Sartre trong tôi: một hoài niệm triết học và sự dấn thân

SARTRE TRONG TÔI

MỘT HOÀI NIỆM TRIẾT HỌC VÀ SỰ DẤN THÂN

Bùi Văn Nam Sơn

Trình bày tại Khoa triết, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
Hà Nội ngày 11.12.2025

 Riêng kính tặng Anh Lữ Phương

Tóm Tắt (Abstract)

Bài thuyết trình là một hồi niệm cá nhân về tác động sâu sắc của triết học Jean-Paul Sartre, đặc biệt là “triết học hiện sinh”, đối với một bộ phận không nhỏ giới trí thức trẻ ở Miền Nam Việt Nam vào những năm 1960 thế kỷ trước.

1. Bối cảnh tiếp nhận độc đáo

- Miền Nam thập niên 1960 sống trong không khí căng thẳng, vừa ngột ngạt vừa sôi sục do chiến tranh, bom đạn và sự lo âu thường trực về cái chết, khiến các hệ thống triết học cổ điển trở nên quá xa vời và lạnh lùng.

- Thế hệ trẻ khao khát một triết học không chỉ để giải thích thế giới mà trước hết để góp phần giải quyết nỗi đau, sự lo âu và chỉ ra cách sống, cách hành động, giữ gìn phẩm giá con người giữa thế giới vỡ vụn.

- Trong khi tại Châu Âu, triết học Sartre bắt đầu bị xem là “lỗi thời” và bị văn hóa đại chúng xuyên tạc thành lối sống buông thả, nổi loạn vô mục đích; thì tại Miền Nam (thuộc cái gọi là “thế giới thứ ba” lúc bấy giờ đang oằn mình trong bom đạn), Sartre lại được đón nhận với sự nghiêm túc và được xem như một vũ khí tinh thần. Triết lý của ông khẳng định phẩm giá con người và trở thành sức mạnh để chống lại định mệnh “nhược tiểu”.

2. Tác động cốt lõi của tư tưởng Sartre

Tư tưởng Sartre đã để lại bốn dấu ấn khó phai mờ:

- Ý nghĩa trong phi lý: Khẳng định thế giới tự nó vô nghĩa, nhưng chính vì thế, con người bị “kết án” phải tự mình sáng tạo ra giá trị. Chiến tranh là lời thách thức để khắc tạc ý nghĩa lên cuộc đời bằng hành động.

- Chống lại “ngụy tín” (Mauvaise foi): Sartre lột trần hành vi tự lừa dối mình, biến mình thành nạn nhân thụ động của hoàn cảnh (như than vãn “chỉ là hạt cát trong cơn bão lịch sử” hay “thân phận nhược tiểu”). Ông bảo rằng đó là sự hèn nhát hữu thể học và con người luôn có tự do để vượt qua “kiện tính/facticité” đó.

- Dũng khí của Tự do: Tự do mà Sartre nói đến là “Tự do trong cảnh ngộ”. Chiến tranh là cảnh ngộ, nhưng sự lựa chọn hành động trước cảnh ngộ đó là tự do. Triết học của ông trao dũng khí để chịu trách nhiệm tuyệt đối, đơn độc cho mọi lựa chọn của mình.

- Tâm phân học hiện sinh và Đạo đức học liên đới: Sartre hướng con người nhìn về tương lai bằng lựa chọn nguyên thủy và dự phóng nền tảng (khác với tâm phân học của Freud hướng về quá khứ), giúp tái định hướng cuộc đời. Ông cũng gợi mở một nền đạo đức học liên đới, khẳng định “Khi tôi chọn cho mình, tôi chọn cho toàn thể nhân loại”.

3. Sự hạnh ngộ độc đáo: Sartre và Marx

- Chiếc cầu nối: Sartre đóng vai trò là chiếc cầu nối để bộ phận tích cực trong giới trí thức thành thị tiếp cận Chủ nghĩa Marx. Ông nói ngôn ngữ của tự do cá nhân, nhưng dẫn đến những kết luận của Marx một cách tự nhiên. Sartre góp phần khai quật tiềm năng và di sản quý báu nhất: tư duy phê phán triệt để và khát vọng chống mọi hình thức tha hóa của Marx.

- Dấn thân: Khái niệm này là nhịp cầu quan trọng nhất. Sartre đập tan ảo tưởng về sự “vô tư” của trí thức, khẳng định “Không dấn thân cũng là một cách dấn thân”. Lời kêu gọi này thúc đẩy trí thức rời “tháp ngà” ra đường phố đấu tranh.

- Sartre khẳng định Marx là “triết học không thể vượt qua của thời đại”, nhưng cảnh báo nguy cơ xơ cứng nếu thiếu đi cái nhìn hiện sinh về con người và phẩm giá cá nhân.

- Sự kết hợp này nuôi dưỡng một tinh thần phê phán (“esprit critique”) thường trực, tạo ra một thế hệ trí thức dấn thân, nhưng tỉnh táo, khao khát sự phồn vinh cho dân tộc nhưng không quên cảnh giác trước các hình thức mới của sự suy thoái, tha hóa, khép kín và giáo điều. Hơn 50 năm nhìn lại, cần một sự công bằng và bao dung, không phải của sự đúng/sai nhất thời mà như một hiện tượng tiếp phát văn hóa độc đáo và đáng quý.

4. Dư âm và giá trị hiện đại

Sartre vẫn còn nguyên giá trị trong kỷ nguyên số, nơi con người đối diện với nguy cơ bị “vật hóa” thành dữ liệu và bị điều khiển bởi thuật toán. Ông là lời nhắc nhở đanh thép chống lại ngụy tín mới, không trốn chạy và khẳng định con người là một “sự vượt qua”, lớn hơn những dữ liệu lớn, có quyền năng “hư vô hóa” để sáng tạo và kiến tạo nên con người mình muốn trở thành.

Từ Khóa

Jean-Paul Sartre, Triết học hiện sinh, Dấn thân, Tồn tại và Hư vô, Ngụy tín, Tự do (Bị kết án phải tự do), Cảnh ngộ/Tự do trong cảnh ngộ, Hiện hữu có trước bản chất, Kiện tính, Dự phóng nền tảng, Chủ nghĩa Marx, Tinh thần phê phán, Khai phóng, Thế hệ trí thức Miền Nam (những năm 1960).

Những cuộc chiến tranh nha phiến kỹ thuật số mới

NHỮNG CUỘC CHIẾN TRANH NHA PHIẾN KỸ THUẬT SỐ MỚI

Một thuốc an thần về thuật toán, được sản xuất tại các đế quốc hậu quốc gia và được phổ biến trên khắp thế giới đang ru ngủ châu Âu.

Đó là một cơn ác mộng – nhưng thức tỉnh cũng chưa muộn lắm.

Tác giả: André Wilkens^[*]

Chính là ở Brussels, trong một cuộc thảo luận mới đây về các siêu cường kỹ thuật số, tôi mới hiểu là tôi không đủ từ để diễn đạt những điều mà tôi đã cảm nhận. Cuộc họp đã bảo hoà với những ngôn từ quen thuộc – trí tuệ nhân tạo, hồi phục, chủ quyền, dân chủ, tin cậy các dữ liệu – nhưng tôi đã cảm thấy bị xâm lấn bởi một màn sương mù kỳ lạ.

Thực sự, không phải là tôi đã không đồng ý. Chỉ là tôi hoàn toàn mất phương hướng.

Sau đó, trong buổi tối, tôi đọc lại một bài báo cũ trong đó tôi đã viết về tình trạng của lục địa (châu Âu) như là một chiến trường giữa các lực lượng bên trong và bên ngoài đối đầu nhau chủ yếu trong lĩnh vực kỹ thuật số.

Bức tranh có tính khích động này đã trở thành hiện thực – nhưng cần một hiện thực khác phản ánh tốt hơn những hiện thực của ngày nay.

Những tương đồng lịch sử thật là hấp dẫn.

Những tương đồng này là trợ lực của sự quen thuộc, bằng cách phóng chiếu hiện tại vào hình dạng của quá khứ. Chúng giúp chúng ta cảm thấy ăn sâu vào gốc rễ - một phần của câu chuyện lớn hơn – và cho chúng ta ảo tưởng làm chủ được những điều vuột khỏi sự kiểm soát của chúng ta. Do đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi chúng hiện diện khắp nơi trong thời đại của chúng ta.

Nhưng những tương đồng này luôn luôn là phiến diện, luôn luôn có phần lệch pha. Chúng có thể làm chúng ta chìm đắm trong niềm hoài niệm.

Vậy mà tôi lại đang tìm một sự tương đồng.

VÌ SAO TRÍ TUỆ NHÂN TẠO CHƯA DẪN ĐẾN TÌNH TRẠNG THẤT NGHIỆP HÀNG LOẠT?

Lightspring/Shutterstock

Con người đã nhanh chóng quen với việc sống chung với AI. ChatGPT mới chỉ ra đời được hơn ba năm, nhưng đã thay đổi cách thức giao tiếp hoặc xử lý lượng thông tin lớn của nhiều người trong chúng ta.

Điều này cũng dẫn đến những lo ngại nghiêm trọng về việc làm. Bởi vì nếu máy móc trở nên giỏi hơn con người trong việc đọc các văn bản pháp luật phức tạp, hoặc dịch ngôn ngữ, hoặc trình bày lập luận, thì những nhân viên truyền thống đó sẽ trở nên thừa thãi phải không? Chắc rằng tình trạng thất nghiệp hàng loạt đang cận kề?

Tuy nhiên, khi nhìn vào những con số chủ chốt của nền kinh tế, thì thực tế lại không phải như vậy.

Tỷ lệ thất nghiệp ở EU đang ở mức thấp kỷ lục, khoảng 6%, bằng một nửa so với mười năm trước. Tại Anh, tỷ lệ này thậm chí còn thấp hơn, ở mức 5,1%, xấp xỉ mức của thời kỳ bùng nổ đầu những năm 2000, và thậm chí còn thấp hơn nữa (4,4%) ở Mỹ.

Lý do tại sao vẫn còn rất nhiều việc làm là vì trong khi công nghệ khiến một số công việc trở nên lỗi thời, nó cũng tạo ra những loại việc mới.

Chuyện này đã từng xảy ra trước đây. Ví dụ, vào năm 1800, khoảng một phần ba số lao động người Anh là nông dân. Hiện nay, tỷ lệ người làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp chỉ còn khoảng 1%.

Việc tự động hóa nông nghiệp đã giúp đất nước này trở thành cường quốc hàng đầu trong cuộc cách mạng công nghiệp.

Hoặc gần đây hơn, sau khi máy ATM đầu tiên trên thế giới được Barclays ra mắt tại London vào năm 1967, người ta lo ngại rằng nhân viên tại các chi nhánh ngân hàng trên phố sẽ biến mất.

Thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Tại Mỹ, trong suốt 30 năm phát triển của máy ATM, số lượng giao dịch viên ngân hàng thực ra đã tăng 10%. Máy ATM giúp giảm chi phí mở chi nhánh ngân hàng (vì cần ít giao dịch viên hơn) và nhiều cộng đồng hơn được tiếp cận với các dịch vụ tài chính.

Chỉ đến hiện tại, khi mà mọi điện thoại đều cài được ứng dụng ngân hàng, số lượng nhân viên ngân hàng truyền thống mới đang tụt dốc không phanh.

Liệu AI Grok của Musk có phục vụ cho chủ nghĩa phát xít công nghệ không?

LIỆU AI GROK CỦA MUSK CÓ PHỤC VỤ CHO CHỦ NGHĨA PHÁT XÍT CÔNG NGHỆ KHÔNG?

Tác giả: Jonathan Durand Folco

Giáo sư liên kết, Đại Học Saint Paul

Lúc tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nhậm chức, Elon Musk hai lần giơ tay chào dường như tương tự với cách chào của Đức quốc xã. CP/AP photos

Đầu tháng 7, bản cập nhật Grok đã gặp trục trặc nghiêm trọng: AI của Elon Musk đã tạo ra những phát ngôn bài Do Thái và tự xưng là “Mecha-Hitler”. Chưa đầy hai tuần sau, công ty phát triển Grok, xAI, đã ký được hợp đồng trị giá 200 triệu đô la với Lầu Năm Góc.

Liệu chúng ta có nên lo sợ rằng một trí tuệ nhân tạo không có rào cản sẽ tiếp liệu cho bộ máy quân sự Mỹ?

Trong số rất nhiều chatbot trên thị trường, có một chatbot nổi bật với tham vọng thoát khỏi những giới hạn của “tính đúng đắn về mặt chính trị”: Grok. Mục tiêu của trí tuệ nhân tạo phái sinh này, một công ty con của Elon Musk, là vượt qua khả năng của các đối thủ cạnh tranh (như ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot), đồng thời tự ghi khắc trong một viễn cảnh “chống woke”^[*], tức là không bị chi phối bởi sự “kiểm duyệt” hay bởi các quy tắc đạo đức quá cứng nhắc.

Ngay từ tháng 4 năm 2023, doanh nhân tỷ phú này đã khởi động dự án “TruthGPT”, với mục tiêu tạo ra “một AI tìm kiếm sự thật tối đa, cố gắng hiểu bản chất của vũ trụ”, đồng thời cung cấp một giải pháp thay thế cho “những thành kiến tự do chủ nghĩa” của ChatGPT.

Việc Trung Quốc kiểm soát khoáng sản đất hiếm có thể tạo ra những thách thức cho các kế hoạch phát triển công nghệ xanh của phương Tây

VIỆC TRUNG QUỐC KIỂM SOÁT KHOÁNG SẢN ĐẤT HIẾM CÓ THỂ TẠO RA NHỮNG THÁCH THỨC CHO CÁC KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ XANH CỦA PHƯƠNG TÂY

Tác giả: Chee Meng Tan

Xe điện phụ thuộc vào các khoáng chất đất hiếm, mà hầu hết chúng đều được khai thác ở Trung Quốc. Nguồn ảnh: Wirestock Creators/Shutterstock

Trung Quốc mới đây tuyên bố sẽ áp đặt các biện pháp kiểm soát mới đối với hoạt động xuất khẩu các khoáng sản đất hiếm, việc này châm ngòi cho một vòng tranh chấp mới trong cuộc thương chiến đang diễn ra giữa nước này và Hoa Kỳ.

Donald Trump đáp trả bằng cách đe dọa tăng thuế quan đối với các sản phẩm Trung Quốc thêm 100%. Vấn đề này sẽ được thảo luận khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và ông Trump gặp nhau vào ngày 30 tháng 10 [năm 2025] tại Hội nghị Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương ở Hàn Quốc.

Ông Trump và ông Tập Cận Bình hiện cho biết họ đã đạt được thỏa thuận về việc tiếp cận các loại đất hiếm quý giá của Trung Quốc, nhưng những chi tiết cụ thể vẫn chưa được rõ. Tuy nhiên, rõ ràng là việc đạt được một thỏa thuận nào đó về thành phần thiết yếu cho công nghệ xanh này là rất quan trọng đối với tổng thống Hoa Kỳ.

Trung Quốc đã xây dựng được thế độc quyền hiệu quả đối với các kim loại đất hiếm, 17 nguyên tố kim loại thực chất không hiếm nhưng rất khó khai thác và chế biến. Hầu hết các xe điện (EV), điện thoại thông minh hoặc tấm pin năng lượng mặt trời đều phụ thuộc vào các khoáng sản đất hiếm này.

“Bài phát biểu của Carney rất dũng cảm – bởi vì nó đầy rủi ro,” theo một chuyên gia

“BÀI PHÁT BIỂU CỦA CARNEY RẤT DŨNG CẢM – BỞI VÌ NÓ ĐẦY RỦI RO,” THEO MỘT CHUYÊN GIA

Tác giả: Mireille Lalancette

Thủ tướng Canada Mark Carney phát biểu tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, ngày 20 tháng 1 năm 2026. (Ảnh AP/Markus Schreiber)

Bài phát biểu của Thủ tướng Mark Carney hôm thứ Ba tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, được thúc đẩy bởi chủ nghĩa thực dụng mà cựu Thống đốc Ngân hàng Anh đã ủng hộ kể từ khi bước vào chính trường, đánh dấu một bước ngoặt lớn đối với quan hệ quốc tế của Canada.

Xem thêm: Mark Carney tại Davos: một bước ngoặt 180 độ trong quan hệ với Hoa Kỳ (Mark Carney à Davos: virage à 180 degrés dans les relations avecles États-Unis)

Thượng nghị sĩ kiêm cựu nhà ngoại giao Canada Peter Boehm mô tả bài phát biểu của Carney là “bài phát biểu quan trọng nhất của một thủ tướng Canada kể từ Louis Saint-Laurence năm 1947”, trong khi một số nhà phân tích so sánh nó với bài phát biểu của Thủ tướng Anh Winston Churchill về Bức màn Sắt.

Liệu đó có phải là quyết định đúng đắn khi xét đến những hệ quả và sự trả đũa tiềm tàng? Mặc dù khó có thể dự đoán tác động thực sự của một bài phát biểu chính trị, Mireille Lalancette, giáo sư truyền thông chính trị tại UQTR/Đại Học Québec, lưu ý rằng Carney đã khéo léo sử dụng các quy tắc của diễn ngôn và các kỹ thuật hùng biện để truyền tải thông điệp của mình. Về điểm này, bà nhận thấy sự gần gũi giữa Carney và Tổng thống Hoa Kỳ John F. Kennedy, người nổi tiếng với câu nói: “Đừng hỏi đất nước có thể làm gì cho bạn, hãy hỏi bạn có thể làm gì cho đất nước”.

Bong bóng AI chẳng phải là điều gì mới mẻ cả – Karl Marx đã giải thích cơ chế ẩn sau nó từ gần 150 năm trước rồi

BONG BÓNG AI CHẲNG PHẢI LÀ ĐIỀU GÌ MỚI MẺ CẢ – KARL MARX ĐÃ GIẢI THÍCH CƠ CHẾ ẨN SAU NÓ TỪ GẦN 150 NĂM TRƯỚC RỒI

Lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang bùng nổ, nhưng phần lớn các khoản đầu tư hiện nay mang tính đầu cơ. (Nguồn ảnh: Saradasish Pradhan/Unsplash)

Khi Sam Altman, Tổng giám đốc OpenAI, nói với các phóng viên ở San Francisco hồi đầu năm nay [tức năm 2025 - ND] rằng lĩnh vực AI đang ở trong một bong bóng, thị trường công nghệ Mỹ đã phản ứng gần như ngay lập tức.

Trong bối cảnh thực tế rằng 95% các dự án thí điểm AI là thất bại, giới giao dịch đã coi nhận định của Altman như một lời cảnh báo mang tính rộng hơn. Dù khi đó ông chỉ đề cập cụ thể tới các công ty khởi nghiệp tư nhân, chứ không phải các tập đoàn lớn niêm yết trên sàn chứng khoán, nhưng nhiều người dường như đã diễn giải phát biểu này như một đánh giá cho toàn bộ ngành.

Chẳng hạn như tỷ phú công nghệ Peter Thiel đã bán toàn bộ cổ phần Nvidia mà ông nắm giữ, trong khi nhà đầu tư Mỹ Michael Burry (nổi tiếng với chiến lược Bán Khống) đã đặt cược hàng triệu đô la vào khả năng giá trị của các công ty như Palantir và Nvidia sẽ sụt giảm.

Ở Nga, chính quyền phát triển một dạng trí tuệ nhân tạo mang tính ý thức hệ

Ở NGA, CHÍNH QUYỀN PHÁT TRIỂN MỘT DẠNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO MANG TÍNH Ý THỨC HỆ

Tác giả: Iurii Trusov

Nhà nghiên cứu triết học, tiến sĩ chính trị học,

Đại học Bordeaux Montaigne

Trên tấm hình này, do Thông tấn Nhà Nước Nga Sputnik phổ biến, Vladimir Putin, cùng với Guerman Gref, tổng giám đốc của Sberbank, ngân hàng hàng đầu của Nga, viếng thăm Hội nghị quốc tế “Sber-AI Jourrney” tại Moscow, ngày 19 tháng mười một 2025. Ông ấy được một robot mang hình dạng người tiếp đón, robot này được trang bị trí tuệ nhân tạo do công ty công nghệ Sber (trực thuộc Sberbank) sản xuất. Sputnik/AFP

Nhận thức được thực trạng các công dân, đặc biệt là giới trẻ càng ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh, nhà cầm quyền nước Nga tìm cách xây dựng những hệ thống của riêng họ để phổ biến ý thức hệ của Kremlin và quan điểm của họ về lịch sử.

Ngày 19 tháng 11, robot mang nhân dạng Green, được xây dựng dựa trên trí tuệ nhân tạo, đã tiếp đón Vladimir Putin tại hội nghị về trí tuệ nhân tạo “Sber-AI Journey interrnational conference” của ngân hàng lớn nhất nước Nga. Sau nhiều giờ khảo sát những tiến bộ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Putin đã có một bài diễn văn trong đó ông đã tuyên bố rằng các công nghệ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh có một tầm quan trọng chiến lược đối với nước Nga.

TRUNG QUỐC MUỐN DẪN ĐẦU THẾ GIỚI VỀ VIỆC ĐIỀU TIẾT TRÍ TUỆ NHÂN TẠO – LIỆU KẾ HOẠCH NÀY CÓ THÀNH CÔNG?

Sau khi đặt trí tuệ nhân tạo làm trọng tâm trong chiến lược kinh tế của mình, Trung Quốc đang thúc đẩy các nỗ lực tạo ra một hệ thống quốc tế để quản trị việc sử dụng công nghệ này.

Tác giả: Elizabeth Gibney

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu tại Hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) năm 2025 ở Gyeongju, Hàn Quốc. Ảnh: Yonhap qua AP/Alamy

Bất chấp những rủi ro từ việc làm trầm trọng thêm bất bình đẳng đến gây ra thảm họa diệt vong, thế giới vẫn chưa đạt được đồng thuần về các quy định nhằm quản trị trí tuệ nhân tạo. Mặc dù đã có các quy định chắp vá ở cấp quốc gia và khu vực, nhưng đối với nhiều nước, các quy tắc ràng buộc vẫn còn trong quá trình hoàn thiện.

Vào tháng 10, tại cuộc họp của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhấn mạnh lần nữa đề xuất của Trung Quốc về việc thành lập một tổ chức có tên là Tổ chức Hợp tác Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (World Artificial Intelligence Cooperation Organization – WAICO), nhằm quy tụ các quốc gia như một bước tiến hướng tới việc tạo ra hệ thống quản trị toàn cầu cho trí tuệ nhân tạo.

Đề xuất này là một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm dẫn dắt các hoạt động quản trị trí tuệ nhân tạo (AI), trái ngược với cách tiếp cận của Mỹ vốn tập trung vào việc bãi bỏ quy định. Khi nói đến tính minh bạch và chính sách AI, “Trung Quốc hiện đang là phe tốt”, Wendy Hall, một nhà khoa học máy tính tại Đại học Southampton, Anh, nói với các phóng viên tại một sự kiện ở London vào tháng 10.

Có rất nhiều trở ngại trên con đường tạo ra một thỏa thuận liên chính phủ mang tính ràng buộc về trí tuệ nhân tạo, nhưng một số người ủng hộ cho rằng điều đó là khả thi, so sánh công nghệ này với các lĩnh vực rủi ro nhưng hữu ích khác vốn đã có thỏa thuận, chẳng hạn như năng lượng hạt nhân và hàng không. Tạp chí Nature xem xét cách tiếp cận của Trung Quốc, liệu một cơ quan quản trị trí tuệ nhân tạo toàn cầu sẽ trông như thế nào và cơ hội thành công của nó.

Venezuela: một cái gai lớn trong mắt tập Cận Bình

VENEZUELA: MỘT CÁI GAI LỚN TRONG MẮT TẬP CẬN BÌNH

Tác giả: Pierre-Antoine Donnet

Nicolás Maduro duyệt binh một đơn vị thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc khi bắt đầu chuyến thăm chính thức chủ nhà Tập Cận Bình (DR).

Việc Hoa Kỳ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro vào thứ Bảy, ngày 3 tháng 1, là một đòn giáng mạnh tức khắc vào Trung Quốc, hoàn toàn bị bất ngờ khi Venezuela là một đồng minh lớn ở Mỹ Latinh. Về lâu dài, hành động này đầy rủi ro đối với Washington, điều chắc chắn sẽ bị Bắc Kinh bôi nhọ để tố cáo một chủ nghĩa đế quốc Mỹ mới.

Rõ ràng, Trung Quốc không hề hay biết gì cho đến phút cuối cùng về cuộc thâu tóm quyền lực này của chính quyền Trump, một thực tế mà theo một số nhà phân tích và chuyên gia, càng đáng lo ngại hơn vì nó dường như cho thấy sự không hiệu quả của các thiết bị dò tìm điện tử và radar tinh vi mà Bắc Kinh đã lắp đặt ở Venezuela, từ đó Bắc Kinh hy vọng có thể do thám Hoa Kỳ, quốc gia có bờ biển chỉ cách đó khoảng 2.000 km.

Điểm thứ hai hiển nhiên là chiến dịch của Mỹ giáng một đòn nặng nề, cả về kinh tế lẫn địa chính trị, vào Trung Quốc, khi mà Venezuela đã trở thành đối tác chủ chốt với nhiều khoản đầu tư được rót vào và là tiền đồn quan trọng để củng cố ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở châu Mỹ Latinh.