14.3.21

Biên độ sai số là gì? Công cụ thống kê này có thể giúp bạn hiểu biết về các thử nghiệm vắc xin và cuộc thăm dò chính trị

BIÊN ĐỘ SAI SỐ LÀ GÌ? CÔNG CỤ THỐNG KÊ NÀY CÓ THỂ GIÚP BẠN HIỂU BIẾT VỀ CÁC THỬ NGHIỆM VẮC XIN VÀ CUỘC THĂM DÒ CHÍNH TRỊ

Ngày 7 tháng 1 năm 2021, 12 giờ 10 phút sáng

Vào năm ngoái, số liệu thống kê đã trở nên quan trọng một cách khác thường trong các bản tin. Bộ thử nghiệm COVID-19 mà bạn hoặc những người khác đang sử dụng thì chính xác như thế nào? Làm thế nào các nhà nghiên cứu biết được tác dụng của những phương pháp điều trị mới cho các bệnh nhân COVID-19? Làm thế nào các mạng lưới truyền hình có thể dự đoán những kết quả bầu cử từ lâu trước khi tất cả các lá phiếu được kiểm đếm?

Mỗi một câu hỏi trong số này đều liên quan đến một ít sự không chắc chắn, nhưng vẫn có thể đưa ra những dự đoán chính xác miễn là hiểu được sự không chắc chắn đó. Một công cụ mà các nhà thống kê sử dụng để định lượng sự không chắc chắn được gọi là biên độ sai số.

Print Friendly and PDF

13.3.21

Đại dịch: giảm 7% lượng khí thải CO2 trong năm 2020

ĐẠI DỊCH: GIẢM 7% LƯỢNG KHÍ THẢI CO2 TRONG NĂM 2020

Ngày 11 tháng 2 năm 2021

Tác giả: Cyril Crevoisier, Giám đốc Nghiên cứu CNRS về khí tượng động học tại trường École Polytechnique (IP Paris)

NB: Ban đầu, tiêu đề của diễn đàn này ghi con số 8%. Nhưng khi bài báo này được viết, thì con số 8% lượng khí thải CO2 toàn cầu vào năm 2020 đã được đánh giá lại là 7%.

Trước khi xảy ra khủng hoảng, chúng tôi đã hướng tới kịch bản xấu nhất về lượng khí thải nhà kính. Theo Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC), mức tăng nhiệt độ toàn cầu không được vượt quá 2°C nếu muốn tránh những biến động sinh thái không thể đảo ngược; thế nhưng, nhiệt độ toàn cầu hiện tại đang trên đường tăng lên gấp đôi. Đại dịch và những hạn chế gắn liền với các biện pháp phong tỏa, vốn được triển khai trên khắp thế giới, đã làm thay đổi đáng kể các tương tác giữa con người với môi trường. Nhóm của tôi nghiên cứu thành phần của bầu khí quyển và khí hậu dựa vào những quan sát từ các trạm mặt đất và từ vệ tinh, điều đó giải thích nguyên nhân vì sao chúng tôi đã sớm được tham khảo khi đại dịch đã phát triển ở quy mô toàn cầu.

Print Friendly and PDF

12.3.21

Tôi Dạy Con Thuyết Triển Vọng Như Thế Nào

TÔI DẠY CON THUYẾT TRIỂN VỌNG (PROSPECT THEORY) NHƯ THẾ NÀO

Diogo Gonçalves | Ngày 2 tháng 7 năm 2015

Con trai thân mến, hôm nay cha muốn nói với con về cách con người ra quyết định. Nhiều sự lựa chọn trong cuộc sống của chúng ta có những kết quả không chắc chắn. Việc chọn giữa hai lựa chọn thay thế thường bao hàm một rủi ro, chẳng hạn như con nên dành tiền sinh nhật của mình cho một chiếc xe đạp mới hay cho một chiếc máy chơi game PlayStation. Mỗi một lựa chọn giống như hai mặt của đồng tiền: có nguy cơ mất cái gì đó (cái mất) và có cơ hội nhận được một cái gì đó (cái được). Nếu như con dành tiền sinh nhật cho một chiếc xe đạp mới, thì con sẽ mất cơ hội tiêu tiền mình cho những thứ khác nhưng con sẽ có niềm vui khi có một chiếc xe đạp và dùng nó để đi dạo các khu lân cận; nếu con tiêu tiền sinh nhật của mình cho một chiếc máy chơi game PlayStation, con sẽ mất cơ hội để tiêu tiền mình cho những thứ khác nhưng con có được niềm vui khi có một chiếc máy PlayStation để chơi cùng với bạn bè mình. Cả hai phương án đều có cái được và cái mất.

Những loại lựa chọn này được xác định bởi 3 cách nghĩ, có ảnh hưởng đến cách ta đánh giá các kết quả mong đợi của các quyết định của mình, và từ đó, của những lựa chọn của mình.

Print Friendly and PDF

10.3.21

Quy nạp toán học (H. Poincaré, 1909)

Từ khóa: Toán học - Đối tượng và Phương pháp; Quy nạp (Phương pháp); Poincaré, Henri - Trích đoạn

QUY NẠP TOÁN HỌC (1909)

Tác giả: Henri Poincaré*

Người dịch: Nguyễn Văn Khoa

*

Henri Poincaré (1854-1912)

Trong trích đoạn dưới đây, Henri Poincaré đã đề cập chính xác tới một lý thuyết về suy luận toán học, theo đó, khi chúng ta nghiên cứu tư tưởng toán học “nơi nó vẫn còn là toán học thuần túy, nghĩa là trong số học”, thì chúng ta sẽ thấy, “ở mỗi bước chân”, một phương thức nhất quán, và đấy là một phép quy nạp thực sự.

*

Phương thức này là phép chứng minh truy hồi[1] (démonstration par récurrence). Đầu tiên chúng ta thiết lập một định lý cho n = 1; sau đó ta chỉ ra rằng, nếu nó đúng với n - 1 thì nó đúng với n, và chúng ta kết luận rằng nó đúng với mọi số nguyên. [...] Chúng ta không thể giản lược quy tắc suy luận truy hồi này vào nguyên lý không mâu thuẫn (principe de non-contradiction). Quy tắc này cũng không thể đến từ kinh nghiệm; điều kinh nghiệm có thể dạy ta, đó là quy tắc đúng với mười hay với một trăm số đầu tiên; nó không thể vươn tới chuỗi số vô hạn, mà chỉ tới một phần dài ngắn nào đó, nhưng luôn luôn có giới hạn, của chuỗi số này.

Print Friendly and PDF

8.3.21

Nam giới là tương lai của bình đẳng giới trong nghề nghiệp

NAM GIỚI LÀ TƯƠNG LAI CỦA BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG NGHỀ NGHIỆP

(Tài liệu được thực hiện nhân ngày quốc tế phụ nữ 8/3/2009)

Dịch từ nguyên tác “Les hommes sont l’avenir de l’égalité professionnelle”, tháng 3/2009, của Trung tâm Quan sát trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ORSE (Observatoire sur la Responsabilité sociétale des Entreprises), với sự cho phép của ORSE.


Mục lục

1.   TẠI SAO CẦN HÒA NHẬP NAM GIỚI VÀO QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG NGHỀ NGHIỆP?

·         Thúc đẩy doanh nghiệp hành động

·         Trung tâm quan sát trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp (ORSE) mở rộng vấn đề bình đẳng giới trong doanh nghiệp đến nam giới.

2.   VAI TRÒ RẬP KHUÔN XƠ CỨNG VỀ GIỚI VÀ RÀO CẢN VĂN HÓA: NAM GIỚI CŨNG MUỐN THOÁT KHỎI NHỮNG KHUÔN MẪU ẤY

·         Một căn tính nam được xây dựng dựa vào đầu tư chuyên môn và sự nghiệp

·         Sự xuất hiện những hoài bão mới của nam giới đang đối mặt với sự tồn tại dai dẳng của những khuôn mẫu xơ cứng

·         Nam giới và nữ giới: họ sẽ được gì?

3.   DOANH NGHIỆP: NHỮNG LÝ DO CHÍNH ĐÁNG ĐỂ THU HÚT NAM GIỚI

·         Một khuôn khổ hoạt động có tính chất khuyến khích của châu Âu

·         Tại sao doanh nghiệp cần hành động?

·         Phương pháp thực hành và những diển hình thực hành tốt của doanh nghiệp.

* * *

1.   TẠI SAO CẦN HÒA NHẬP NAM GIỚI VÀO QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG NGHỀ NGHIỆP?

Những điều đã thay đổi hôm nay

Cho đến hiện nay, người ta ít nghe tiếng nói của nam giới về vấn đề bình đẳng nam/nữ trong nghề nghiệp, làm như là vấn đề này chỉ cần được xem xét qua lăng kính của nữ giới mà thôi. Phải chăng nam giới không quan tâm vấn đề này? Rút lui về căn tính của mình? Đánh giá thấp những ảnh hưởng và lợi ích mà họ có thể hưởng với một sự bình đẳng nghề nghiệp về giới tốt hơn?

Những nhận định trên đây đang che giấu một số khía cạnh khác: cũng như nữ giới, nam giới cũng bị gò bó trong những khuôn mẫu về giới. Trong những khuôn mẫu này, tồn tại dai dẳng sự phân chia vai trò truyền thống của nam và nữ giữa lãnh vực nghề nghiệp và lãnh vực riêng tư cũng như những quy tắc hành xử trong công việc đã trở nên lạc hậu so với những biến đổi xã hội đã diễn ra từ những năm 1960:

Print Friendly and PDF

6.3.21

Chi phí kinh tế 4 nghìn tỷ đô la của việc không chủng ngừa COVID-19 trên toàn thế giới

CHI PHÍ KINH TẾ 4 NGHÌN TỶ ĐÔ LA CỦA VIỆC KHÔNG CHỦNG NGỪA COVID-19 TRÊN TOÀN THẾ GIỚI

Tác giả: Sebnem Kalemli-Ozcan

CC BY-ND

Việc tung ra một loại vắc xin để ngăn chặn sự lây lan của đại dịch toàn cầu không hề rẻ. Hàng tỷ đô la đã được chi ra để triển khai các loại thuốc và khởi sự một chương trình để đưa những loại thuốc đó đến tay người dân.

Nhưng trong bối cảnh phân phối vắc xin không đồng đều - với các quốc gia nghèo hơn và tụt hậu xa hơn so với các quốc gia giàu - một mối quan tâm khác lại nảy sinh: chi phí của việc không tiêm chủng cho tất cả mọi người.

Các đồng nghiệp của tôi và tôi đã cố gắng tìm ra tác động tổng thể đối với nền kinh tế toàn cầu của việc phân phối vắc xin không đồng đều có thể là gì.

Để làm được như vậy, chúng tôi đã phân tích 35 ngành nghề - chẳng hạn như dịch vụ và sản xuất - ở 65 quốc gia và xem xét tất cả chúng đã được liên kết như thế nào về mặt kinh tế vào năm 2019, trước đại dịch. Ví dụ, lĩnh vực xây dựng ở Mỹ phụ thuộc vào thép nhập khẩu từ Brazil, các nhà sản xuất ô tô Mỹ cần kính và lốp xe đến từ các nước ở châu Á, v.v..

Print Friendly and PDF

5.3.21

Tại sao các nền kinh tế giàu có cần phải chống Covid khắp mọi nơi?

TẠI SAO CÁC NỀN KINH TẾ GIÀU CÓ CẦN PHẢI CHỐNG COVID KHẮP MỌI NƠI

Timothy Taylor

Các quốc gia thu nhập cao đang xô đẩy và cãi nhau vì ai cũng cố gắng tìm nguồn vắc xin để tiêm ngừa Covid-19 cho người dân của họ, trong khi các nước nghèo hơn bị đẩy ra bên lề và buộc phải ngóng theo. Nhưng vẫn chưa thật sự rõ ràng (vì chưa đủ thời gian kiểm chứng) để biết vắc xin sẽ cung cấp sự bảo vệ trong bao lâu, hay cho mối quan ngại là, những người đã bị Covid và đã khỏi bệnh sẽ miễn nhiễm trong thời gian bao lâu. Thêm nữa, đang có vài mối nguy hiểm rõ ràng rằng ít nhất một số chủng vi rút Covid mới xuất hiện trên thế giới có thể sẽ cần nhiều loại vắc xin khác nhau.

Nói ngắn gọn, tiêm ngừa cho người dân tại các quốc gia giàu có là một bước tiến hữu ích. Nhưng nếu như Covid vẫn lan tràn và đột biến thành các chủng mới ở phần còn lại của thế giới, chúng ta có lẽ đang chạy trên thảm của máy chạy bộ từ quan điểm y tế công cộng. Hơn nữa, vì tính liên kết của nền kinh tế toàn cầu, có một lập luận căn bản về chi phí - lợi ích của việc các nước giàu nên làm việc cùng nhau theo cách nào đó để có thể phổ cập vắc xin trên khắp thế giới.

Print Friendly and PDF

4.3.21

Tiền mười tỷ phú kiếm được trong đại dịch đủ để tiêm phòng cho cả thế giới

TIỀN MƯỜI TỶ PHÚ KIẾM ĐƯỢC TRONG ĐẠI DỊCH ĐỦ ĐỂ TIÊM PHÒNG CHO CẢ THẾ GIỚI

Theo một báo cáo mới của Oxfam về bất bình đẳng và virus corona, những tỷ phú này có thể cứu hàng triệu người thoát khỏi đói nghèo bằng những gì còn sót lại.

Tác giả: Amanda Schupak

Cuộc suy thoái virus corona đã kết thúc, nếu bạn hỏi các tỷ phú trên thế giới.

Theo một báo cáo do Oxfam công bố hôm thứ Hai, tập thể 1.000 tỷ phú hàng đầu đã mất khoảng 30% tài sản của họ khi các ràng buộc của COVID-19 khiến các nền kinh tế toàn cầu bị đình trệ vào tháng Ba. Nhưng đến cuối tháng 11, họ đã kiếm lại được tất cả.

Đối với những người giàu nhất thế giới, họ mất chưa đến 10 tháng để khôi phục những thiệt hại tài chính do đại dịch gây ra. Báo cáo ước tính sẽ mất hơn 10 năm đối với những người nghèo nhất thế giới.

Paul O'Brien, phó chủ tịch Oxfam Mỹ nói với HuffPost: “Trong khi một thiểu số giàu có đã tích lũy được khối tài sản khổng lồ trước và trong khi đại dịch xảy ra, thì phần lớn dân số thế giới đang phải vật lộn để tồn tại với mức lương nghèo nàn và không được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc y tế hay giáo dục tốt”. “Mức độ tập trung cực kỳ sự giàu có ngày nay không bền vững. Tỷ phú là dấu hiệu của một nền kinh tế đau bệnh, chứ không phải là khỏe mạnh. Đó là triệu chứng của một nền kinh tế đổ vỡ”.

Print Friendly and PDF

2.3.21

Thạc sĩ, tiến sĩ: đạo văn đang lan rộng ở đại học?

THẠC SĨ, TIẾN SĨ: ĐẠO VĂN ĐANG LAN RỘNG Ở ĐẠI HỌC?

Yoann Bazin[1] và Aude Rychalski[2]

Nếu một số trường hợp đã rõ ràng (sao chép-dán không ghi ngoặc kép hay tài liệu tham khảo), phần còn lại của đạo văn là một vùng gam màu xám đặc biệt rộng lớn. (Hình Gerd Altmann from Pixabay, CC BY)

Vào tháng ba năm 2019, một vụ đạo văn đã làm rung chuyển giới báo chí: cựu tổng biên tập của tờ báo New York Times bị cáo buộc đã sử dụng những đoạn văn từ các nguồn hiện hữu cho quyển sách Merchants of Truth (Những người buôn sự thật) của bà. Một năm sau đến phiên giới học thuật Pháp bị chấn động bởi một vụ tai tiếng: trước những chứng cứ được xác nhận là đạo văn, ban kỷ luật của Đại học Paris I Panthéon-Sorbonne đã quyết định hủy một danh hiệu tiến sĩ luật vào tháng bảy năm 2020.

Jill Abramson (1954-)

Ngoài những thách thức cụ thể đối với từng ngành nghề hay tổ chức, những sự việc này nêu bật sự thiếu tách biệt rõ ràng ngày càng lớn giữa trích dẫn và sao chép-dán, và những nguy cơ đạo văn ở thời buổi internet tạo thuận lợi cho việc chia sẻ tài liệu. Khi mà các nguồn tài liệu gia tăng chỉ nhờ vào một cái nhấp chuột, làm thế nào để đối phó với kiểu gian lận này?

Vấn đề đạo văn được đặt ra cho những luận án tiến sĩ cũng như những luận văn thạc sĩ, với những hậu quả không chỉ giới hạn trong khuôn khổ giáo dục đại học. Hãy nhớ rằng vào tháng hai năm 2013, bà bộ trưởng Bộ Giáo dục Đức đã từ chức sau khi bằng tiến sĩ của bà đã bị Đại học Heinrich Heine hủy bỏ với những lý do tương tự: Ta có thể đọc trên Chronicle of Higher Education: “Sự ra đi của bà tiếp nối những tai tiếng về đạo văn đã làm mất chức một bộ trưởng Quốc phòng Đức, Tổng thống Hung-ga-ri và một bộ trưởng Bộ Giáo dục Ru-ma-ni”.

Print Friendly and PDF

1.3.21

10 năm trước, đã có một virus gần giống với virus SARS-CoV-2 ở Campuchia

 10 NĂM TRƯỚC, ĐÃ CÓ MỘT VIRUS GẦN GIỐNG VỚI VIRUS SARS-COV-2 Ở CAMPUCHIA

Alexandre Hassanin

Ngày 2 tháng 2 năm 2021

Các đàn dơi đang bay từ một hang động ở Campuchia. Ảnh: S. Shankar/Wikipedia, CC BY-SA

Vào tháng 11 và tháng 12 năm 2010, các nhà nghiên cứu từ ISYEB (Viện Hệ thống học, Tiến hóa, Đa dạng sinh học thuộc Bảo tàng Quốc gia Lịch sử Tự nhiên) đã thám hiểm nhiều địa điểm ở miền Bắc Campuchia theo lời mời của Unesco và chính quyền Campuchia.

Mục tiêu là làm rõ nét hơn sự đa dạng sinh học của loài dơi trong khu vực ngôi đền Preah Vihear. Nhiệm vụ này đã cho phép họ thu thập được dữ liệu về một lượng lớn các loài dơi, bao gồm tám loài thuộc chi Rhinolophus.

Ngày nay, các nhà khoa học quan tâm rất nhiều đến loại dơi này, bởi vì nó hình thành nên các ổ chứa Sarbecovirus, một nhóm thuộc chủng coronavirus có chứa virus ở người SARS-CoV và SARS-CoV-2, vốn gây ra đại dịch SARS vào năm 2002- 2004 và đại dịch Covid-19 hiện nay. Thế mà, vào thời đó, các nhà nghiên cứu này đã có ý liên hệ với Viện Pasteur Campuchia (IPC) để xin phép tiến hành các nghiên cứu về virus học trên những con dơi bắt được.

Sau khi được bảo quản, trong 10 năm, trong tủ đông -80° C, các mẫu vật nói trên gần đây đã được các nhà nghiên cứu của Viện IPC xét nghiệm để dò tìm Sarbecovirus. Họ đã thắng cược, vì đã có hai mẫu dương tính với PCR (Phản ứng chuỗi polymerase, một xét nghiệm tương tự như các xét nghiệm mà chúng ta được biết đến ngày nay), rồi đã gửi các mẫu đó đến Viện Pasteur Paris để xác định trình tự toàn bộ bộ gien của chúng.

Print Friendly and PDF