nói, ông hiểu sâu sắc những hệ lụy của sự tăng trưởng kinh tế, những lợi ích của sự hiện đại, và nền kinh tế chính trị. Ở đây là một bản mô tả phi kỹ thuật rất hay công trình của ông về đo lường tình trạng nghèo đói (pdf), một trong những lời giới thiệu tốt nhất về tư tưởng của ông.

Vì sao Angus Deaton xứng đáng với giải Nobel về kinh tế học - NYT

Angus Deaton (1945-)

Vì sao Angus Deaton xứng đáng với giải Nobel về kinh tế học

Trọng tâm đóng góp của Angus Deaton, người gần đây nhất đoạt Giải thưởng về kinh tế học để tưởng nhớ Nobel, đã làm cho các đồng nghiệp kinh tế của ông phải thay đổi cách nhìn nhận, vượt xa hơn các thước đo về thu nhập, sang các thước đo rộng hơn về phúc lợi.

Phần lớn các nghiên cứu của ông đều tập trung vào tiêu dùng - đo lường thực phẩm mà người dân ăn, điều kiện nhà ở của họ, và các dịch vụ mà họ tiêu dùng. Và ông đã trở thành người tiên phong trong việc làm thay đổi sự chú ý của các nhà kinh tế, từ những đại lượng tổng gộp hành vi kinh tế như tổng sản phẩm quốc nội, hướng tới việc phân tích các hộ gia đình cá thể.

Đây cũng là giải Nobel đầu tiên thừa nhận một cách rõ ràng bản chất thực nghiệm ngày càng đậm nét của nghiên cứu kinh tế hiện đại. Chắc chắn sẽ còn có nhiều giải Nobel như vậy trong thời gian tới.

Giải Nobel về Kinh tế học được trao cho Angus Deaton vinh danh các nghiên cứu về tiêu dùng

Angus Deaton (1945-)

Giải Nobel về Kinh tế học được trao cho Angus Deaton vinh danh các nghiên cứu về tiêu dùng

Nhà kinh tế học Angus Deaton đã dành trọn sự nghiệp của mình để cải thiện dữ liệu phục vụ cho việc hoạch định chính sách công, bao gồm các đo lường sự giàu có và tình trạng đói nghèo, tiết kiệm và chi tiêu, sức khỏe và hạnh phúc.

Tận dụng các máy tính có tốc độ xử lý ngày càng nhanh và sự bùng nổ các dữ liệu mới có thể tiếp cận được, ông đã tập hợp thông tin về cuộc sống của nhiều cá nhân nhằm cải thiện sự hiểu biết về sự vận động của các xu hướng kinh tế.

Vào khoảng 6:10 sáng thứ Hai, khi vợ ông chuyển cho ông chiếc điện thoại, ông Deaton, giáo sư tại trường Đại Học Princeton, được thông báo rằng ông đã thắng Giải Tưởng Niệm Nobel dành cho Khoa Học Kinh Tế năm 2015.

“Để thiết kế được chính sách kinh tế có tác dụng cải thiện phúc lợi và giảm nghèo, trước tiên chúng ta phải hiểu những lựa chọn tiêu dùng của cá nhân,” Viện Hàn Lâm Khoa Học Hoàng Gia Thụy Điển đã phát biểu khi công bố giải dành cho kinh tế học, giải Nobel cuối cùng được công bố trong năm nay. “Hơn ai hết, Angus Deaton đã nâng cao sự hiểu biết về lĩnh vực này.”

"Nếu muốn giúp châu Phi, thì hãy kết hôn với một nông dân trồng cà phê"

Iain Dey

"Nếu muốn giúp châu Phi, thì hãy kết hôn với một nông dân trồng cà phê"

Angus Deaton, một người Scotland tại Đại học Princeton, người đoạt giải Nobel về kinh tế học vào tuần trước, tin rằng viện trợ nước ngoài gây hại nhiều hơn lợi - một quan điểm làm cho ông trở thành kẻ thù của mọi người từ LHQ đến Bill Gates và Bono.

Từ bình minh sáng thứ hai tuần trước, một dòng người ổn định các nhiếp ảnh gia, phóng viên, người săn chữ ký và một hàng dài những người hâm mộ khác bắt đầu di chuyển đến văn phòng của giáo sư Angus Deaton tại Đại học Princeton mà không báo trước.

Đoạt giải Nobel kinh tế học là một khả năng mà ông đã được cảnh báo từ nhiều năm trước, nhưng đợt chú ý dồn dập và dữ dội mà sự kiện này đã tạo ra làm cho người đàn ông Scotland 69 tuổi vui tính có cảm giác như bị một xe lửa mất phanh tông trúng.

Vì sao Angus Deaton xứng đáng với giải Nobel về kinh tế học - Foreign Policy

Angus Deaton (1945-)

Vì sao Angus Deaton xứng đáng với giải Nobel về kinh tế học

Đối với các nhà kinh tế phát triển như tôi, Deaton là một nhà cách mạng và là một người nhìn xa trông rộng.

Mỗi năm, có một ngày thứ hai vào tháng Mười, khi thế giới thức dậy để chào đón người đoạt giải Nobel mới nhất về kinh tế học và đồng thanh tự hỏi: "Ai vậy?"

Ngay cả những nhà kinh tế như tôi thường phải nhanh chóng hình dung ai là (những) người đoạt giải và những gì họ đã làm, biết rằng mẹ tôi hay một người hàng xóm sẽ kì vọng rằng tôi sẽ có một câu trả lời thông minh tại một số thời điểm trong tuần này. Đối với tôi, ít nhất, năm nay khác hơn đa số các năm trước, khi mà người đoạt giải, Angus Deaton của Đại học Princeton, là một người xuất chúng trong lĩnh vực phát triển quốc tế của tôi. Đây là một giải thưởng vì những tiến bộ trong hiểu biết của chúng ta về nghèo đói và bất bình đẳng. Đó là điều không thể xứng đáng hơn.

Một người lạc quan không gì lay chuyển

Một người lạc quan không gì lay chuyển

Quyển “Cuộc Vượt Thoát Vĩ Đại” của Angus Deaton

Hoài niệm các sự kiện kinh tế xa xưa có thể rất có sức hấp dẫn, đặc biệt là sau hơn năm năm kể từ khi xuất hiện cuộc khủng hoảng tài chính cùng mớ hệ lụy nó gây ra. Ở Mỹ, người ta thảo luận sôi nổi về giai đoạn giữa thế kỷ thứ 20, thời kỳ mà tầng lớp trung lưu đang lớn mạnh và sự thăng tiến chính là chuẩn mực. Ở Châu Âu và Nhật Bản, nhiều người hồi tưởng lại những năm 1980, trước khi đồng euro ra đời và trước khi hiện tượng bong bóng Nhật Bản nổ tung. Thậm chí ở Trung Quốc và Ấn Độ, hai nền kinh tế khá năng động của thế giới, một số người thích ca tụng thời kỳ mà cuộc sống không quay cuồng theo tốc độ tăng trưởng chóng mặt.  

Thành công lớn nhất của quyển “Great Escape” của Angus Deaton (“Cuộc Vượt Thoát Vĩ Đại”) là ở chỗ tác phẩm đã mang lại một góc nhìn mới cho tất cả mọi người về sự nuối tiếc kể trên. Deaton, một giáo sư kinh tế học được trọng vọng tại Princeton, không ngừng mô tả các trục trặc của thế giới, như bất bình đẳng thu nhập ở các nước giàu, các vấn đề về y tế ở Trung Quốc và Mỹ hoặc H.I.V ở Châu Phi. Các phân mục lớn của quyển sách xoay quanh những vấn đề như trên và các giải pháp tiềm năng. Nhưng thông điệp trọng tâm mà Deaton muốn truyền tải là vô cùng tích cực, hầu như rất xán lạn. Bằng các tiêu chuẩn đánh giá có ý nghĩa nhất – chúng ta sống được bao lâu, chúng ta sống khỏe mạnh và hạnh phúc đến mức nào, hiểu biết của chúng ta đến đâu – ông đã cho thấy cuộc sống chưa bao giờ tốt đẹp hơn thế. Quan trọng không kém là chất lượng cuộc sống đang tiếp tục được cải thiện.

Angus Deaton, người mới đoạt giải "Nobel kinh tế" thực sự là ai?

Angus Deaton (1945-)

Angus Deaton, người mới đoạt giải "Nobel kinh tế" thực sự là ai?

Nhà giáo đã được trao giải thưởng "vì phân tích của ông về tiêu dùng, nghèo đói và phúc lợi."

Thế là sẽ không có điều gì thay đổi trong tỷ lệ 70% những khôi nguyên người Mỹ của giải thưởng "Nobel", kể từ năm 1969. Chính xác là "giải thưởng về khoa học kinh tế của Ngân hàng Thụy Điển để tưởng nhớ Alfred Nobel". Bởi vì khi trao giải thưởng cho Angus Deaton, ngân hàng này tôn phong một người Scotland mang quốc tịch Mỹ. Vị giáo sư này tại Đại học Princeton, từng kinh qua Đại học Cambridge vì những phẩm chất chơi bóng bầu dục hơn là khả năng học tập của mình, đã được trao giải thưởng "vì phân tích của ông về tiêu dùng, nghèo đói và phúc lợi". Một cách tiên nghiệm, không có gì thật độc đáo. Một giải thưởng của một ngân hàng trung ương lâu đời nhất trên thế giới vì đã nghiên cứu tiêu dùng của các hộ gia đình. Tất cả cũng vì chuyện đó thôi, như Michel Onfray nhắc nhở:

Angus Deaton, giải Nobel kinh tế năm 2015: Cuộc vượt thoát vĩ đại

Angus Deaton (1945-)

Angus Deaton, giải Nobel kinh tế năm 2015: Cuộc vượt thoát vĩ đại

Cuộc vượt thoát vĩ đại

Vào năm 1750, tại Thụy Điển, trẻ sơ sinh đứng trước nguy cơ tử vong cao hơn người lớn ở tuổi 80; vào năm 1900 tại nước Anh, kì vọng sống ở tuổi 15 cao hơn kì vọng sống lúc mới sinh. Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh quá cao đến nỗi việc sống được đến 15 tuổi sẽ làm tăng cơ may sống sót về sau. Nói về phụ nữ, cũng vậy: cơ bản trong lịch sử nhân loại, một ca sinh con tiềm ẩn 20% nguy cơ tử vong ở người mẹ – một cơ may trên 5, tệ hơn là chơi trò chơi cò quay (roulette) Nga với một khẩu súng đã nạp đạn sẵn.

Ngày nay, các trường hợp tử vong ở trẻ sơ sinh là điều rất hiếm, rất hiếm ngay cả ở những nước giàu; và người ta thường quên điều này, nhưng ngay cả ở những nước nghèo nhất, ngày nay kì vọng sống khi mới sinh cũng cao hơn rất nhiều so với kì vọng sống khi mới sinh ở các nước giàu nhất vào đầu thế kỷ 19. Người ta thích lý tưởng hóa quá khứ, muốn vậy phải xem xét chuỗi những bất hạnh của cuộc sống trước đây. Mất con khi chúng còn nhỏ tuổi, hoặc mất mẹ của chúng, sống trong cảnh thiếu thốn, cơ thể dần bị kiệt quệ, là điều thật kinh khủng.

Angus Deaton, một giải Nobel kinh tế bám sát những cá thể

Angus Deaton, một giải Nobel kinh tế bám sát những cá thể

Angus Deaton tại đại học Princeton bang New Jersey, ngày 12 tháng 10 2015.

Bằng cách thưởng cho nhà kinh tế người Mỹ gốc Anh Angus Deaton, hôm Thứ hai 12 Tháng 10, ban giám khảo "Giải thưởng về khoa học kinh tế của Ngân hàng Thụy Điển để tưởng nhớ Alfred Nobel" đã thừa nhận sự gia tăng mạnh mẽ của một xu hướng đã hình thành từ hơn hai mươi năm qua trong khoa học kinh tế, đó là sự qua lại thường xuyên giữa lý thuyết – được xây dựng theo mô hình kinh trắc học – và các dữ liệu thực nghiệm – được cung cấp từ sự kiên trì quan sát thực tế trên hiện trường.

Nhà nước yếu, quốc gia nghèo

Angus Deaton (1945-)

Nhà nước yếu, quốc gia nghèo

Bài bình luận này đã được xuất bản lần đầu vào tháng Chín năm 2013.

PRINCETON – Ở Scotland, tôi được dạy xem cảnh sát như là những bạn đồng minh, là người mà tôi có thể cầu cứu khi cần. Hãy tưởng tượng sự ngạc nhiên của tôi, khi nhân chuyến tham quan đầu tiên của tôi đến Hoa Kỳ lúc 19 tuổi, tôi đã bị một tràng mắng nhiếc tục tĩu từ một viên cảnh sát của thành phố New York, đang điều khiển giao thông tại quảng trường Times Square, khi tôi hỏi đường anh ấy đến bưu điện gần nhất. Trong sự bối rối sau sự kiện ấy, tôi đã bỏ các tài liệu khẩn của sếp tôi vào một thùng rác, mà với tôi, nó trông rất giống một hòm thư.

Người châu Âu có xu hướng suy nghĩ tích cực hơn về chính phủ của họ so với người Mỹ, đối với họ những thất bại và sự không được lòng dân của các chính trị gia ở cấp liên bang, tiểu bang, và địa phương là chuyện thường tình. Tuy nhiên, nhiều chính phủ khác nhau của người Mỹ thu thuế và, ngược lại, cung cấp những dịch vụ mà nếu không có chúng thì đời sống của họ không hề dễ dàng.