William Nordhaus, Paul Romer, Giải Nobel Kinh tế năm 2018

WILLIAM NORDHAUS, PAUL ROMER, GIẢI NOBEL KINH TẾ NĂM 2018

Alexandre Delaigue, giáo sư kinh tế tại Lille.

Giải Nobel kinh tế năm 2018 đã được trao cho William Nordhaus và Paul Romer “vì đã tích hợp, theo thứ tự, sự biến đổi khí hậu và sự thay đổi công nghệ vào sự phân tích kinh tế vĩ mô dài hạn”. Điều đó có nghĩa là gì?

Mô hình kinh tế là gì?

Các nhà kinh tế thường lý luận dựa vào các mô hình. Mô hình, trong kinh tế học cũng như trong tất cả các ngành khoa học khác, là một biểu trưng được giản lược của thực tế để hiểu rõ vấn đề hơn. Mô hình có thể được hiểu như là một bản đồ địa lý: nó trình bày thực tế dưới dạng sơ đồ, bằng cách giản lược một số yếu tố, và mô tả một số yếu tố khác. Bản đồ không phải là thực tế: nó là một biểu trưng, giúp chúng ta hiểu được thực tế và vận động trong thực tế đó. Bản đồ luôn luôn sai, bởi vì nó giản lược thực tế, nhưng không được “sai quá nhiều”.

Vì vậy, nếu tôi chỉ có duy nhất một bản đồ tàu điện ngầm của Paris, thì tôi có thể đi bộ tham quan thành phố: các trạm tàu ​​điện ngầm là các mốc nhận diện. Ngược lại, bản đồ nói trên sẽ không giúp ích gì nếu tôi ở trong tàu điện ngầm của London, ngay cả khi bản đồ đó rất chi tiết và chính xác. Nếu muốn đi bộ tham quan, thì tôi sẽ rất cần một bản đồ với tỷ lệ nhỏ, chỉ rõ địa hình, nhưng nếu tôi muốn lái xe tham quan thì bản đồ đó không giúp ích gì nhiều. Một mô hình phù hợp là mô hình được giản lược khá đủ để có thể dễ sử dụng, để hiểu được thực tế.

Paul Romer và William Nordhaus đã được trao thưởng vì đã thiết kế những mô hình mà đối tượng là vấn đề kinh tế lớn nhất của mọi thời đại.

Tăng trưởng kinh tế, sự kết thúc các cuộc chiến của các lí thuyết

TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ, SỰ KẾT THÚC CÁC CUỘC CHIẾN CỦA CÁC LÍ THUYẾT

Denis Clerc

Các bản đồ của lí thuyết kinh tế, từng đối lập các nhà kinh tế keynesian và tân cổ điển với nhau, đang bị xoá mờ. Từ nay, các lí thuyết về tăng trưởng nội sinh lấy cảm hứng từ trào lưu này và trào lưu kia, theo chiều hướng của nhà kinh tế Mĩ Paul M. Romer.

Trong chiều dài lịch sử, tăng trưởng kinh tế là một hiện tượng rất mới: trong suốt một thời gian dài, các xã hội đối mặt với những thay đổi chậm và ít cảm nhận được đến độ những người đương thời không hoặc ít nhận thức được. Ngày nay điều đó đã chấm dứt: kể từ gần hai thế kỉ, trong các xã hội phương tây, nhịp độ tăng trưởng hằng năm của sản lượng được sản xuất tăng khoảng 1,5 %, tương ứng với việc nhân năm trong vòng một thế kỉ. Làm thế nào giải thích một sự thay đổi như thế?

Nhìn xa hơn giải Nobel, mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa kinh tế học và sinh thái học

NHÌN XA HƠN GIẢI NOBEL, MỐI QUAN HỆ NGÀY CÀNG CHẶT CHẼ GIỮA KINH TẾ HỌC VÀ SINH THÁI HỌC

Nguồn: Afp

Kinh tế học và sinh thái học, được hòa hợp bằng giải Nobel? Giải thưởng, được trao vào hôm thứ hai tại Stockholm, chứng thực trong mọi trường hợp mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa biến đổi khí hậu và nghiên cứu kinh tế.

William Nordhaus và Paul Romer. © https://twitter.com/NobelPrize

Bằng cách trao cho hai người Mỹ William Nordhaus và Paul Romer “Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển về các khoa học kinh tế để tưởng nhớ Alfred Nobel”, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia đã ca ngợi những công trình có công “mở rộng đáng kể lĩnh vực phân tích kinh tế, bằng cách xây dựng những mô hình giải thích cách thức nền kinh tế thị trường tương tác với thiên nhiên và sự đổi mới.”

Đặc biệt, William Nordhaus được coi là người tiên phong của việc “mô hình hoá” tích hợp sự biến đổi khí hậu. Rõ ràng, ông đã xây dựng những phương trình cho phép xem xét các hiệu ứng của môi trường lên nền kinh tế và ngược lại.

Ông cũng là người ủng hộ mạnh mẽ một hệ thống đánh thuế carbon của chính phủ các nước.

Một giải Nobel cho sự vượt qua rao cản do các nhà kinh tế dựng lên

MỘT GIẢI NOBEL CHO SỰ VƯỢT QUA RÀO CẢN DO CÁC NHÀ KINH TẾ DỰNG LÊN

Joshua Gans

Giải thưởng Kinh tế học [để tưởng nhớ] Nobel năm nay đã được trao cho Bill Nordhaus và Paul Romer cho việc “tích hợp biến đổi khí hậu và đổi mới vào tăng trưởng kinh tế”. Đó là một cách để lần theo sợi chỉ kết nối hai nhà kinh tế này lại với nhau và tôi hoan nghênh Ủy ban Nobel đã tìm ra nó. Song, Nordhaus và Romer thực sự được gắn kết bằng một lí do khác và nó liên quan đến cách họ tạo ra sự thuyết phục cho các ý tưởng của mình — không phải với công chúng hay thậm chí với các chính khách mà chính là với các nhà kinh tế.

Trở lại những năm 1980, các chính sách khí hậu và chính sách khoa học/đổi mới đều phải đối mặt với những rào cản đáng kể ngăn cản sự tiến bộ. Trong mỗi chính sách, những nhân tố chính giúp các chính sách này trụ vững đều là những nhà kinh tế — họ được đào tạo bài bản về các công cụ kinh tế học và có ảnh hưởng rất lớn trong các chính phủ với khả năng lập luận của mình. Trong trường hợp của chính sách khí hậu, khi giới khoa học thúc đẩy hành động, thì dấu hỏi lớn nhất là chi phí kinh tế của việc giảm thiểu khí nhà kính sẽ là bao nhiêu. Còn trong trường hợp của chính sách đổi mới, khi đã biết chi phí, thì vấn đề lớn lại là lợi suất sẽ ra sao. Do đó, với mỗi loại chính sách, các nhà kinh tế, những người đã thành công trong việc thúc đẩy các phân tích lợi ích-chi phí trong chính phủ, đã có thể chỉ ra — chính xác phần nào — rằng mỗi trường hợp đều có phương trình bị khuyết một vế. Cá nhân tôi cho rằng sự không chắc chắn không nhất thiết là một rào cản cho hành động nhưng khi giải quyết các vấn đề trong vận động chính sách, sự không chắc chắn lại là một vũ khí mà các nhóm lợi ích đặc biệt có thể sử dụng nhằm tạo ra sự ì ạch [inaction: sự không hành động — ND] và khi ấy, các nhà kinh tế, có lẽ là vô tình, trở thành những người nắm giữ thứ vũ khí đó.

Cuối cùng - Paul Romer cũng có được giải thưởng Nobel

Paul Romer (1955-)

CUỐI CÙNG – PAUL ROMER CŨNG CÓ ĐƯỢC “GIẢI THƯỞNG NOBEL” 

Lars P. Syll

Đối với các nhà kinh tế học Thụy Điển, Paul Romer trong nhiều năm đã từng là ứng cử viên sáng giá để nhận “giải thưởng Nobel” về kinh tế học. Năm nay, dự đoán đó hóa ra đã đúng. Romer đã nhận được giải thưởng (cùng với William Nordhaus).

“Giải thưởng Nobel” về kinh tế học hầu như chỉ dành riêng cho các nhà kinh tế học dòng chính, và thường nhất là cho các nhà kinh tế học của đại học Chicago. Vì vậy, thật là đáng hoan nghênh khi chúng ta, lần đầu tiên, có một khôi nguyên đủ dũng cảm để công khai phê phán những thứ “hậu hiện thực” xuất phát từ tháp ngà Chicago!

Adam Smith đã từng viết rằng một lời giải thích thực sự hay là “sự liền mạch thực tế.”

Liệu có lý thuyết nào như vậy trong một trong những lĩnh vực quan trọng nhất khoa học xã hội – tăng trưởng kinh tế chăng?

Lý thuyết của Paul Romer được trình bày trong cuốn Endogenous Technological Change [Sự thay đổi công nghệ nội sinh] (1990) – khi tri ​​thức được xem là động lực tăng trưởng quan trọng nhất – có lẽ gần với những gì chúng ta có.

Tích hợp tự nhiên và tri thức vào kinh tế học

TÍCH HỢP TỰ NHIÊN VÀ TRI THỨC VÀO KINH TẾ HỌC

Giải thưởng Khoa học Kinh tế [của Ngân hàng Thuỵ Điển để tưởng nhớ Nobel] năm nay [2018] được trao tặng cho việc thiết kế các phương pháp giải quyết một số vấn đề cơ bản và cấp bách của thời đại chúng ta: sự phát triển bền vững lâu dài trong nền kinh tế toàn cầu và phúc lợi của dân số thế giới.

Công trình của cả hai khôi nguyên xây dựng dựa trên mô hình tăng trưởng của Solow, người nhận giải thưởng Khoa học kinh tế [để tưởng nhớ Nobel] năm 1987.

Nghiên cứu về cách loài người quản lí các nguồn lực hạn chế là trọng tâm của kinh tế học và, kể từ khi nó trở thành một khoa học, kinh tế học nhận ra rằng những ràng buộc quan trọng nhất đối với nguồn lực liên quan đến tự nhiên và tri thức. Tự nhiên quy định các điều kiện chúng ta sống và tri ​​thức xác định khả năng quản lí các điều kiện này. Tuy nhiên, mặc dù tự nhiên và tri thức có vai trò trung tâm, nhưng các nhà kinh tế nói chung vẫn không nghiên cứu bằng cách nào mà chịu sự tác động của thị trường và hành vi kinh tế. Năm nay, những khôi nguyên Paul M. Romer và William D. Nordhaus đã mở rộng phạm vi phân tích kinh tế bằng cách thiết kế các công cụ cần thiết nhằm kiểm tra xem nền kinh tế thị trường ảnh hưởng đến tự nhiên và tri thức như thế nào trong dài hạn.

Giải thưởng "Nobel kinh tế" đã được trao cho hai người Mỹ vì các công trình về tăng trưởng bền vững

GIẢI THƯỞNG "NOBEL KINH TẾ" ĐÃ ĐƯỢC TRAO CHO HAI NGƯỜI MỸ VÌ CÁC CÔNG TRÌNH VỀ TĂNG TRƯỞNG BỀN VỮNG

Giải thưởng của Ngân hàng Kinh tế Thụy Điển về khoa học kinh tế vinh danh những kết quả nghiên cứu của William Nordhaus và Paul Romer, cựu kinh tế gia trưởng của Ngân hàng Thế giới.

Antoine Reverchon

Giải thưởng của Ngân hàng Thuỵ Điển về khoa học kinh tế vinh danh những công trình của họ về biến đổi khí hậu và đổi mới công nghệ.

Giải thưởng lần thứ 50 của Ngân hàng Thuỵ Điển để tưởng nhớ Alfred Nobel – hay giải Nobel kinh tế – đã được trao cho hai người Mỹ William Nordhaus và Paul Romer, vào hôm thứ hai 8 tháng 10.

Được nêu tên [trong các danh sách dự đoán những nhà kinh tế có khả năng được giải - ND] từ nhiều năm qua, những người đồng nhận giải thưởng “đã hoàn chỉnh các phương pháp đáp ứng những thách thức thuộc loại cơ bản nhất và cấp bách nhất trong thời đại chúng ta: tích hợp sự phát triển bền vững lâu dài của nền kinh tế thế giới và sự thịnh vượng của hành tinh”, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia cho biết. Việc công bố giải thưởng này trùng với việc công bố một bản báo cáo cảnh báo của các chuyên gia về khí hậu của Liên Hiệp Quốc (IPCC), kêu gọi tiến hành những biến đổi “chưa từng có tiền lệ” để hạn chế tình trạng khí hậu nóng lên.

Paul Romer, một nhà kinh tế học có cách ứng xử độc đáo và sự nghiệp đầy sóng gió, chủ yếu được khen thưởng vì những công trình học thuật cũ của ông, mà trong những năm 1980 đã tìm cách đo lường phần đổi mới trong sự tăng trưởng [kinh tế], đặc biệt nhấn mạnh đến tầm quan trọng của sự lưu thông các ý tưởng sáng tạo, chứ không chỉ các [tiến bộ] công nghệ, trong các giai đoạn phục hồi của chu kỳ kinh tế. Khái niệm “tăng trưởng nội sinh”, có nghĩa là sự tăng trưởng được tạo ra bởi sự tái kết hợp thường xuyên, nhờ những ý tưởng này, các nhân tố sản xuất đã có sẵn, là đóng góp chính của ông cho khoa học kinh tế.

“Giải Nobel” William Nordhaus có thật sự nghiêm túc?

“GIẢI NOBEL” WILLIAM NORDHAUS CÓ THẬT SỰ NGHIÊM TÚC?

Antonin Pottier

Nhà kinh tế, chuyên gia về biến đổi khí hậu

William Nordhaus là một trong hai khôi nguyên giải khoa học kinh tế năm 2018 của Ngân hàng Thuỵ Điển – cùng với Paul Romer, lí thuyết gia của tăng trưởng nội sinh. Vị giáo sư tại đại học Yale danh tiếng được giải chủ yếu nhờ đã thiết kế những mô hình kinh tế hợp nhất sự biến đổi khí hậu như mô hình DICE, cho Dynamic Integrated Climate-Economy (hợp nhất động khí hậu và kinh tế), và mô hình RICE, phiên bản vùng hoá của mô hình đầu.

Được thiết kế trong những năm 1990, được phổ biến trên trang của tác giả dưới phiên bản Excel, hai mô hình này đã được nhiều nhà kinh tế chọn. Nhờ chúng và nhiều ấn phẩm mà tác giả đã rút ra từ đó trong trường của kinh tế học về sự biến đổi khí hậu, Nordhaus đã mở ra một lĩnh vực ứng dụng mới của phân tích kinh tế. Dưới mắt của Viện hàn lâm hoàng gia, chính vai trò người khởi xướng này biện minh cho việc trao giải.

Khí hậu: những năm sắp tới là những năm quan trọng nhất trong lịch sử chúng ta

PTKT: Cùng ngày với việc Williams Nordhauss được giải khoa học kinh tế của Ngân hàng Thuỵ Điển để tưởng nhớ Nobel, Uỷ ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) trong báo cáo mới nhất cảnh báo thế giới về những thảm hoạ đang chờ nhân loại nếu không cương quyết hành động. Có thể tham khảo những bài PTKT đã đăng về biến đổi khí hậu tại đây.

ĐIỀU MÀ TÌNH TRẠNG KHÍ HẬU NÓNG LÊN Ở MỨC 1,5°C CÓ THỂ CỨU VÃN ĐƯỢC, THEO BÁO CÁO CỦA IPCC

Đó là mục tiêu đã được hội nghị COP 21 ấn định. Các nhà khoa học giờ đây đều biết điều gì sẽ xảy ra nếu đạt được mức đó... và nếu vượt mức đó.

Gregory Rozieres

ANDREYAKAZAKOV VIA GETTY IMAGES

Gần ba năm trước, tại hội nghị COP 21 [Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Biến đổi Khí hậu 2015], 195 quốc gia đã ký Thỏa thuận Paris lịch sử. Họ cam kết hạn chế tình trạng khí hậu nóng lên “bên này ngưỡng 2°C” và “nỗ lực hạn chế tình trạng đó ở mức 1,5°C”.

Ngoại trừ vào thời điểm đó, chúng ta thực sự không biết cam kết đó hàm ý điều gì. Nói thực, cho dù đó là điều tốt hơn, thì chúng ta cũng không biết rõ điều đó sẽ làm giảm những hậu quả thê thảm của tình trạng khí hậu nóng lên đến mức nào. Cũng chẳng biết việc giới hạn ở mức 1,5°C có khả thi hay không. Vì thế, các quốc gia đã yêu cầu ủy ban IPCC [Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu], một cơ quan quốc tế tập hợp hàng ngàn nhà khoa học, nghiên cứu vấn đề này.

Báo cáo của họ được công bố vào hôm thứ hai này, ngày 8 tháng 10 [năm 2018]. Theo đó chúng ta biết rằng các hoạt động của con người đã gây ra tình trạng khí hậu tăng 1°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nếu không có gì thay đổi, thì nhiệt độ trung bình sẽ tăng 1,5°C vào khoảng năm 2040. Nếu vượt quá mức 1,5°C, thì một số tác động sẽ “mang tính dài hạn hoặc không thể đảo ngược”, chẳng hạn như việc một số hệ sinh thái sẽ biến mất.

“Giải Nobel” Paul Romer: một nhà kinh tế phê phán các nhà kinh tế

PTKT: Giải khoa học kinh tế của Ngân hàng Thuỵ Điển để tưởng nhớ Nobel năm nay vinh danh William Nordhaus vì “đã hợp nhất biến đổi khí hậu vào phân tích kinh tế vĩ mô dài hạn” và Paul Romer vì “đã hợp nhất những đổi mới công nghệ vào phân tích kinh tế vĩ mô dài hạn”. Bắt đầu từ hôm nay, chúng tôi sẽ lần lượt giới thiệu một số bài viết nhân dịp hai khôi nguyên được giải. Bạn đọc có thể tham khảo những bài về Paul Romer mà PTKT đã dịch tại đây.

“GIẢI NOBEL” PAUL ROMER: MỘT NHÀ KINH TẾ PHÊ PHÁN CÁC NHÀ KINH TẾ

Christian Chavagneux

Cùng với William Nordhaus, Paul Romer là một trong hai khôi nguyên của giải kinh tế học của Ngân hàng Thuỵ Điển. Ông được giải nhờ những công trình về “tăng trưởng nội sinh” mà những đóng góp được Denis Clerc tóm tắt rõ.

Cuối cùng được các đồng nghiệp công nhận – từ nhiều năm nay tên ông nằm trong danh sách những tác giả có khả năng được giải này – những năm gần đây Paul Romer giữ vị trí của một trong những nhà phê phán cay độc nhất của hoạt động của giới kinh tế.