Chính sách kinh tế thời chiến

CHÍNH SÁCH KINH TẾ THỜI CHIẾN

Không có cuộc chiến nào là miễn phí. Đối với châu Âu, cuộc xâm lược Ukraine là một cú sốc kinh tế hàng đầu. Trong bài viết mang tính học thuyết này, Olivier Blanchard và Jean Pisani-Ferry đưa ra một lời đáp về kinh tế vĩ mô.

Các tác giả: Olivier Blanchard, Jean Pisani-Ferry

 

Không ai có thể dự đoán, một cách chắc chắn, cuộc chiến ở Ukraine sẽ diễn biến như thế nào, và những hệ quả địa chính trị từ cuộc chiến đó sẽ như thế nào trong vài tháng tới, huống gì nói đến vài năm tới. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo chính trị, ngay từ bây giờ, phải suy nghĩ đến các hệ quả của cuộc chiến và các biện pháp ứng phó, biết rằng sẽ cần phải điều chỉnh các biện pháp đó theo diễn biến của tình hình. Ngoài ra, họ còn phải suy nghĩ đến sự liên kết trong một hành động chung với các nước khác, cho dù đó là các lệnh trừng phạt chống lại Nga, hay các chính sách trợ cấp và chuyển nhượng cho công dân của chính nước họ. Đây là những gì mà chúng tôi cố gắng thực hiện trong bài viết này, tập trung vào những vấn đề kinh tế vĩ mô xác đáng nhất đối với Châu Âu.

Chúng tôi bắt đầu bằng cách xem xét những hệ lụy tiềm tàng của cuộc chiến, và rà soát nhiều kênh khác nhau, thông qua đó cuộc chiến sẽ ảnh hưởng đến các triển vọng kinh tế vĩ mô. Về cơ bản, điểm nổi bật là ngay cả khi các kênh về cầu và các kênh tài chính đều phát huy tác dụng, và ngay cả khi các tác động trực tiếp của cuộc chiến lên ngân sách là đáng kể – do gia tăng của chi tiêu quốc phòng và chi phí bảo hộ người tị nạn –, người ta có thể sẽ cảm nhận được tác động mạnh nhất của cuộc chiến ở châu Âu lên giá năng lượng và, ở một mức độ thấp hơn, lên giá lương thực.

Jean Pisani-Ferry (1951-)

Olivier Blanchard (1948-)

Kế đến, chúng tôi phân tích những yếu tố quyết định của giá năng lượng. Mọi thứ đều phụ thuộc vào các quyết định của Nga, ngay cả khi không có các lệnh trừng phạt, và hiệu ứng của các lệnh trừng phạt tiềm tàng lên các quyết định đó. Về vấn đề này, cần phải phân biệt rõ một mặt là dầu hỏa và than đá, và mặt khác là khí đốt. Liên quan đến dầu hỏa và than, Nga phải điều chỉnh ít nhiều giá dầu hỏa và than so với giá dầu hỏa và than trên thế giới và trên thị trường cạnh tranh, nơi mà nước này phải đối mặt với một cầu rất co dãn. Đối với khí đốt, nơi mà hoạt động thương mại dựa trên các cơ sở hạ tầng cụ thể, khiến Liên minh châu Âu trở thành một thị trường riêng biệt, thì cầu khá kém co dãn, và vì thế Nga có thể được coi là nước gần như độc quyền xuất khẩu khí đốt.

Tác động mạnh nhất của cuộc chiến ở châu Âu có lẽ sẽ được cảm nhận lên giá năng lượng, và ở một mức độ thấp hơn, lên giá lương thực.

OLIVIER BLANCHARD và JEAN PISANI-FERRY

Suy nghĩ về khái niệm chiến tranh kinh tế

SUY NGHĨ VỀ KHÁI NIỆM CHIẾN TRANH KINH TẾ

Không nên nhầm lẫn thế giới tư bản đương đại với vương quốc của sự tự do cạnh tranh, của sự minh bạch và của sự hiệu quả hoạt động được dẫn dắt bởi tài năng và chính sách trọng dụng nhân tài. Ngày nay, thế giới kinh doanh được tổ chức theo các tương quan lực lượng, nơi mà các chiều kích địa chính trị và địa kinh tế tự khẳng định. Cuộc chiến kinh tế thực sự tồn tại: đó không phải là một phát minh của người viết tiểu luận cần một khái niệm sexy có khả năng tranh thủ các nhà báo.

Eric Delbecque

Từ lâu, người ta đã biết rằng thị trường “thuần túy và hoàn hảo” của các nhà kinh tế học, khá xa rời với các thực tế của doanh nghiệp, hầu như không tạo được một mô hình giải thích được hiện thực. Cần phải đi xa hơn và thừa nhận rằng lĩnh vực hoạt động kinh tế chưa bao giờ tách ly khỏi phần còn lại của sự tồn tại của con người. Các ma trận văn hóa, các cấu hình chính trị, bàn cờ các ý tưởng đang góp phần định hình “công việc kinh doanh”. Đó chưa bao giờ là một hoạt động thương mại đơn thuần. Nó thu hút các nguồn lực và tự thân mang những thách thức không chỉ về mặt kinh tế mà còn về mặt chuẩn mực và chính trị. Công việc kinh doanh là một trong những chiều kích của quyền lực. Và người ta tìm thấy ở quyền lực một phần các nguồn lực, cũng như một số các mục tiêu của công việc này.

Cần phải cẩn thận với từ ngữ. “Toàn cầu hóa” gợi ý một không gian kinh tế ở phạm vi rộng trên hành tinh, trong đó các doanh nghiệp sẽ sinh sống, một phần nào đó, tách biệt với các Nhà nước, các nơi mà họ được tạo ra. Ngoài ra, đó còn là một phê phán thường thấy. Nhưng đó cũng là một ảo tưởng. Bởi vì, nền kinh tế được gọi là “toàn cầu hóa”, trong thực tế, là một nền kinh tế được tổ chức xung quanh một vài thị trường lớn, trừ Liên minh châu Âu, vốn đồng thời cũng là các Nhà nước. Những Nhà nước mạnh nhất trong số đó thực hành một hình thái của chủ nghĩa đế quốc: hãy thử nghĩ về con đường tơ lụa được Bắc Kinh tưởng tượng ra để thuộc địa hóa các thị trường xa xôi, hãy thử nghĩ về tính thực thi được của nền tư pháp Mỹ ngoài biên giới Hoa Kì, về sự tăng giá khí đốt đột biến hoặc tăng thuế quan đột ngột của Moscow để nắm lại quyền kiểm soát đối với “láng giềng gần” của họ.

Trong một thế giới nhiều căng thẳng, doanh nghiệp là một bên liên quan trong các mối tương quan lực lượng giữa các nước. Hãy từ bỏ cách nhìn thông thường của chúng ta, vốn hạ thấp mối quan hệ nói trên dựa trên cái được gọi, một cách thanh tao, là ngoại giao kinh tế, có nghĩa là dựa trên những vi phạm nhỏ nhặt về tính trung lập. Một cách nhìn như vậy mang tính hòa giải: chỉ thấy một thế giới hòa bình. Để hiểu được trò chơi có sự tham gia của các tác nhân là Nhà nước và doanh nghiệp, thì phải đảo ngược lại cách nhìn, và có một quan điểm đối lập hoàn toàn: quan điểm của chiến tranh kinh tế.

Trung Quốc-Mỹ: ba mặt trận trong cuộc chiến tranh kinh tế mà Trump mong muốn

TRUNG QUỐC-MỸ: BA MẶT TRẬN TRONG CUỘC CHIẾN TRANH KINH TẾ MÀ TRUMP MONG MUỐN

Jean-Raphaël Chaponnière

Khi tiến hành cuộc chiến tranh thương mại chống lại Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn chấm dứt trật tự kinh tế thế giới mà Hoa Kỳ đã xây dựng sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai. (Nguồn: USA Today)

Cuộc chiến kinh tế vừa được khởi động giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc trên mặt trận thương mại, đã được triển khai trên mặt trận công nghiệp, nơi có thể làm cho cuộc chiến trở nên nghiêm trọng hơn. Rất ít khả năng là cuộc chiến lan sang mặt trận tài chính. Nhưng nếu tình hình trở nên tồi tệ hơn, thì cuộc chiến kinh tế này có thể có một tác động tương tự như tác động của cuộc khủng hoảng năm 2008. Nó có thể gây cho GDP của hai nhân vật chính mất 4 điểm, nhiều hơn một chút đối với Liên minh châu Âu và gần như chắc chắn đối với phần còn lại của Châu Á, nơi mà cuộc xung đột này sẽ làm suy yếu sự vận hành của các chuỗi giá trị toàn cầu.

Trung Quốc, trận chiến các chuẩn đằng sau cuộc chiến tranh thương mại

TRUNG QUỐC: TRẬN CHIẾN CÁC CHUẨN ĐẰNG SAU CUỘC CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI

Jean-Raphaël Chaponnière

Điện thoại thông minh Vivo của Trung Quốc, đối tác của Giải Bóng đá Thế giới năm 2018 tại Nga. (Nguồn: Vivo Global)

[Đội tuyển bóng đá] Trung Quốc không đủ điều kiện để tham dự Giải Bóng đá Thế giới năm 2018, nhưng nhiều thương hiệu Trung Quốc có mặt ở Moscow. Những vụ bê bối được lặp đi lặp lại trong nội bộ tổ chức FIFA [Liên đoàn Bóng đá Thế giới] đã khiến các doanh nghiệp phương Tây xa lánh giải. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã tận dụng cơ hội để lao vào lỗ thủng các nhà tài trợ. Hisense, Mengniu và Vivo đã trở thành những đối tác của Giải Bóng đá Thế giới ở Nga, đáp lại giấc mơ Trung Hoa của Tập Cận Bình làm cho Trung Quốc trở thành đất nước của quả bóng tròn. Ngoài thể thao, thách thức còn mang tính chiến lược! Bởi lẽ nếu sự đột phá của các doanh nghiệp Trung Quốc chỉ mới xuất hiện, họ có thể sẽ sớm dựa vào việc phổ biến các chuẩn Trung Quốc: một thách thức quan trọng hơn nhiều so với những thăng trầm của cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.