25.5.22

Bono và The Edge của ban nhạc U2 biểu diễn một buổi hòa nhạc bất ngờ dưới trạm tàu điện ngầm ở Kiev

BONO VÀ THE EDGE CỦA BAN NHẠC U2 BIỂU DIỄN MỘT BUỔI HÒA NHẠC BẤT NGỜ DƯỚI TRẠM TÀU ĐIỆN NGẦM Ở KIEV

Được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mời biểu diễn tại Kiev, Bono và The Edge đã biểu diễn một số bài hát kinh điển của ban nhạc U2, dưới trạm tàu điện ngầm ở thủ đô Ukraine.

HuffPost

Bono trong buổi hòa nhạc bất ngờ dưới trạm tàu điện ngầm ở Kiev, ngày 8 tháng 5 năm 2022. Ảnh: VALENTYN OGIRENKO VIA REUTERS.

CUỘC CHIẾN Ở UKRAINE – Được dùng làm nơi trú ẩn cho cư dân trong một phần cuộc chiến ở Ukraine, vào hôm Chủ nhật vừa qua, ngày 8 tháng 5, trạm tàu điện ngầm ở Kiev đã tổ chức một buổi hòa nhạc của Bono cùng với tay chơi đàn guitar The Edge, đáp lại lời mời của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Hai ngôi sao của ban nhạc U2 đã chơi một số bài hát kinh điển của họ để tôn vinh cuộc chiến đấu vì “tự do” của người Ukraine.

Từ sân ga của một trạm tàu điện ngầm ở trung tâm thủ đô Ukraine, biểu tượng của nhạc rock, 61 tuổi, đã hát những tác phẩm kinh điển của ban nhạc U2, Sunday Bloody Sunday, Desire With or without you, trước một đám đông nhỏ người hâm mộ, trong đó có các thành viên của Lực lượng vũ trang Ukraine.

“Tổng thống Zelensky đã mời chúng tôi đến biểu diễn ở Kiev để thể hiện tình đoàn kết của chúng tôi với người dân Ukraine, và đây là những gì chúng tôi đã đến để làm”, Bono và The Edge đã tweet vào đầu giờ chiều nay.

Print Friendly and PDF

23.5.22

Tính thất thường của sự tiến bộ (C. Lévi-Strauss, 1952)

Từ khóa: Tiến bộ (Khái niệm); Lévi-Strauss, Claude – Trích đoạn

TÍNH THẤT THƯỜNG CỦA SỰ TIẾN BỘ (1952)

Tác giả: Claude Lévi-Strauss*
Người dịch: Nguyễn Văn Khoa

*

Trong một bài thuyết trình tại Unesco, sau trở thành quyển sách nhỏ quan trọng là Chủng Tộc Và Lịch Sử (Race et Histoire), Claude Lévi-Strauss đả phá và thay thế hình ảnh một sự tiến bộ liên tục bằng một hình ảnh khác và đối lập là quân mã trên bàn cờ vua.

Nhân loại không hướng tới cùng một mục đích, trên cùng một cuộc hành trình, ở đó các nền văn hóa chỉ là những giai đoạn phát triển, trước hay sau, của cùng một tuyến đường duy nhất; trái lại, loài người tiến tới theo các đường hướng riêng, với các nhịp độ và tốc độ khác nhau, những bước nhảy hay nhảy vọt, những hồi trì trệ, thậm chí những lúc thụt lùi, trong các nền văn hóa hoàn toàn khác biệt.

*

Những bước tiến mà loài người thực hiện từ thời khởi thủy của nó là hiển nhiên và rực rỡ tới mức là mọi toan tính thảo luận về chúng sẽ rất mau chóng chỉ còn là một bài tập hùng biện. Tuy nhiên, việc sắp xếp những tiến bộ ấy thành một chuỗi thường xuyên và liên tục là điều không hề dễ dàng như người ta tưởng. Khoảng năm mươi năm trước, các nhà khoa học còn sử dụng những sơ đồ đáng ngưỡng mộ về mức giản dị để thể hiện nó: thời đại đồ đá đẽo (pierre taillée), thời đại đồ đá mài (pierre polie), thời đại đồ đồng (cuivre), thời đại đồng thau (bronze), thời đại đồ sắt (fer). Thật là thuận tiện thái quá. Ngày nay, chúng ta ngờ rằng sự mài bóng và đẽo đá đôi khi tồn tại cạnh nhau; khi kỹ thuật thứ hai làm lu mờ hoàn toàn cái thứ nhất, thì đấy không phải là kết quả của một tiến bộ kỹ thuật bộc phát từ giai đoạn trước, mà là một nỗ lực sao chép, trên đá, những vũ khí và dụng cụ kim loại mà các nền văn minh chắc chắn là “tiên tiến” hơn, nhưng thực tế là đương thời với kẻ bắt chước, đã làm ra. Ngược lại, kỹ thuật đồ gốm, được cho là liên đới với “thời đại đồ đá mài” lại gắn liền với kỹ thuật đẽo đá ở một số vùng ở phía bắc châu Âu.

Print Friendly and PDF

21.5.22

Chính sách kinh tế thời chiến

CHÍNH SÁCH KINH TẾ THỜI CHIẾN

Không có cuộc chiến nào là miễn phí. Đối với châu Âu, cuộc xâm lược Ukraine là một cú sốc kinh tế hàng đầu. Trong bài viết mang tính học thuyết này, Olivier Blanchard và Jean Pisani-Ferry đưa ra một lời đáp về kinh tế vĩ mô.

Các tác giả: Olivier BlanchardJean Pisani-Ferry

 

Không ai có thể dự đoán, một cách chắc chắn, cuộc chiến ở Ukraine sẽ diễn biến như thế nào, và những hệ quả địa chính trị từ cuộc chiến đó sẽ như thế nào trong vài tháng tới, huống gì nói đến vài năm tới. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo chính trị, ngay từ bây giờ, phải suy nghĩ đến các hệ quả của cuộc chiến và các biện pháp ứng phó, biết rằng sẽ cần phải điều chỉnh các biện pháp đó theo diễn biến của tình hình. Ngoài ra, họ còn phải suy nghĩ đến sự liên kết trong một hành động chung với các nước khác, cho dù đó là các lệnh trừng phạt chống lại Nga, hay các chính sách trợ cấp và chuyển nhượng cho công dân của chính nước họ. Đây là những gì mà chúng tôi cố gắng thực hiện trong bài viết này, tập trung vào những vấn đề kinh tế vĩ mô xác đáng nhất đối với Châu Âu.

Chúng tôi bắt đầu bằng cách xem xét những hệ lụy tiềm tàng của cuộc chiến, và rà soát nhiều kênh khác nhau, thông qua đó cuộc chiến sẽ ảnh hưởng đến các triển vọng kinh tế vĩ mô. Về cơ bản, điểm nổi bật là ngay cả khi các kênh về cầu và các kênh tài chính đều phát huy tác dụng, và ngay cả khi các tác động trực tiếp của cuộc chiến lên ngân sách là đáng kể – do gia tăng của chi tiêu quốc phòng và chi phí bảo hộ người tị nạn –, người ta có thể sẽ cảm nhận được tác động mạnh nhất của cuộc chiến ở châu Âu lên giá năng lượng và, ở một mức độ thấp hơn, lên giá lương thực.

Jean Pisani-Ferry (1951-)
Olivier Blanchard (1948-)

Kế đến, chúng tôi phân tích những yếu tố quyết định của giá năng lượng. Mọi thứ đều phụ thuộc vào các quyết định của Nga, ngay cả khi không có các lệnh trừng phạt, và hiệu ứng của các lệnh trừng phạt tiềm tàng lên các quyết định đó. Về vấn đề này, cần phải phân biệt rõ một mặt là dầu hỏa và than đá, và mặt khác là khí đốt. Liên quan đến dầu hỏa và than, Nga phải điều chỉnh ít nhiều giá dầu hỏa và than so với giá dầu hỏa và than trên thế giới và trên thị trường cạnh tranh, nơi mà nước này phải đối mặt với một cầu rất co dãn. Đối với khí đốt, nơi mà hoạt động thương mại dựa trên các cơ sở hạ tầng cụ thể, khiến Liên minh châu Âu trở thành một thị trường riêng biệt, thì cầu khá kém co dãn, và vì thế Nga có thể được coi là nước gần như độc quyền xuất khẩu khí đốt.

Tác động mạnh nhất của cuộc chiến ở châu Âu có lẽ sẽ được cảm nhận lên giá năng lượng, và ở một mức độ thấp hơn, lên giá lương thực.

OLIVIER BLANCHARD và JEAN PISANI-FERRY

Print Friendly and PDF

20.5.22

Làm sao chế ngự đám cháy? một cuộc đàm thoại với Kim Stanley Robinson

LÀM SAO CHẾ NGỰ ĐÁM CHÁY? MỘT CUỘC ĐÀM THOẠI VỚI KIM STANLEY ROBINSON

Tác giả Jamie Kendrick[1]

Kim Stanley Robinson (1952-)

Trong những ngày này, Ấn Độ ghi nhận nhiệt độ gần 50 độ C. Thật đúng như mở đầu của tiểu thuyết viễn tưởng của Kim Stanley Robinson, The Ministry for the Future (Bộ vì Tương lai). Thế nhưng, từ vài năm nay, các thảm họa không đủ để tạo ra những phản ứng chặt chẽ. Tiểu thuyết hư cấu có thể giúp chúng ta đẩy nhanh các sự việc không?

Tiu thuyết mới nhất của ông diễn ra trong những thập niên gay cấn tiến đến năm 2050, năm mà nhân loại ấn định sẽ đạt được các mục tiêu của hiệp định Paris về khí hậu. Khung thời gian cấp bách hơn nhiều so với một số các tiểu thuyết của ông như 2312New York 2140; có phải chúng ta sống trong thời đại của khoa học giả tưởng rồi?

KIM STANLEY ROBINSON – Tôi nghĩ là có, nhưng bây giờ tôi nghĩ về điều này từ lâu, chắc hẳn là từ năm 2000. Những ngày tháng tương lai xuất hiện trong tiểu thuyết hư cấu của tôi không thực sự chỉ một sự thay đổi quan điểm. Nhưng một phần dự án của tôi đã thúc đẩy tôi ấn định thời gian của các hư cấu của tôi về tương lai ngày càng gần hiện tại của chúng ta hơn. Tôi đã làm điều đó một phần vì nhịp độ thay đổi đã tăng nhanh và chúng ta đã đi đến những điểm mất thăng bằng quan trọng, về phương diện sinh thái và xã hội. Có vẻ rất rõ ràng rằng những gì nhân loại sẽ làm trong những năm 20 sẽ có một ảnh hưởng to lớn quá mức đối với diễn tiến tiếp theo. Nếu chúng ta không vận động cho những thay đổi lớn, chúng ta sẽ gây ra một sự hủy diệt khổng lồ mà các thế hệ tương lai không thể chữa lành. Nếu chúng ta thay đổi đủ nhanh chóng, chúng ta có thể hướng đến một tương lai nhân loại đúng đắn và bền vững trong một sinh quyển trong lành. Những tương lai này hoàn toàn khác và không có giải pháp trung gian dễ dàng đáp ứng được. Nếu ta mong muốn viết về hiện tại, nó đòi hỏi phải là lịch sử của thời đại chúng ta, ngay cả đối với các tác giả truyện khoa học giả tưởng. Nếu ta thích đặt các câu chuyện của mình vào những tương lai khác nhau, giống như tôi, thì tất cả những câu chuyện này sẽ đưa chúng ta về thập niên sắp đến như là một thời điểm mang tính quyết định.

Có vẻ rất rõ ràng rằng những gì nhân loại sẽ làm trong những năm 20 sẽ có một ảnh hưởng to lớn quá mức đối với diễn tiến tiếp theo.

KIM STANLEY ROBINSON

Print Friendly and PDF

19.5.22

Mối liên hệ đáng ngạc nhiên của cuộc chiến Ukraine với khủng hoảng tài chính năm 2008 - và mối liên hệ tương đồng với năm 1939

MỐI LIÊN HỆ ĐÁNG NGẠC NHIÊN CỦA CUỘC CHIẾN UKRAINE VỚI KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH NĂM 2008 - VÀ MỐI LIÊN HỆ TƯƠNG ĐỒNG VỚI NĂM 1939

Tác giả: Ronen Palan

Sự sụp đổ của Lehman là tâm chấn của cuộc khủng hoảng năm 2008. Ảnh: Frances Roberts/Alamy

Các điểm tương đồng lịch sử thật kỳ lạ. Một thập kỷ hoặc lâu hơn sau hai cuộc khủng hoảng tài chính tàn khốc nhất trong chủ nghĩa tư bản hiện đại, vào năm 1929 và năm 2008, một cuộc xung đột khủng khiếp đang bắt đầu ở châu Âu có nguy cơ lôi kéo toàn thế giới vào cuộc. Cho đến nay, cuộc chiến Ukraine rõ ràng là có trình tự khác với chiến tranh thế giới II, nhưng sự xung đột của các hệ tư tưởng cũng là cơ bản.

Nếu những điểm tương đồng này không thu hút được nhiều sự chú ý, tôi nghi ngờ đó là vì bề ngoài, chúng không có ý nghĩa gì nhiều. Điều quan trọng là nhận ra rằng các cuộc khủng hoảng tài chính và chiến tranh lớn đều là triệu chứng của các vấn đề cấu trúc sâu sắc hơn trong các xã hội - những chuyển động kiến ​​to cơ bn đã to ra nhng vết nt trên b mt.

Print Friendly and PDF

18.5.22

Sự sống và sự chết

SỰ SỐNG VÀ SỰ CHẾT

Tác giả: Edgar Morin

BLOG L'HUMANOLOGUE CÔNG BỐ NGÀY 17/1/2022

Cho đến kỷ niệm sinh nhật thứ 100 của tôi, đối với câu hỏi người ta đặt ra cho tôi về chính cái chết của tôi, tôi đã trả lời bằng cách viện dẫn những sức mạnh của sự sống đã đẩy lùi một cách mạnh mẽ trong tôi nỗi lo lắng về sự chết. Hẳn nhiên, có lúc sự xâm nhập của hư vô vụt lóe lên trong tôi. Buổi tối trước khi ngủ tôi đã thường tự hỏi: “Liệu tôi sẽ thức dậy vào sáng mai không?” Vả lại câu hỏi đó gây tò mò hơn là gây lo lắng.

Và rồi tôi nhớ lại vào đầu năm 2021, khi tôi nằm ở cửa tử trong một cơn xuất huyết đường ruột không dứt, kèm theo nhiễm khuẩn huyết (đã được ngăn chặn vào giờ phút cận kề cái chết), tôi đã sống trong một trạng thái trung gian giữa tê mê và bình thản, nhưng không lo sợ.

Khi tôi được 100 tuổi, tôi đặc biệt lúng túng khi phải chuyển từ hàng chục qua hàng trăm để tính tuổi của mình. Từ khi tôi được 10 tuổi, tôi cảm nhận như nhiều người khác là sự thay đổi về thập niên tạo thành một giai đoạn có tính tượng trưng của cuộc đời. Nhưng, từ tuổi thiếu niên đến tuổi già chín mươi, tôi vẫn ở trong giới hạn của độ tuổi được tính bằng hai con số.

Print Friendly and PDF

17.5.22

Nhấp chuột để ủng hộ Ukraine

NHẤP CHUỘT ĐỂ ỦNG HỘ UKRAINE

Ngày 24 tháng 2 vừa qua, vào thời điểm Nga xâm lược Ukraine, các thành viên của nhóm nhạc pop rock của Ukraine, Antytila​​, một trong những nhóm nhạc nổi tiếng nhất Ukraine, đã cầm vũ khí để bảo vệ đất nước họ. Đối với Taras Topolya, 34 tuổi, nam ca sĩ của nhóm, Dmytro Zholud, 35 tuổi, tay chơi guitar, và Sergii Vusyk, 39 tuổi, tay chơi piano, đây là thời điểm chuyển sang chiến đấu. Nhưng Taras Topolya đã tạm đặt súng xuống, đủ thời gian để hòa giọng với tiếng hát của ngôi sao nhạc pop người Anh, Ed Sheeran, trong clip phối nhạc “2 Steps”, clip đơn ca mới nhất của anh. Trong khi chia sẻ micro, ngay từ đầu, với rapper Lil Baby, trong một video được quay ở Kiev trước chiến tranh, Ed Sheeran đã đề nghị Taras Topolya viết và hát một đoạn bằng tiếng Ukraine. Một clip song ca mới, thống thiết, trong đó có cảnh một đứa trẻ nhảy múa trước các tòa nhà đổ nát, và trong một cảnh khác thì có một cô bé chạy trốn khỏi khu vực chiến sự cùng với mẹ, bài hát vang lên trong tai nghe, một bức tường thành mong manh chống lại nỗi kinh hoàng của thời buổi chiến tranh. Được ghi hình trong điều kiện khắc nghiệt, ở ngoại ô Kiev, để tỏ tình đoàn kết với hàng nghìn người Ukraine chịu cùng cảnh ngộ, đoạn nhạc do Taras Topolya viết đã gợi lên nỗi đau xé lòng, khơi dậy trong anh sự chia tay bắt buộc với vợ, ca sĩ Alyocha, và ba đứa con nhỏ của họ, đang tị nạn ở xa đất nước Ukraine. Hãy nhanh chóng nhấp chuột: tất cả lợi nhuận thu được từ việc xem bản clip gốc và bản phối lại với Antytila ​​sẽ được quyên góp cho Tổ chức phi chính phủ Ukraine Humanitarian Appeal [Lời kêu gọi giúp đỡ nhân đạo của Ukraine].

Print Friendly and PDF

16.5.22

Đọc lại Tư bản (IV)

Trần Hải Hạc

Đọc lại Tư bản (IV)

LƯU Ý CỦA TÁC GIẢ - DỊCH GIẢ

Trần Hải Hạc (1945-)

Năm 2003, công trình nghiên cứu Pháp ngữ Relire Le Capital. Marx, critique de l’économie politique et objet de la critique de l’économie politique của Trần Hải Hạc ra mắt ở nhà xuất bản Page Deux (Lausanne, Thụy Sĩ) và gồm hai tập sách (t. 1, 397 trang; t. 2, 366 tr.). Từ đầu năm 2021, với nhan đề Đọc lại Tư bản. Marx, phê phán chính trị kinh tế học và đối tượng của phê phán chính trị kinh tế học, bản dịch tiếng Việt do tác giả tự thực hiện sẽ được công bố từng phần trên trang Phân tích kinh tế.

Phần thứ tư (IV) bao gồm các nội dung như sau:

Tiêu đề II: Vấn đề biểu hiện của giá trị và khái niệm về tiền tệ

Chương 3: Tính đối cực tiền tệ – hàng hóa

Mục lục

Xem các phần trước:

-          Đọc lại Tư bản (I)

-          Đọc lại Tư bản (II)

-          Đọc lại Tư bản (III)

Do không có đầy đủ bản Việt ngữ các trước tác của Marx, dịch giả chọn sử dụng bản Pháp ngữ của các tác phẩm và tự chuyển ngữ. Trong thư mục, các văn bản của Marx được xếp theo thứ tự năm xuất bản tác phẩm gốc hoặc năm Marx biên soạn bản thảo, tiếp theo là nhan đề tiếng Việt của tác phẩm và quy chiếu của văn bản tiếng Pháp. Đặt ở phía sau mỗi chương, các chú thích trích dẫn tác phẩm của Marx gồm có tên của văn bản Việt ngữ và quy chiếu đến văn bản Pháp ngữ.

Khi chuyển ngữ một số thuật ngữ của Marx chưa được thông dụng, lần đầu chúng tôi kèm theo từ Pháp ngữ trong dấu ngoặc đơn, đồng thời phía sau đây chúng tôi gom các thuật ngữ đó trong một bảng đối chiếu Việt - Pháp. Khi cần thiết, chúng tôi bổ sung bảng thuật ngữ với những chú giải về chọn lựa cách chuyển ngữ.

Print Friendly and PDF

15.5.22

Putin đang chiến thắng trong cuộc chiến thông tin

PUTIN ĐANG CHIẾN THẮNG TRONG CUỘC CHIẾN THÔNG TIN

Guillaume Lancereau

Kể từ nhiều năm nay, nước Nga của Putin đã từng bước chuyển đổi các sự thật của chế độ thành một chế độ của sự thật. Một “sự thật” được tạo nên từ những điều lừa phỉnh, bịa đặt, khác xa với các sự kiện, gần với cách thức theo kiểu Orwell - nhưng Putin đã hiểu nó có sức mạnh động viên về mặt chính trị. Vào thời điểm mà phe cực hữu đang tiến sát đến cổng quyền lực ở Pháp lấy cảm hứng từ mô hình này, đã đến lúc phải nghiên cứu kỹ về nó.

© Sergei Savostyanov/TASS/Sipa USA

Từ các nhà ngoại giao châu Âu đến các nhà viết xã luận Mỹ, từ các nhà nghiên cứu về địa chiến lược đến các chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông chính trị, thế giới các chuyên gia dường như nhất trí về một nhận định: kể từ khi xâm lược Ukraine, Nga đã thua trong cuộc chiến thông tin. Tin tức giả do chế độ Nga phổ biến sẽ lần lượt sụp đổ trước bức tường kiểm chứng sự kiện (fact checking) được các phương tiện truyền thông phương Tây dựng lên một cách có hệ thống. Bị tố cáo và bị chống lại một cách đồng loạt, những lời đả kích của Nga chống lại những “sự nói dối” và “sự lừa phỉnh” của Ukraine và NATO sẽ không còn lừa dối bất kỳ ai nữa.

Sự lạc quan này là quá sớm. Trước hết, nỗ lực mà các đàn chuyên gia dành cho việc tháo gỡ thông tin sai lệch của Nga chắc chắn sẽ chậm một bước so với đối thủ của họ. Cuộc chạy đua điên cuồng này nhằm khôi phục cái thật luôn xảy ra như là phản ứng đối với chiến lược “rải thảm bom” thông tin của Nga. Hơn nữa, việc kiểm tra sự kiện này chỉ ảnh hưởng đến những người có quyền truy cập nó, điều này không phải là trường hợp của một phần lớn người dân Nga. Thậm chí người ta còn lo sợ rằng những lập luận bác bỏ này sẽ chỉ thuyết phục những người vốn đã bị thuyết phục, kể cả ở phương Tây, nơi chính sách giải thông tin của chế độ của Vladimir Putin phát triển mạnh trong giới tân bảo thủ hoặc theo thuyết âm mưu.

Điểm mù của việc kiểm chứng sự kiện trên hết nằm ở đặc điểm của tính hiển nhiên mà nó thừa nhận cho chính ý niệm sự thật, thiết lập các thuật ngữ của cặp đôi dối trá/sự thật trở thành những điều phổ quát với các đường viền được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, chúng ta không thể chấp nhận các lập luận nhị nguyên của sự tuyên truyền của Nga, vốn luôn xoay chuyển giữa sự bịa đặt biếm họa, những lời nói dối vụng về và sự xuyên tạc thô bạo các sự kiện. Người ta thậm chí có thể đi xa đến mức nói rằng “sự thật” mà Vladimir Putin tuyên bố vượt lên trên bề mặt của sự kiện. Tiêu chuẩn đo lường của nó thực sự là một thực tế thay thế, được dệt nên một cách kiên nhẫn bởi các cơ chế kiểm duyệt và tẩy não, không phải chỉ trong năm mươi ngày qua, mà từ nhiều năm nay. “Sự thật” này tương ứng với một quan niệm về thế giới, với một dự án về xã hội và nền văn minh, mà những sự điều chỉnh chỉ về các sự kiện không thể nào lay chuyển được.

Kể từ khi xâm lược Ukraine, Nga đã thua trong cuộc chiến thông tin. Sự lạc quan này là quá sớm.

GUILLAUME LANCEREAU

Print Friendly and PDF

14.5.22

Cả tin thật và tin giả về cuộc xâm lược Ukraine của Nga đều được lan truyền trên mạng xã hội

CẢ TIN THẬT VÀ TIN GIẢ VỀ CUỘC XÂM LƯỢC UKRAINE CỦA NGA ĐỀU ĐƯỢC LAN TRUYỀN TRÊN MẠNG XÃ HỘI

Tác giả: Richard Lachman

Phương tiện truyền thông xã hội đã cho phép tin giả về cuộc xâm lược Ukraine tăng nhanh. (Shutterstock)

Như câu chuyện kể, vào những năm 1780, một người tình cũ của Nữ hoàng Nga muốn gây ấn tượng với bà bằng những nỗ lực của ông để xây dựng đế chế ở nơi sau này trở thành một phần của Ukraine. Grigory Potemkin đã cho các công nhân xây dựng một mặt tiền cho thấy một ngôi làng thịnh vượng dọc theo bờ sông, có thể nhìn thấy từ những chiếc thuyền đi qua, tháo rời và lắp ráp nó đi ngược dòng sông khi Catherine Đại đế đi thuyền qua.

Grigory Potemkin (1739-1791)

Một “ngôi làng Potemkin” đã trở thành cách viết tắt để chỉ một lớp ván trang trí giả tạo được thiết kế để che giấu sự thật, nhưng các nhà sử học cho chúng ta biết câu chuyện ban đầu không đứng vững khi xem xét kỹ. Theo một nghĩa nào đó, đó là tin giả, theo phong cách của những năm 1700.

Khu vực này một lần nữa trở thành chủ đề của một mặt trận giả. Các nền tảng truyền thông xã hội che chắn sự giả dối đằng sau cạm bẫy “tính xác thực”, đặc biệt được nhấn mạnh bởi sự nhân rộng và phổ biến thông tin về cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Và cũng giống như những ngôi làng của Potemkin, nếu chúng ta không xem xét điều gì ẩn sau mặt tiền của các nhà này, chúng ta có nguy cơ bỏ lỡ sự thật.

Print Friendly and PDF

13.5.22

Ở Ấn Độ và Pakistan, nhiệt độ thời tiết đạt ngưỡng chết người đối với con người

Ở ẤN ĐỘ VÀ PAKISTAN, NHIỆT ĐỘ THỜI TIẾT ĐẠT NGƯỠNG CHẾT NGƯỜI ĐỐI VỚI CON NGƯỜI

Các đợt nắng nóng ở châu Á có nguy cơ giết chết hàng triệu người, trong khi ngưỡng nhiệt ẩm tối đa mà con người có thể chịu đựng được đã bị vượt xa.

Pauline Brault

Người dân đang hứng nước vào các xô chậu ở Kolkata, Ấn Độ vào ngày 16/4/2022. Ảnh: NURPHOTO VIA NURPHOTO VIA GETTY IMAGES

THỜI TIẾT NẮNG NÓNG - “Chết vì nóng” không chỉ là một cách nói ở Ấn Độ và Pakistan. Hai nước vùng Nam Á này đang trải qua các đợt nắng nóng chưa từng có trong hai tháng qua. Nhiệt độ thời tiết ở đó đã đạt mức không tài nào chịu đựng nỗi, với mức cao nhất, hơn 50°C, vào hôm thứ Tư ngày 11 tháng 5, tuần này. Sức nóng, kết hợp với độ ẩm cao, đã vượt ngưỡng sinh tồn đối với những người ở ngoài trời trong một thời gian dài.

Các nhà khoa học ước tính ngưỡng nhiệt độ thời tiết là 35 độ, theo “nhiệt kế ẩm” (Tw), đối với người có sức khỏe tốt. Ngưỡng này có tính đến độ ẩm của không khí để đo lường khả năng chống nhiệt của con người. Không khí càng ẩm, thì càng làm bão hòa nước, và càng làm cho hiệu quả tiết mồ hôi của con người càng giảm. Nếu độ ẩm không khí là 100%, thì mồ hôi của con người sẽ không còn làm chức năng mát nữa.

Nói một cách rõ hơn, cơ thể con người không chịu đựng được nhiệt ẩm. Nếu con người có thể chịu đựng được mức 100°C, trong bối cảnh không khí khô và cơ thể có thể tiết mồ hôi, thì kể từ mức 25°C trong một vùng ẩm thấp, không khí sẽ trở nên khó thở. Đây cũng là lý do vì sao con người có thể chịu được nhiệt độ của phòng xông hơi khô, vốn cao hơn, nhiệt độ của phòng tắm hơi.

Print Friendly and PDF

12.5.22

Một năm đói kém: Chiến tranh Nga-Ukraine đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu lương thực liên quan đến khí hậu như thế nào

Một năm đói kém: Chiến tranh Nga-Ukraine đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu lương thực liên quan đến khí hậu như thế nào

Các tác giả: Ro McFarlane, Nenad Naumovski Shawn Somerset

Ảnh: Shutterstock

Giá lúa mì toàn cầu đã tăng vọt kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng Hai. Hai quốc gia chiếm 30% lượng lúa mì xuất khẩu của thế giới.

Điều đó có nghĩa là nhiều quốc gia có thu nhập thấp, những nước nhập khẩu lương thực ròng đang chuẩn bị chống chọi với một năm đói kém. Sự gián đoạn do chiến tranh đang làm gia tăng sự suy giảm sản lượng lương thực hiện có liên quan đến biến đổi khí hậu. Trên toàn cầu, biến đổi khí hậu đã làm giảm ít nhất là 1/5 sản lượng nông nghiệp trung bình toàn cầu.

Tình trạng mất an ninh lương thực thường dẫn đến tình trạng bất ổn xã hội lan rộng, như chúng ta đã thấy trong các cuộc biểu tình Mùa xuân Ả Rập năm 2011, diễn ra sau khi giá các loại lương thực chính yếu tăng cao.

Print Friendly and PDF

11.5.22

Sự ngờ vực khoa học chỉ là một biểu hiện của nền dân chủ

SỰ NGỜ VỰC KHOA HỌC CHỈ LÀ MỘT BIỂU HIỆN CỦA NỀN DÂN CHỦ

 Luc Rouban

Giám Đốc Nghiên Cứu của CNRS ở Cevipol

Tóm tắt

  • 82% người Pháp tin tưởng vào khoa học, theo Bản đo niềm tin chính trị được công bố vào tháng 1 năm 2022.
  • Tuy nhiên, con số này giảm xuống 68% đối với các chuyên gia khoa học tư vấn cho chính phủ, và 42% đối với chính phủ.
  • Theo kết luận của nghiên cứu được Sciences Po công bố, như vậy sự ngờ vực khoa học chủ yếu là do sự thiếu tin tưởng của công dân đối với các định chế chính trị.
  • Sự ngờ vực này đặc biệt ăn sâu trong các cử tri của các đảng dân túy. 66% cử tri của Đảng Tập Hợp Dân Tộc/Rassemblement National được khảo sát tin rằng “sự sáng suốt thông thường hữu ích hơn kiến ​​thức khoa học”.

Khoa học vẫn đáng tin cậy…

Cevipof (Trung tâm Nghiên cứu Chính trị Sciences Po) đã tổ chức Bản Đo Niềm tin Chính trị từ năm 2009. Hoạt động nghiên cứu này xem xét sự tin cậy như một vấn đề chính trị xã hội. Chúng tôi quan tâm đến sự tin cậy dành cho các định chế chính trị, và cả cho các thể chế xã hội như khoa học, đặc biệt là trong thời kỳ đại dịch này. Các mối quan hệ giữa khoa học và chính trị, theo nghĩa rộng, giúp chúng ta đặt câu hỏi về dư luận thông qua lăng kính của cấu trúc xã hội, các tổ chức đại diện hoặc về mặt nhân học chính trị.

Khoa học là một thể chế xã hội giống như gia đình, nhà trường, công lý hay quân đội. Nhưng nó cũng có một khía cạnh gắn liền với cấu trúc lịch sử của Pháp và bản chất cộng hòa của nó. Ý tưởng về nền Cộng hòa dựa trên một triết lý thực chứng, nghĩa là một thế giới các hành động công và các cuộc tranh luận chính trị thấm nhuần tinh thần khoa học. Đó là vấn đề tiến hành một cách duy lý cuộc tranh luận dựa trên các thí nghiệm hoặc ít nhất là dựa trên lý luận khoa học. Cách tiếp cận này phân biệt chế độ Cộng hòa (của Pháp) với các chế độ dân chủ khác, chẳng hạn như chế độ dân chủ Mỹ vốn được tổ chức xoay quanh các giá trị cộng đồng nhiều hơn. Cộng hòa Pháp có tham vọng mang tính phổ quát, và vì vậy, nó dựa vào tính duy lý khoa học. Vì vậy, vấn đề khoa học không phải là vấn đề phụ.

Print Friendly and PDF