Trung Quốc cấp phép mở bán chip cấy ghép não đầu tiên – và có kế hoạch để thống trị ngành công nghiệp này

TRUNG QUỐC CẤP PHÉP MỞ BÁN CHIP CẤY GHÉP NÃO ĐẦU TIÊN – VÀ CÓ KẾ HOẠCH ĐỂ THỐNG TRỊ NGÀNH CÔNG NGHIỆP NÀY

Jorge Garay

Trong khi Hoa Kỳ và châu Âu đang thận trọng tiến hành các thử nghiệm lâm sàng, Trung Quốc lại đang chạy đua hướng tới thương mại hóa việc cấy ghép não.

cbaloga/GETTY IMAGES

Trung Quốc đã ghi danh vào lịch sử khi trở thành quốc gia đầu tiên phê duyệt chip cấy ghép não thương mại để điều trị khuyết tật. NEO, thiết bị cấy ghép do Neuracle Medical Technology phát triển, chuyển đổi suy nghĩ của người bị liệt thành chuyển động của bàn tay robot hỗ trợ.

Sau 18 tháng thử nghiệm nhằm chứng minh tính an toàn, Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc đã cho phép cấy ghép thiết bị này cho người từ 19 đến 60 tuổi bị liệt do chấn thương cổ hoặc tủy sống vốn khiến họ không thể cử động tay chân.

Theo​ Nature, thiết bị cấy ghép được đặt trong hộp sọ này có kích thước bằng một đồng xu. Tám điện cực nhô ra từ con chip sẽ được gắn ngoài màng não cứng, tại vùng xử lý chuyển động cơ thể. Khi người dùng tưởng tượng mình đang cử động bàn tay, chip sẽ gửi tín hiệu đến máy tính, sau đó máy tính sẽ dịch tín hiệu thành các hành động của chi giả.

Khi hoạt động, Neo cho phép dùng suy nghĩ để kích hoạt một chiếc găng tay cơ học có khả năng thực hiện các nhiệm vụ cơ bản: nhặt đồ vật, thao tác dụng cụ hoặc di chuyển các vật dụng vệ sinh. Các nguồn tin mà Nature tham khảo cho biết đã có 32 người thử nghiệm thiết bị mà không có ghi nhận bất kỳ tác dụng phụ nào.

Mặc dù nhiều công ty đang phát triển cấy ghép não và giao diện não-máy tính (brain-computer interfaces – BCI), nhưng chưa có công ty nào nhận được giấy phép để đưa những giải pháp của mình ra thị trường như là phương pháp điều trị. Ngay cả những dự án tiên tiến như Neuralink cũng đã gặp phải các tác dụng phụ khiến mọi yêu cầu phê duyệt pháp lý đều bị trì hoãn.

Kế hoạch thống trị ngành công nghiệp cấy ghép não

Tiến triển này diễn ra chỉ vài tháng sau khi Trung Quốc ban hành một văn kiện chính sách vạch ra chiến lược của nước này nhằm tạo ra một ngành công nghiệp giao diện não-máy tính cạnh tranh toàn cầu trong vòng 5 năm. Kế hoạch này vạch ra 17 bước để dẫn dắt nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ này.

“Chính phủ Trung Quốc luôn ủng hộ các công nghệ đột phá. Tôi nghĩ từ quan điểm của chính phủ, chính sách này có nghĩa là công nghệ BCI đã chuyển từ giai đoạn ý tưởng sang giai đoạn sản phẩm”, Phoenix Peng, đồng sáng lập NeuroXess và Gestala, cả hai đều là công ty về BCI, đã chia sẻ với WIRED hồi đầu năm nay.

Văn bản chính sách này thúc đẩy việc sản xuất hàng loạt các thiết bị không xâm lấn, không cấy ghép dưới nhiều hình thức khác nhau: gắn trên trán, gắn trên đầu và gắn trên tai, chẳng hạn như máy trợ thính, tấm che mặt và kính mắt. Văn bản cũng đề xuất thử nghiệm các công nghệ này trong các lĩnh vực có rủi ro cao, chẳng hạn như xử lý vật liệu nguy hiểm, năng lượng hạt nhân, khai thác mỏ và sản xuất điện.

Trước mắt, (công nghệ) cấy ghép não có một mục tiêu rõ ràng: khôi phục khả năng tự chủ cho người khuyết tật. Đã có những thiết bị thử nghiệm cho phép người dùng giao tiếp bằng “suy nghĩ”, vận hành máy tính mà không cần động tay, và thậm chí cả những công nghệ đang bắt đầu khôi phục thị lực. Với sự chấp thuận thương mại của Neo, ngành công nghiệp này bước vào một giai đoạn mới.

Bài viết này đăng lần đầu trên WIRED en Español và bản tiếng Anh được dịch từ tiếng Tây Ban Nha.

Huỳnh Thị Thanh Trúc dịch

Nguồn: China Approves the First Brain Chips for Sale—and Has a Plan to Dominate the Industry, WIRED, Mar 20, 2026.